Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
OVERZICHT
1
,Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
INHOUD
Overzicht ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 1
Hoofdstuk 0: Inleiding --------------------------------------------------------------------------------------------- 4
Hoofdstuk 1: JURIDISCHE TEWERKSTELLINGSVORMEN -------------------------------------------------------- 5
1.1 Eerste onderscheid: eigen baas of niet? -------------------------------------------------------------- 5
1.2 Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut? -------------------------------------------- 5
Hoofdstuk 2: Aan de slag! ---------------------------------------------------------------------------------------- 7
2.1 Starten als zelfstandige ----------------------------------------------------------------------------------- 7
2.2 Werken bij de overheid ------------------------------------------------------------------------------------ 7
2.3 Werken als werknemer ------------------------------------------------------------------------------------ 8
Hoofdstuk 3: de arbeidsovereenkomst ------------------------------------------------------------------------ 13
3.1 Het gezagselement --------------------------------------------------------------------------------------- 13
3.2 Soorten arbeidsovereenkomsten ----------------------------------------------------------------------- 14
3.3 De inhoud van de arbeidsovereenkomst --------------------------------------------------------------- 22
Hoofdstuk 4: Collectief arbeidsrecht ------------------------------------------------------------------------- 23
4.1 Het sociaal overleg --------------------------------------------------------------------------------------- 23
4.2 De collectieve arbeidsovereenkomst ------------------------------------------------------------------ 27
4.3 Het arbeidsreglement ------------------------------------------------------------------------------------ 30
4.4 De hiërarchie van de sociale rechtsbronnen ------------------------------------------------------- 34
Hoofdstuk 5: Uitvoering van de arbeidsovereenkomst ----------------------------------------------------- 35
5.1 Verplichtingen van de partijen ------------------------------------------------------------------------- 35
5.2 Aansprakelijkheid van de partijen --------------------------------------------------------------------- 37
Hoofdstuk 6: Schorsing van de arbeidsovereenkomst ------------------------------------------------------- 38
6.1 Overmacht ------------------------------------------------------------------------------------------------- 38
6.2 Staking ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 39
6.3 Onvolledige arbeidsdag ---------------------------------------------------------------------------------- 39
6.4 Jaarlijkse vakantie --------------------------------------------------------------------------------------- 40
6.5 Moederschap ---------------------------------------------------------------------------------------------- 41
6.6 Zetelen in arbeidsgerechten ---------------------------------------------------------------------------- 42
6.7 Vormingsverlof -------------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.8 Politiek verlof --------------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.9 Voorlopige hechtenis ------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.10 Kort verzuim --------------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.11 Geboorteverlof ------------------------------------------------------------------------------------------ 45
6.12 Adoptieverlof -------------------------------------------------------------------------------------------- 46
6.13 Pleegzorg-en pleegouderverlof ----------------------------------------------------------------------- 47
6.14 Verlof om dwingende redenen ------------------------------------------------------------------------ 47
2
,Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
6.15 Zorgverlof ------------------------------------------------------------------------------------------------ 48
6.16 Arbeidsongeschiktheid---------------------------------------------------------------------------------- 48
6.17 Loopbaanonderbreking, tijdskrediet en thematische verloven ----------------------------------- 51
6.18 Tijdelijke werkloosheid -------------------------------------------------------------------------------- 52
6.19 Conventionele schorsing ------------------------------------------------------------------------------- 53
Hoofdstuk 7 Arbeidsreglementering --------------------------------------------------------------------------- 53
7.1 Arbeidsduur ----------------------------------------------------------------------------------------------- 53
7.2 Loon -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 59
Hoofdstuk 8 Beëindiging van de arbeidsovereenkomst ----------------------------------------------------- 63
8.1 Wederzijdse toestemming ------------------------------------------------------------------------------- 63
8.2 Ontbindend beding --------------------------------------------------------------------------------------- 63
8.3 Overmacht ------------------------------------------------------------------------------------------------- 64
8.4 Overlijden ------------------------------------------------------------------------------------------------- 64
8.5 Verstrijken van termijn/ voltooien werk -------------------------------------------------------------- 64
8.6 Opzegging en ontslag ------------------------------------------------------------------------------------ 65
8.7 Ontslag dringende redenen ----------------------------------------------------------------------------- 68
8.8 Onregelmatige beëindiging ----------------------------------------------------------------------------- 69
8.9 Beëindiging en arbeidsongeschiktheid ----------------------------------------------------------------- 69
8.10 Ontslagmotivering--------------------------------------------------------------------------------------- 71
8.11 Ontslagbescherming ------------------------------------------------------------------------------------ 71
8.12 Verplichte documenten -------------------------------------------------------------------------------- 72
3
, Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
HOOFDSTUK 0: INLEIDING
➢ Arbeidsrecht = privaatrecht > = het deel van het recht dat onderlinge relaties tussen
burgers regelt en daarbij als uitgangspunt hanteert dat burgers in alle vrijheid en als
gelijkwaardige partijen met elkaar juridisch afdwingbare overeenkomsten moeten kunnen
afsluiten.
