CHARLOTTE MASON, EEN TIJDLOZE ONDERWIJSHERVORMSTER
Wat Florence Nightingale was voor de gezondheidszorg, was Charlotte
Mason (1842-1923) voor het onderwijs: een zorgzame hervormster. Wie
was Mason en waarom is haar visie zo tijdloos?1
Charlotte Maria Saw Mason wordt op 1 Januari 1842 geboren te Bangor
(Noord Wales). Ze is enigst kind. Wanneer Charlotte 16 is, sterft haar
moeder en een jaar later haar vader. Charlotte wordt naar een
docentenopleiding gestuurd en behaalt haar onderwijs-certificaat. In de jaren
die volgen, ontwikkelt Charlotte haar ideeën. Mason verhuist naar Chichester
alwaar ze de samenhang begint te zien tussen opvoeding en onderwijs.
Ouders moeten meer betrokken worden bij het onderwijs. Mason geeft
daarover lezingen die later gepubliceerd worden onder de naam ‘home-
education’ (thuisonderwijs). Opvoeding en onderwijs hangen samen, stelt ze.
In 1891 verhuist ze naar Ambleside alwaar ze gouvernantes opleidt. Ze
wordt 81 jaar oud. Na haar dood wordt haar opleidingscentrum te Ambleside
het Charlotte Mason College. Dit college bestaat niet meer. Maar Masons
onderwijsvisie geniet hernieuwde belangstelling. Met name in Europa en de
V.S. Wat is zo bijzonder aan Masons visie? Wat kan een Victoriaanse
ongehuwde en kinderloze vrouw ons te vertellen hebben over opvoeding en
onderwijs?
ONDERWIJS IS OMGEVING EN DISCIPLINE
Mason hanteert een brede definitie van onderwijs. Onderwijs, zegt ze, is een
omgeving, een discipline en een leven (‘Education is an atmosphere, a
discipline, a life’). Onderwijs is een omgeving. Wat bedoelt Mason daarmee?
Een kind groeit op in een omgeving en in deze omgeving vindt het leren
plaats. Onderwijs is dus niet synoniem aan school. Leerlingen leren binnen
een gezin, buiten een gezin, in een dorp, een stad, op de boerderij, binnen
de muren van een school, een museum, een sporthal en vooral in de natuur.
Jongeren doen overal kennis op, leren overal regels en gedrag. Leren is
daarom een omgeving. Deze leerzame omgeving definieert Mason
beduidend omvangrijker dan de beperkte ruimte van een klaslokaal.
‘Onderwijs is a discipline..’, meent Mason. Met discipline bedoelt Mason een
juiste opvoeding door aangeleerde goede gewoonten en goed gedrag.
Mason stelt dat hoe meer je goede gewoonten aanleert, hoe beter het leven
zal gaan. Zo word je gewaardeerd als je ‘dank je’ en ‘pardon’ zegt. Ouders
mogen slecht gedrag niet door de vingers zien. Hoe jonger het kind is, hoe
1
Met dank aan Henny van Dongen en Pascale Hoek voor hun adviezen. The Original Home
Schooling Series by Charlotte Mason. Dit zijn zes boeken. Voor de basisschool begint men met deel I.
Voor leerlingen vanaf 9 jaar begint men met deel 3. Voorgezet onderwijs begint met deel 6. Zie
amblesideonline.org voor meer over Charlotte Mason.
Wat Florence Nightingale was voor de gezondheidszorg, was Charlotte
Mason (1842-1923) voor het onderwijs: een zorgzame hervormster. Wie
was Mason en waarom is haar visie zo tijdloos?1
Charlotte Maria Saw Mason wordt op 1 Januari 1842 geboren te Bangor
(Noord Wales). Ze is enigst kind. Wanneer Charlotte 16 is, sterft haar
moeder en een jaar later haar vader. Charlotte wordt naar een
docentenopleiding gestuurd en behaalt haar onderwijs-certificaat. In de jaren
die volgen, ontwikkelt Charlotte haar ideeën. Mason verhuist naar Chichester
alwaar ze de samenhang begint te zien tussen opvoeding en onderwijs.
Ouders moeten meer betrokken worden bij het onderwijs. Mason geeft
daarover lezingen die later gepubliceerd worden onder de naam ‘home-
education’ (thuisonderwijs). Opvoeding en onderwijs hangen samen, stelt ze.
In 1891 verhuist ze naar Ambleside alwaar ze gouvernantes opleidt. Ze
wordt 81 jaar oud. Na haar dood wordt haar opleidingscentrum te Ambleside
het Charlotte Mason College. Dit college bestaat niet meer. Maar Masons
onderwijsvisie geniet hernieuwde belangstelling. Met name in Europa en de
V.S. Wat is zo bijzonder aan Masons visie? Wat kan een Victoriaanse
ongehuwde en kinderloze vrouw ons te vertellen hebben over opvoeding en
onderwijs?
ONDERWIJS IS OMGEVING EN DISCIPLINE
Mason hanteert een brede definitie van onderwijs. Onderwijs, zegt ze, is een
omgeving, een discipline en een leven (‘Education is an atmosphere, a
discipline, a life’). Onderwijs is een omgeving. Wat bedoelt Mason daarmee?
Een kind groeit op in een omgeving en in deze omgeving vindt het leren
plaats. Onderwijs is dus niet synoniem aan school. Leerlingen leren binnen
een gezin, buiten een gezin, in een dorp, een stad, op de boerderij, binnen
de muren van een school, een museum, een sporthal en vooral in de natuur.
Jongeren doen overal kennis op, leren overal regels en gedrag. Leren is
daarom een omgeving. Deze leerzame omgeving definieert Mason
beduidend omvangrijker dan de beperkte ruimte van een klaslokaal.
‘Onderwijs is a discipline..’, meent Mason. Met discipline bedoelt Mason een
juiste opvoeding door aangeleerde goede gewoonten en goed gedrag.
Mason stelt dat hoe meer je goede gewoonten aanleert, hoe beter het leven
zal gaan. Zo word je gewaardeerd als je ‘dank je’ en ‘pardon’ zegt. Ouders
mogen slecht gedrag niet door de vingers zien. Hoe jonger het kind is, hoe
1
Met dank aan Henny van Dongen en Pascale Hoek voor hun adviezen. The Original Home
Schooling Series by Charlotte Mason. Dit zijn zes boeken. Voor de basisschool begint men met deel I.
Voor leerlingen vanaf 9 jaar begint men met deel 3. Voorgezet onderwijs begint met deel 6. Zie
amblesideonline.org voor meer over Charlotte Mason.
