Onderzoeksvaardigheden
Deel 1: Kritisch denken
Aandachtsblindheid: niet opmerken van dingen in je omgeving omdat je aandacht
ergens anders op gericht is
Kritisch denken: niet eenvoudig en heeft niets/weinig te maken met intelligentie
1. Waarom is kritisch denken belangrijk?
Leven nu: dynamische mondiale kenniseconomie
Verschuiving: productie-economie -> innovatie-economie (ontwikkeling en
circulatie van kennis en innovatie) => professionals en nieuwe technologieën
nodig
Future proof skills = vaardigheden die belangrijk zijn om succesvol te
functioneren in een snel veranderende wereld
2. Wat verstaan we onder kritisch denken?
Verschil:
Kritische vaardigheden Kritische houding
Betrouwbare info zoeken Open geest
Bronnen interpreteren en analyseren Nieuwsgierig en onderzoekend zijn
Redeneren en reflecteren voordat je Juiste vragen stellen
een standpunt inneemt of voor je
beslist hoe te handelen
Verklaren waarop je standpunt of Jezelf in vraag stellen en twijfelen
handeling gebaseerd is
Onderscheid maken tussen Verschillende alternatieven afwegen
waarschijnlijke, en minder
waarschijnlijke beweringen
Drogredenen herkennen en vermijden Voorzichtig bij het trekken van
conclusies
Bereid om standpunt aan te passen
Eerlijk en open zijn
3. Bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1 Misleid door ons eigen brein
3.1.1 Type 1 en type 2 denken
Ons brein verwerkt info op 2 manieren:
Type 1: snel, intuïtief en onbewust
Snel handelen
Meerdere dingen tegelijk kan doen
= Bv: straat overstreken
1
, Type 2: langzaam, expliciet en bewust
Past bepaalde regels en strategieën toe
Meer inspanning
Kritisch denken = leren onderdrukken van het snelle denken (type 1) om meer
bewust te denken (type 2)
3.1.2 Kunnen we ons brein wel vertrouwen?
Interpreteren = proces van de info die je bewaart en verwerkt -> bij iedereen
anders = eigen subjectieve waarde aan een situatie afhankelijk van
referentiekader
Factoren die een rol spelen:
- Gevoelens: sad = anders reageren op kritische opmerking dan als je blij
bent
- Geheugen, vroegere ervaring: slechte ervaring vorige relatie = meer op je
hoede bij volgende
- Verwachtingen: positieve kritiek film = verwachtingen hoog en kan dan
tegenvallen
- Contrastwerking: persoon maakt slechte indruk = meer kans dat jij beter
scoort
- Projectie: afweermachine tegen negatieve emoties door toe te schrijven
aan iets of iemand anders
- Vooroordelen: vaak negatief oordeel dat hoofdzakelijk gevoelsmatig
bepaald is of irrationeel tot stand komt
- Affectieve verbondenheid: gevoelsmatige band tss mensen kan gevolg
hebben dat waarneming subjectief gekleurd is = ‘mijn kind, schoon kind’
- Eigen waarden en normen: bepaald door je opvoeding, cultuur,…
3.1.3 Confirmation bias of tunnelvisie
Confirmation bias of tunnelvisie:
We letten vooral op dingen die onze bestaande meningen, keuzes en
handelingen bevestigen en negeren vaak dingen die dat niet doen.
Wishful thinking:
Snel bevestigen van onze mening en wensdenken kosten minder mentale
energie dan voortdurend in vraag stellen van onze ideeën
Door tunnelvisie zijn geneigd om informatie te zoeken,… -> piloot kan ook vrouw
zijn
Hoe kan je confirmation bias voorkomen?
Door type 2 denken te activeren:
Oordeel niet te snel en aanvaard dat je niet alles kan weten
Zoek gerichte info
2
Deel 1: Kritisch denken
Aandachtsblindheid: niet opmerken van dingen in je omgeving omdat je aandacht
ergens anders op gericht is
Kritisch denken: niet eenvoudig en heeft niets/weinig te maken met intelligentie
1. Waarom is kritisch denken belangrijk?
Leven nu: dynamische mondiale kenniseconomie
Verschuiving: productie-economie -> innovatie-economie (ontwikkeling en
circulatie van kennis en innovatie) => professionals en nieuwe technologieën
nodig
Future proof skills = vaardigheden die belangrijk zijn om succesvol te
functioneren in een snel veranderende wereld
2. Wat verstaan we onder kritisch denken?
Verschil:
Kritische vaardigheden Kritische houding
Betrouwbare info zoeken Open geest
Bronnen interpreteren en analyseren Nieuwsgierig en onderzoekend zijn
Redeneren en reflecteren voordat je Juiste vragen stellen
een standpunt inneemt of voor je
beslist hoe te handelen
Verklaren waarop je standpunt of Jezelf in vraag stellen en twijfelen
handeling gebaseerd is
Onderscheid maken tussen Verschillende alternatieven afwegen
waarschijnlijke, en minder
waarschijnlijke beweringen
Drogredenen herkennen en vermijden Voorzichtig bij het trekken van
conclusies
Bereid om standpunt aan te passen
Eerlijk en open zijn
3. Bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1 Misleid door ons eigen brein
3.1.1 Type 1 en type 2 denken
Ons brein verwerkt info op 2 manieren:
Type 1: snel, intuïtief en onbewust
Snel handelen
Meerdere dingen tegelijk kan doen
= Bv: straat overstreken
1
, Type 2: langzaam, expliciet en bewust
Past bepaalde regels en strategieën toe
Meer inspanning
Kritisch denken = leren onderdrukken van het snelle denken (type 1) om meer
bewust te denken (type 2)
3.1.2 Kunnen we ons brein wel vertrouwen?
Interpreteren = proces van de info die je bewaart en verwerkt -> bij iedereen
anders = eigen subjectieve waarde aan een situatie afhankelijk van
referentiekader
Factoren die een rol spelen:
- Gevoelens: sad = anders reageren op kritische opmerking dan als je blij
bent
- Geheugen, vroegere ervaring: slechte ervaring vorige relatie = meer op je
hoede bij volgende
- Verwachtingen: positieve kritiek film = verwachtingen hoog en kan dan
tegenvallen
- Contrastwerking: persoon maakt slechte indruk = meer kans dat jij beter
scoort
- Projectie: afweermachine tegen negatieve emoties door toe te schrijven
aan iets of iemand anders
- Vooroordelen: vaak negatief oordeel dat hoofdzakelijk gevoelsmatig
bepaald is of irrationeel tot stand komt
- Affectieve verbondenheid: gevoelsmatige band tss mensen kan gevolg
hebben dat waarneming subjectief gekleurd is = ‘mijn kind, schoon kind’
- Eigen waarden en normen: bepaald door je opvoeding, cultuur,…
3.1.3 Confirmation bias of tunnelvisie
Confirmation bias of tunnelvisie:
We letten vooral op dingen die onze bestaande meningen, keuzes en
handelingen bevestigen en negeren vaak dingen die dat niet doen.
Wishful thinking:
Snel bevestigen van onze mening en wensdenken kosten minder mentale
energie dan voortdurend in vraag stellen van onze ideeën
Door tunnelvisie zijn geneigd om informatie te zoeken,… -> piloot kan ook vrouw
zijn
Hoe kan je confirmation bias voorkomen?
Door type 2 denken te activeren:
Oordeel niet te snel en aanvaard dat je niet alles kan weten
Zoek gerichte info
2