➢ INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT > bevat de rechtsregels die specifiek betrekking hebben op de
arbeidsverhoudingen tussen burgers.
Bepaalt: 1) Binnen welke contouren de ≠soorten arbeidsovereenkomsten gesloten kunnen
worden.
2) Welke minimale verplichtingen daaruit voortvloeien voor de werkgever en de
werknemer zowel wat uitvoering, schorsing als de beëindiging van de
overeenkomst betreft.
Arbeidsrecht > ook heel wat preventieve beschermingsregels zoals deze over het loon,
arbeidstijden, feestdagen, jaarlijkse vakantie, veiligheid en gezondheid op het werk.
➢ COLLECTIEF ARBEIDSRECHT > Legt vast op welke wijze en in welke mate de werknemers als
groep in overleg kunnen treden met de werkgever en zelfs inspraak kunnen krijgen in de
bedrijfsorganisatie.
➢ Contractsvrijheid nuanceren > veel dwingend recht (=rechtsregels waarvan men bij
overeenkomst niet mag afwijken) > sommige afspraken vaak niet individueel maar
collectief overeengekomen
➢ Socialezekerheidsrecht = publiekrecht = verhouding tussen burger en overheid, met name
rechten op sociale zekerheid
➢ Arbeidsrecht = vrij jonge rechtstak > verhouding ts werknemer en werkgever werd
oorspronkelijk beheerst door de principes van het burgerlijk recht > voor de garantie op
menswaardig bestaan was men aangewezen op spontane groepssolidariteit of particuliere
liefdadigheid.
➢ 19de eeuw > industrieel-kapitalistische productiewijze werd dominant en loonarbeid werd
de overheersende tewerkstellingsvorm.
Loonarbeid was voor velen de enige inkomensbron en de werknemers kwamen in een positie
van afhankelijkheid te staan ten opzichte van de werkgever > van gelijke
onderhandelingspositie geen sprake > resultaat: lage lonen, lange arbeidsdagen, weinig
rustperiodes, vrouwen-en kinderarbeid.
Leidde tot sociale onrust (zwarte jaar 1886), opkomend socialisme en verplichtte de
overheid tot het maken van regels ter bescherming van de werkende klasse.
➢ Eerste sociale wetgeving: - bescherming loon 1887
- Reglementering vrouwen-en kinderarbeid
- 1889 regels over het werkplaatsenreglement
- 1896 arbeidsovereenkomsten
- 1900 bescherming tegen arbeidsongevallen
- 1903 invoering verplichte zondagsrust
➢ Zo ontstond het arbeidsrecht = uitzonderingsrecht ten opzichte van het gemene burgerlijke
recht
➢ DOEL: beschermen van de werknemer als zwakkere partij binnen de arbeidsrelatie.
