,Samenvatting
In dit onderzoek is onderzocht hoe het is gesteld met de intrinsiek motivatiebeleving bij het
Mentorproject van Stichting X. Dit is onderzocht door middel van de IMI, een vragenlijst die
de drie psychologische behoeftes (autonomie, verbondenheid en competentie) meet, in
combinatie met een semigestructureerd interview die meer diepgang biedt in de resultaten.
Uit een navraag van scholen, leerlingen en mentoren was op te merken dat het niet goed
gesteld was met de motivatie van leerlingen. Om dit duidelijker in kaart te brengen is een
onderzoek opgezet waaruit moet blijken hoe het gesteld was met de intrinsieke motivatie
tijdens het Mentorproject. Dit is onderzocht met de IMI, een vragenlijst die op basis van de
zelfdeterminatietheorie, de intrinsieke motivatie meet. Naast de IMI is er met een vijftal
leerlingen een semigestructureerd interview gehouden die verdiepende antwoorden bieden
op hoe de leerlingen hun motivatie beleefden.
Uit de resultaten van dit onderzoek komt naar voren dat de leerlingen die meedoen met het
Mentorproject intrinsiek gemotiveerd zijn. Ze ondervinden plezier in het maken van de
opdrachten, voelen zich competent tijdens het Mentorproject, hebben een goede band met
hun mentor en ondervinden een bepaalde mate aan vrijheid.
Op basis van bovenstaande gegevens wordt X aanbevolen om te kijken of ze hun mentoren
meer kunnen ondersteunen, onderwijzen en trainen op het aanleren van vaardigheden die
de drie psychologische basisbehoeftes bevredigen zodoende om de intrinsieke motivatie van
de leerlingen in stand te houden, dan wel te bevorderen. Door middel van voor- en
nabesprekingen kunnen ze in de gaten houden in hoeverre het de mentoren lukt om de
vaardigheden aan te leren en toe te passen.
Voor een vervolgonderzoek wordt aanbevolen om het onderzoek uit te voeren in het huidige
schooljaar, voor een grotere steekproef. Daarnaast moet er opgelet worden of de verhouding
in geslacht gelijk zijn zodat representativiteit van beide geslachten wordt gewaarborgd als de
validiteit van het onderzoek. Om de validiteit verder te versterken is een onderzoek naar de
constructvaliditeit van de IMI aangeraden. Ten slotte zou een verkortere versie van de
vragenlijst bijdragen aan een vlotter verloop van het onderzoek.
Ook wordt aangeraden dat er dieper wordt gekeken naar de verhouding tussen mentor en
het geslacht van de leerling. Resultaten van dit onderzoek laat zien dat meisjes zich meer
verbonden voelen met hun mentoren dan jongens. Doordat meer meisjes meedoen met het
Mentorproject dan jongens is onderzoek op dat gebied aanbevolen
Ten slotte is een onderzoek naar de factoren buiten de intrinsieke motivatie aanbevolen. X
kan onderzoek doen naar de methode en het materiaal dat wordt ingezet om te achterhalen
in hoeverre het invloed uitoefent op de motivatie van de leerlingen. Naast het materiaal kan
de extrinsieke motivatie onder de leerlingen binnen het Mentorproject ook onderzocht
worden.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding........................................................................................................................4
1.1 Aanleiding....................................................................................................................................4
1.2 Onderzoeksvraag..........................................................................................................................6
1.3 Doelstelling..................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Theoretische achtergrond.............................................................................................8
2.1. Intrinsieke motivatie....................................................................................................................8
2.2. Autonomie...................................................................................................................................9
2.3. Betrokkenheid...........................................................................................................................10
2.4. Competentie..............................................................................................................................11
2.5 Rol van de leerkracht in het bevorderen van de motivatie..........................................................11
2.6 Geslacht en motivatie.................................................................................................................13
2.7 Conceptueel model.....................................................................................................................14
Hoofdstuk 3 Onderzoeksdesign.......................................................................................................15
3.1 Onderzoeksmethode...................................................................................................................15
3.2 Onderzoeksdoelgroep.................................................................................................................16
3.3 Onderzoeksinstrument................................................................................................................16
3.4 Procedure....................................................................................................................................17
3.5 Analyse.......................................................................................................................................17
Hoofdstuk 4 Onderzoeksresultaten.................................................................................................19
4.1 Uitvoering onderzoek.................................................................................................................19
4.2 Resultaten Kwantitatieve data....................................................................................................19
4.3 Resultaten kwalitatieve data.......................................................................................................20
Hoofstuk 5 Conclusie, discussie en aanbevelingen..........................................................................22
5.1 Conclusie....................................................................................................................................22
5.2 Discussie....................................................................................................................................24
5.3 Aanbevelingen............................................................................................................................26
5.4. Rol van de Toegepast Psycholoog.............................................................................................29
Literatuurlijst..................................................................................................................................31
Bijlagen...........................................................................................................................................34
, Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Aanleiding
Het is niet goed gesteld met de motivatie van leerlingen binnen Nederland, zo rapporteert de
Inspectie van het Onderwijs (2018). De intrinsieke motivatie om te leren onder leerlingen in
Nederland is relatief gezien een stuk lager dan die in andere ontwikkelde landen (OECD,
2013). Een verklaring voor de motivatieproblematiek bij leerlingen ligt in de tekortschietende
aansluiting tussen de school en de persoonlijke behoeften en interesses van leerlingen
(Schuit, de Vrieze & Sleegers, 2011). Als scholen er onvoldoende in slagen om aan te sluiten
bij de interesses, behoeften, leerstijlen en waarden van hun leerlingen, dan zal, zeker op
langere termijn, de motivatie van leerlingen voor school afnemen. Bijkomende gevolgen
hiervan zijn onderbenutting van talenten en het risico van prematuur schoolverlaten (Schuit,
de Vrieze & Sleegers, 2011).
