RECHT EN ONDERNEMING
DEEL 1: INLEIDING
HOOFDSTUK 1: WAT IS RECHT?
DEFINITIE VAN HET RECHT
Recht beheerst ons leven!
Als je recht wil bekomen, moet je er zelf voor zorgen!
Het recht behoort aan de waakzamen
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekratigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar gesteld”
3 COMPONENTEN (CATEGORIEËN VAN REGELS) VAN HET RECHT:
Regels die ons gedrag, de samenleving en functioneren ordenen
Recht bestaat uit afdwingbare, bindende (rechts)regels
o Zonder regels die het recht kunnen afdwingen is er geen recht
Bevat regels om het huidige recht te wijzigen of af te breken
o Recht kan voortdurend veranderen
OBJECTIEF VS SUBJECTIEF RECHT
Rechtsregels zijn onvermijdelijk en fundamenteel
>> Scheppen duidelijkheid en vermijden voortdurende strijd binnen de samenleving
>> Recht is een product van de samenleving
Objectief recht = de rechtsregels zoals ze bestaan
Geheel v. rechtsregels zoals die voortvloeien uit wetgeving, rechtspraak en
gewoonten
Subjectief recht = de rechten die u ontleent aan het objectief recht
Concretisering of individualisering van het objectief recht
Aanspraken die individuen kunnen laten gelden ten opzichte van anderen
HOOFDSTUK 2: DE INDELING VAN HET RECHT
Waar komt het vandaan? Wie creëert het recht?
1. Nationaal recht = vindt zijn oorsprong in een nationale bron (bv.: Belgisch recht)
2. Internationaal recht = vindt zijn oorsprong in internationale bronnen (bv.: de EU)
1
,ONDERSCHEID PRIVAAT-PUBLIEK RECHT
DE INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
Deelgebieden vh nationaal recht:
Privaat recht = het recht dat de relaties tussen burgers beheert
Publiek recht = regelt de relatie tussen burger en overheid en overheden
onderling
o Bv.: fiscaal recht (overheid bepaald hoeveel belastingen je moet betalen
obv inkomen)
PRIVAAT RECHT
Burgerlijk recht = recht dat relaties tussen burgers regelt, recht geschreven
voor burgers
o Bv.: erfgenaam, huwelijk, aansprakelijkheid, etc.
o Terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek (BW)
o OBW = oud burgerlijk wetboek (oude bepalingen die nog niet vernieuwd
zijn)
o Afzonderlijke wetgeving, niet alles staat in het BW
Ondernemingsrecht = het recht geschreven voor ondernemingen
o Regels uit het BW gelden ook voor ondernemingen
o Waarom apart ondernemingsrecht?
In ondernemingsleven moet het soms sneller en makkelijker gaan
Bv.: het bewijzen van iets
o Terug te vinden in het WER = Wetboek van Economisch Recht
Opgedeeld in 20 verschillende boeken
Ieder boek behandelt een aparte problematiek
o Er zijn ook afzonderlijke wetgevingen
Bv.: WVV = Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
Privaatrechtelijk procesrecht of gerechtelijk recht = recht moet je kunnen
afdwingen, daarom moeten er …
o Gerechtelijke orde
o Regels van de gerechtelijke organisatie
o Procedures
PUBLIEKRECHT
Grondwettelijk recht = regelt de meest fundamentele inrichting van de staat,
de basisstructuren vd machtsuitoefening en de scheiding der machten (te vinden
in de grondwet)
o 3 grote groepen bepalingen
Staatstructuur (structuur van België)
Basisbeginselen die wij fundamenteel vinden voor onze rechtstaat
Bv.: scheiding der machten
Fundamentele rechten en vrijheden van de mens
2
,3
, Bestuursrecht = regelt de inrichting en werking vd uitvoerende macht
o Statuut v. ambtenaren
o Werking v. ministeries
o Gemeenten en provincies
o …
Fiscaal recht = regelt de staatsinkomsten
o Inkomstenbelasting, btw, registratierechten, successierechte, etc.