Dus arbeidsrecht is:
1) Uitzonderingsrecht ten opzichte van het burgerlijk recht
2) Beschermend recht voor de werknemer → art.6 WAO
4
OVERZICHT
1
,Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
INHOUD
Overzicht ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 1
Hoofdstuk 0: Inleiding --------------------------------------------------------------------------------------------- 4
Hoofdstuk 1: JURIDISCHE TEWERKSTELLINGSVORMEN -------------------------------------------------------- 5
1.1 Eerste onderscheid: eigen baas of niet? -------------------------------------------------------------- 5
1.2 Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut? -------------------------------------------- 5
Hoofdstuk 2: Aan de slag! ---------------------------------------------------------------------------------------- 7
2.1 Starten als zelfstandige ----------------------------------------------------------------------------------- 7
2.2 Werken bij de overheid ------------------------------------------------------------------------------------ 7
2.3 Werken als werknemer ------------------------------------------------------------------------------------ 8
Hoofdstuk 3: de arbeidsovereenkomst ------------------------------------------------------------------------ 13
3.1 Het gezagselement --------------------------------------------------------------------------------------- 13
3.2 Soorten arbeidsovereenkomsten ----------------------------------------------------------------------- 14
3.3 De inhoud van de arbeidsovereenkomst --------------------------------------------------------------- 22
Hoofdstuk 4: Collectief arbeidsrecht ------------------------------------------------------------------------- 23
4.1 Het sociaal overleg --------------------------------------------------------------------------------------- 23
4.2 De collectieve arbeidsovereenkomst ------------------------------------------------------------------ 27
4.3 Het arbeidsreglement ------------------------------------------------------------------------------------ 30
4.4 De hiërarchie van de sociale rechtsbronnen ------------------------------------------------------- 34
Hoofdstuk 5: Uitvoering van de arbeidsovereenkomst ----------------------------------------------------- 35
5.1 Verplichtingen van de partijen ------------------------------------------------------------------------- 35
5.2 Aansprakelijkheid van de partijen --------------------------------------------------------------------- 37
Hoofdstuk 6: Schorsing van de arbeidsovereenkomst ------------------------------------------------------- 38
6.1 Overmacht ------------------------------------------------------------------------------------------------- 38
6.2 Staking ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 39
6.3 Onvolledige arbeidsdag ---------------------------------------------------------------------------------- 39
6.4 Jaarlijkse vakantie --------------------------------------------------------------------------------------- 40
6.5 Moederschap ---------------------------------------------------------------------------------------------- 41
6.6 Zetelen in arbeidsgerechten ---------------------------------------------------------------------------- 42
6.7 Vormingsverlof -------------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.8 Politiek verlof --------------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.9 Voorlopige hechtenis ------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.10 Kort verzuim --------------------------------------------------------------------------------------------- 43
6.11 Geboorteverlof ------------------------------------------------------------------------------------------ 45
6.12 Adoptieverlof -------------------------------------------------------------------------------------------- 46
6.13 Pleegzorg-en pleegouderverlof ----------------------------------------------------------------------- 47
6.14 Verlof om dwingende redenen ------------------------------------------------------------------------ 47
2
,Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
6.15 Zorgverlof ------------------------------------------------------------------------------------------------ 48
6.16 Arbeidsongeschiktheid---------------------------------------------------------------------------------- 48
6.17 Loopbaanonderbreking, tijdskrediet en thematische verloven ----------------------------------- 51
6.18 Tijdelijke werkloosheid -------------------------------------------------------------------------------- 52
6.19 Conventionele schorsing ------------------------------------------------------------------------------- 53
Hoofdstuk 7 Arbeidsreglementering --------------------------------------------------------------------------- 53
7.1 Arbeidsduur ----------------------------------------------------------------------------------------------- 53
7.2 Loon -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 59
Hoofdstuk 8 Beëindiging van de arbeidsovereenkomst ----------------------------------------------------- 63
8.1 Wederzijdse toestemming ------------------------------------------------------------------------------- 63
8.2 Ontbindend beding --------------------------------------------------------------------------------------- 63
8.3 Overmacht ------------------------------------------------------------------------------------------------- 64
8.4 Overlijden ------------------------------------------------------------------------------------------------- 64
8.5 Verstrijken van termijn/ voltooien werk -------------------------------------------------------------- 64
8.6 Opzegging en ontslag ------------------------------------------------------------------------------------ 65
8.7 Ontslag dringende redenen ----------------------------------------------------------------------------- 68
8.8 Onregelmatige beëindiging ----------------------------------------------------------------------------- 69
8.9 Beëindiging en arbeidsongeschiktheid ----------------------------------------------------------------- 69
8.10 Ontslagmotivering--------------------------------------------------------------------------------------- 71
8.11 Ontslagbescherming ------------------------------------------------------------------------------------ 71
8.12 Verplichte documenten -------------------------------------------------------------------------------- 72
3
, Arbeidsrecht…………Bachelor in het bedrijfsmanagement…………afstudeerrichting Rechtspraktijk…………Afstandsonderwijs
HOOFDSTUK 0: INLEIDING
➢ Arbeidsrecht = privaatrecht > = het deel van het recht dat onderlinge relaties tussen
burgers regelt en daarbij als uitgangspunt hanteert dat burgers in alle vrijheid en als
gelijkwaardige partijen met elkaar juridisch afdwingbare overeenkomsten moeten kunnen
afsluiten.