Verschillende onderzoeken tonen aan dat er een positief verband te vinden is tussen
motivatie en schoolresultaten (Orhan-Özen, 2017; Yazıcıand & Altun 2013) en dat motivatie
een belangrijke rol speelt in de schoolresultaten van kinderen (Orhan-Özen, 2017; Wolters
en Rosenthal 2000). Motivatie heeft invloed op waar de aandacht van leerlingen naar toe
gaat en hoe ze die informatie verwerken (Bhoje, 2015). Ook geeft Bhoje aan dat motivatie
van invloed is op niet alleen het leren maar ook kan leiden tot:
• Gedrag tegenover specifieke doelen
• Meer tijd en energie voor taken
• Verhoogde initiatie in het nemen van acties
• Verhoogde doorzettingsvermogen voor activiteiten
• Verbetering van het cognitief proces
• Algemeen verbeterde prestaties
Intrinsiek gemotiveerde leerlingen stoppen meer tijd en moeite in het leren, zullen zich beter
voelen over het leren en zullen hetgeen wat ze leren in toekomst toepassen (Malone, 1981).
Het belang van motivatie kan wat dat betreft niet worden onderschat.
De zelfdeterminatietheorie maakt een onderscheid tussen twee vormen van motivatie.
Allereerst is er de extrinsieke motivatie. Volgens de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan
(2000) is extrinsieke motivatie een vorm van motivatie waar de bron van een handeling of
actie buiten de persoon ligt. Een voorbeeld hiervan is een werknemer die voor zijn loon
presteert op werk.
In dit onderzoek is onderzocht hoe het is gesteld met de intrinsiek motivatiebeleving bij het
Mentorproject van Stichting X. Dit is onderzocht door middel van de IMI, een vragenlijst die
de drie psychologische behoeftes (autonomie, verbondenheid en competentie) meet, in
combinatie met een semigestructureerd interview die meer diepgang biedt in de resultaten.
Uit een navraag van scholen, leerlingen en mentoren was op te merken dat het niet goed
gesteld was met de motivatie van leerlingen. Om dit duidelijker in kaart te brengen is een
onderzoek opgezet waaruit moet blijken hoe het gesteld was met de intrinsieke motivatie
tijdens het Mentorproject. Dit is onderzocht met de IMI, een vragenlijst die op basis van de
zelfdeterminatietheorie, de intrinsieke motivatie meet. Naast de IMI is er met een vijftal
leerlingen een semigestructureerd interview gehouden die verdiepende antwoorden bieden
op hoe de leerlingen hun motivatie beleefden.
Uit de resultaten van dit onderzoek komt naar voren dat de leerlingen die meedoen met het
Mentorproject intrinsiek gemotiveerd zijn. Ze ondervinden plezier in het maken van de
opdrachten, voelen zich competent tijdens het Mentorproject, hebben een goede band met
hun mentor en ondervinden een bepaalde mate aan vrijheid.
Op basis van bovenstaande gegevens wordt X aanbevolen om te kijken of ze hun mentoren
meer kunnen ondersteunen, onderwijzen en trainen op het aanleren van vaardigheden die
de drie psychologische basisbehoeftes bevredigen zodoende om de intrinsieke motivatie van
de leerlingen in stand te houden, dan wel te bevorderen. Door middel van voor- en
nabesprekingen kunnen ze in de gaten houden in hoeverre het de mentoren lukt om de
vaardigheden aan te leren en toe te passen.
Voor een vervolgonderzoek wordt aanbevolen om het onderzoek uit te voeren in het huidige
schooljaar, voor een grotere steekproef. Daarnaast moet er opgelet worden of de verhouding
in geslacht gelijk zijn zodat representativiteit van beide geslachten wordt gewaarborgd als de
validiteit van het onderzoek. Om de validiteit verder te versterken is een onderzoek naar de
constructvaliditeit van de IMI aangeraden. Ten slotte zou een verkortere versie van de
vragenlijst bijdragen aan een vlotter verloop van het onderzoek.