o 2 belangrijke wetboeken
Btw-wetboek
Wetboek-inkomstenbelasting (WIB)
Strafrecht = geheel v. normen die wrdn uitgevaardigd tot het behoud v.
openbare orde en veiligheid en die misdrijven en straffen bepalen
o Gecodificeerd in strafwetboek (SW) & bijzondere wetten bepalen andere
misdrijven/ straffen
o Handelingen waarvan het strafwetboek zegt ‘onaanvaardbaar’
Doe je het toch staan er straffen tegenover (ook vermeld in
strafwetboek)
o De overheid zal je vervolgen – de overheid zal je dagvaarden
Strafprocesrecht = bepaalt wijze v. procederen binnen publiekrecht wanneer
strafrecht wordt overtreden
o Wetboek van strafvorderingen
o Welke procedures, wanneer kan je beroep doen op advocaten, etc.
ONDERSCHEID + RELATIVERING
RELEVANTIE VAN HET ONDERSCHEID
Burgerlijk recht = aanvullend recht of suplettief recht
Burgers kunnen van de regels afwijken en andere regels bepalen
De regels zijn van toepassing op het moment dat je geen regeling hebt voorzien
Bv.: een gewone koop-verkoop overeenkomst. In het burgerlijk wetboek zitten
regels die de verkoop regelt. Het merendeel is van aanvullend recht en je kan
ervan afwijken.
Bv.: huwelijksvermogensstelsel
o Als u huwt dan bepaald de wetgeving wat er gebeurt met de vermogens
van de twee partners
o Als je trouwt zonder huwelijkscontract kom je terecht in een systeem met 3
vermogens
Partner 1 (eigen vermogen – alles wat je bezit voor huwelijk)
Partner 2 (eigen vermogen – alles wat je bezit voor huwelijk)
Gemeenschappelijk (alles wat je verwerft tijdens het huwelijk)
o Maar dit is aanvullend recht – je kan hier vanaf wijken
Bv.: huwen onder scheiding van goederen
4
DEEL 1: INLEIDING
HOOFDSTUK 1: WAT IS RECHT?
DEFINITIE VAN HET RECHT
Recht beheerst ons leven!
Als je recht wil bekomen, moet je er zelf voor zorgen!
Het recht behoort aan de waakzamen
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekratigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar gesteld”
3 COMPONENTEN (CATEGORIEËN VAN REGELS) VAN HET RECHT:
Regels die ons gedrag, de samenleving en functioneren ordenen
Recht bestaat uit afdwingbare, bindende (rechts)regels
o Zonder regels die het recht kunnen afdwingen is er geen recht
Bevat regels om het huidige recht te wijzigen of af te breken
o Recht kan voortdurend veranderen
OBJECTIEF VS SUBJECTIEF RECHT
Rechtsregels zijn onvermijdelijk en fundamenteel
>> Scheppen duidelijkheid en vermijden voortdurende strijd binnen de samenleving
>> Recht is een product van de samenleving
Objectief recht = de rechtsregels zoals ze bestaan
Geheel v. rechtsregels zoals die voortvloeien uit wetgeving, rechtspraak en
gewoonten
Subjectief recht = de rechten die u ontleent aan het objectief recht
Concretisering of individualisering van het objectief recht
Aanspraken die individuen kunnen laten gelden ten opzichte van anderen
HOOFDSTUK 2: DE INDELING VAN HET RECHT
Waar komt het vandaan? Wie creëert het recht?