➢ INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT > bevat de rechtsregels die specifiek betrekking hebben op de
arbeidsverhoudingen tussen burgers.
Bepaalt: 1) Binnen welke contouren de ≠soorten arbeidsovereenkomsten gesloten kunnen
worden.
2) Welke minimale verplichtingen daaruit voortvloeien voor de werkgever en de
werknemer zowel wat uitvoering, schorsing als de beëindiging van de
overeenkomst betreft.
Arbeidsrecht > ook heel wat preventieve beschermingsregels zoals deze over het loon,
arbeidstijden, feestdagen, jaarlijkse vakantie, veiligheid en gezondheid op het werk.
➢ COLLECTIEF ARBEIDSRECHT > Legt vast op welke wijze en in welke mate de werknemers als
groep in overleg kunnen treden met de werkgever en zelfs inspraak kunnen krijgen in de
bedrijfsorganisatie.
➢ Contractsvrijheid nuanceren > veel dwingend recht (=rechtsregels waarvan men bij
overeenkomst niet mag afwijken) > sommige afspraken vaak niet individueel maar
collectief overeengekomen
➢ Socialezekerheidsrecht = publiekrecht = verhouding tussen burger en overheid, met name
rechten op sociale zekerheid
➢ Arbeidsrecht = vrij jonge rechtstak > verhouding ts werknemer en werkgever werd
oorspronkelijk beheerst door de principes van het burgerlijk recht > voor de garantie op
menswaardig bestaan was men aangewezen op spontane groepssolidariteit of particuliere
liefdadigheid.
➢ 19de eeuw > industrieel-kapitalistische productiewijze werd dominant en loonarbeid werd
de overheersende tewerkstellingsvorm.
Loonarbeid was voor velen de enige inkomensbron en de werknemers kwamen in een positie
van afhankelijkheid te staan ten opzichte van de werkgever > van gelijke
onderhandelingspositie geen sprake > resultaat: lage lonen, lange arbeidsdagen, weinig
rustperiodes, vrouwen-en kinderarbeid.
Leidde tot sociale onrust (zwarte jaar 1886), opkomend socialisme en verplichtte de
overheid tot het maken van regels ter bescherming van de werkende klasse.
➢ Eerste sociale wetgeving: - bescherming loon 1887
- Reglementering vrouwen-en kinderarbeid
- 1889 regels over het werkplaatsenreglement
- 1896 arbeidsovereenkomsten
- 1900 bescherming tegen arbeidsongevallen
- 1903 invoering verplichte zondagsrust
➢ Zo ontstond het arbeidsrecht = uitzonderingsrecht ten opzichte van het gemene burgerlijke
recht
➢ DOEL: beschermen van de werknemer als zwakkere partij binnen de arbeidsrelatie.
Dus arbeidsrecht is:
1) Uitzonderingsrecht ten opzichte van het burgerlijk recht
2) Beschermend recht voor de werknemer → art.6 WAO
4