Ook wordt aangeraden dat er dieper wordt gekeken naar de verhouding tussen mentor en
het geslacht van de leerling. Resultaten van dit onderzoek laat zien dat meisjes zich meer
verbonden voelen met hun mentoren dan jongens. Doordat meer meisjes meedoen met het
Mentorproject dan jongens is onderzoek op dat gebied aanbevolen
Ten slotte is een onderzoek naar de factoren buiten de intrinsieke motivatie aanbevolen. X
kan onderzoek doen naar de methode en het materiaal dat wordt ingezet om te achterhalen
in hoeverre het invloed uitoefent op de motivatie van de leerlingen. Naast het materiaal kan
de extrinsieke motivatie onder de leerlingen binnen het Mentorproject ook onderzocht
worden.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding........................................................................................................................4
1.1 Aanleiding....................................................................................................................................4
1.2 Onderzoeksvraag..........................................................................................................................6
1.3 Doelstelling..................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Theoretische achtergrond.............................................................................................8
2.1. Intrinsieke motivatie....................................................................................................................8
2.2. Autonomie...................................................................................................................................9
2.3. Betrokkenheid...........................................................................................................................10
2.4. Competentie..............................................................................................................................11
2.5 Rol van de leerkracht in het bevorderen van de motivatie..........................................................11
2.6 Geslacht en motivatie.................................................................................................................13
2.7 Conceptueel model.....................................................................................................................14
Hoofdstuk 3 Onderzoeksdesign.......................................................................................................15
3.1 Onderzoeksmethode...................................................................................................................15
3.2 Onderzoeksdoelgroep.................................................................................................................16
3.3 Onderzoeksinstrument................................................................................................................16
3.4 Procedure....................................................................................................................................17
3.5 Analyse.......................................................................................................................................17
Hoofdstuk 4 Onderzoeksresultaten.................................................................................................19
4.1 Uitvoering onderzoek.................................................................................................................19
4.2 Resultaten Kwantitatieve data....................................................................................................19
4.3 Resultaten kwalitatieve data.......................................................................................................20
Hoofstuk 5 Conclusie, discussie en aanbevelingen..........................................................................22
5.1 Conclusie....................................................................................................................................22
5.2 Discussie....................................................................................................................................24
5.3 Aanbevelingen............................................................................................................................26
5.4. Rol van de Toegepast Psycholoog.............................................................................................29
Literatuurlijst..................................................................................................................................31
Bijlagen...........................................................................................................................................34
, Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Aanleiding
Het is niet goed gesteld met de motivatie van leerlingen binnen Nederland, zo rapporteert de
Inspectie van het Onderwijs (2018). De intrinsieke motivatie om te leren onder leerlingen in
Nederland is relatief gezien een stuk lager dan die in andere ontwikkelde landen (OECD,
2013). Een verklaring voor de motivatieproblematiek bij leerlingen ligt in de tekortschietende
aansluiting tussen de school en de persoonlijke behoeften en interesses van leerlingen
(Schuit, de Vrieze & Sleegers, 2011). Als scholen er onvoldoende in slagen om aan te sluiten
bij de interesses, behoeften, leerstijlen en waarden van hun leerlingen, dan zal, zeker op
langere termijn, de motivatie van leerlingen voor school afnemen. Bijkomende gevolgen
hiervan zijn onderbenutting van talenten en het risico van prematuur schoolverlaten (Schuit,
de Vrieze & Sleegers, 2011).
Verschillende onderzoeken tonen aan dat er een positief verband te vinden is tussen
motivatie en schoolresultaten (Orhan-Özen, 2017; Yazıcıand & Altun 2013) en dat motivatie
een belangrijke rol speelt in de schoolresultaten van kinderen (Orhan-Özen, 2017; Wolters
en Rosenthal 2000). Motivatie heeft invloed op waar de aandacht van leerlingen naar toe
gaat en hoe ze die informatie verwerken (Bhoje, 2015). Ook geeft Bhoje aan dat motivatie
van invloed is op niet alleen het leren maar ook kan leiden tot:
• Gedrag tegenover specifieke doelen
• Meer tijd en energie voor taken
• Verhoogde initiatie in het nemen van acties
• Verhoogde doorzettingsvermogen voor activiteiten
• Verbetering van het cognitief proces
• Algemeen verbeterde prestaties
Intrinsiek gemotiveerde leerlingen stoppen meer tijd en moeite in het leren, zullen zich beter
voelen over het leren en zullen hetgeen wat ze leren in toekomst toepassen (Malone, 1981).
Het belang van motivatie kan wat dat betreft niet worden onderschat.
De zelfdeterminatietheorie maakt een onderscheid tussen twee vormen van motivatie.
Allereerst is er de extrinsieke motivatie. Volgens de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan
(2000) is extrinsieke motivatie een vorm van motivatie waar de bron van een handeling of
actie buiten de persoon ligt. Een voorbeeld hiervan is een werknemer die voor zijn loon
presteert op werk.