1. Nationaal recht = vindt zijn oorsprong in een nationale bron (bv.: Belgisch recht)
2. Internationaal recht = vindt zijn oorsprong in internationale bronnen (bv.: de EU)
1
,ONDERSCHEID PRIVAAT-PUBLIEK RECHT
DE INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
Deelgebieden vh nationaal recht:
Privaat recht = het recht dat de relaties tussen burgers beheert
Publiek recht = regelt de relatie tussen burger en overheid en overheden
onderling
o Bv.: fiscaal recht (overheid bepaald hoeveel belastingen je moet betalen
obv inkomen)
PRIVAAT RECHT
Burgerlijk recht = recht dat relaties tussen burgers regelt, recht geschreven
voor burgers
o Bv.: erfgenaam, huwelijk, aansprakelijkheid, etc.
o Terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek (BW)
o OBW = oud burgerlijk wetboek (oude bepalingen die nog niet vernieuwd
zijn)
o Afzonderlijke wetgeving, niet alles staat in het BW
Ondernemingsrecht = het recht geschreven voor ondernemingen
o Regels uit het BW gelden ook voor ondernemingen
o Waarom apart ondernemingsrecht?
In ondernemingsleven moet het soms sneller en makkelijker gaan
Bv.: het bewijzen van iets
o Terug te vinden in het WER = Wetboek van Economisch Recht
Opgedeeld in 20 verschillende boeken
Ieder boek behandelt een aparte problematiek
o Er zijn ook afzonderlijke wetgevingen
Bv.: WVV = Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
Privaatrechtelijk procesrecht of gerechtelijk recht = recht moet je kunnen
afdwingen, daarom moeten er …
o Gerechtelijke orde
o Regels van de gerechtelijke organisatie
o Procedures
PUBLIEKRECHT
Grondwettelijk recht = regelt de meest fundamentele inrichting van de staat,
de basisstructuren vd machtsuitoefening en de scheiding der machten (te vinden
in de grondwet)
o 3 grote groepen bepalingen
Staatstructuur (structuur van België)
Basisbeginselen die wij fundamenteel vinden voor onze rechtstaat
Bv.: scheiding der machten
Fundamentele rechten en vrijheden van de mens
2
,3
, Bestuursrecht = regelt de inrichting en werking vd uitvoerende macht
o Statuut v. ambtenaren
o Werking v. ministeries
o Gemeenten en provincies
o …
Fiscaal recht = regelt de staatsinkomsten
o Inkomstenbelasting, btw, registratierechten, successierechte, etc.
o 2 belangrijke wetboeken
Btw-wetboek
Wetboek-inkomstenbelasting (WIB)
Strafrecht = geheel v. normen die wrdn uitgevaardigd tot het behoud v.
openbare orde en veiligheid en die misdrijven en straffen bepalen
o Gecodificeerd in strafwetboek (SW) & bijzondere wetten bepalen andere
misdrijven/ straffen
o Handelingen waarvan het strafwetboek zegt ‘onaanvaardbaar’
Doe je het toch staan er straffen tegenover (ook vermeld in
strafwetboek)
o De overheid zal je vervolgen – de overheid zal je dagvaarden
Strafprocesrecht = bepaalt wijze v. procederen binnen publiekrecht wanneer
strafrecht wordt overtreden
o Wetboek van strafvorderingen
o Welke procedures, wanneer kan je beroep doen op advocaten, etc.
ONDERSCHEID + RELATIVERING
RELEVANTIE VAN HET ONDERSCHEID
Burgerlijk recht = aanvullend recht of suplettief recht
Burgers kunnen van de regels afwijken en andere regels bepalen
De regels zijn van toepassing op het moment dat je geen regeling hebt voorzien
Bv.: een gewone koop-verkoop overeenkomst. In het burgerlijk wetboek zitten
regels die de verkoop regelt. Het merendeel is van aanvullend recht en je kan
ervan afwijken.
Bv.: huwelijksvermogensstelsel
o Als u huwt dan bepaald de wetgeving wat er gebeurt met de vermogens
van de twee partners
o Als je trouwt zonder huwelijkscontract kom je terecht in een systeem met 3
vermogens
Partner 1 (eigen vermogen – alles wat je bezit voor huwelijk)
Partner 2 (eigen vermogen – alles wat je bezit voor huwelijk)
Gemeenschappelijk (alles wat je verwerft tijdens het huwelijk)
o Maar dit is aanvullend recht – je kan hier vanaf wijken
Bv.: huwen onder scheiding van goederen
4
