Sociale psychologie
Module 1- Videocollege 1
deel 2: wat is sociale psychologie.
Wat zijn de grootste maatschappelijke problemen op dit moment?
Je kunt denken aan de natuur, de klimaatveranderingen. En dit komt door de
mensheid >waarom gedragen we ons op een manier die ons op lange termijn
schade toebrengt?
Mensen weten wat we ze moeten doen om iets kleins te doen, wat het klimaat
helpt, maar het is lastig voor mensen om dit ook echt te doen. We gedragen ons
vaak op een manier die ons op lange termijn schade toebrengt, de korte termijn
voelt fijn. Waarom doen we dat?
Een andere vraag; waarom worden anders behandeld op basis van hun uiterlijk?
Sociale psychologie kan hier antwoord op geven. Of bijv., waarom is het lastig
voor mensen om regels te volgen die essentieel zijn voor de gezondheid.
Mensen hebben vaak ervaringen met machtsmisbruik en situaties die je kan
vatten onder de kop #metoo. Er is hier vaak sprake van dader en slachtoffer,
waarbij het slachtoffer het vaak lastig vindt om zich uit te spreken. -> waarom is
het zo moeilijk voor slachtoffers om zich uit te spreken?
Wat zijn de meest invloedrijke gebeurtenissen in je eigen leven geweest? Een
ervaring van pesten, kan een diepe indruk op jou hebben gemaakt. Maar voelt
het zo naar om buitengesloten te worden? Je hebt een diep verlangen om bij een
groep te horen en is dat niet lukt, is dat heel pijnlijk. Psychologische pijn is terug
te zien in het brein.
Waarom worden we verliefd? En waarom we verliefd op sommige mensen en niet
op anderen. De personen die we leuk vinden/in een relatie mee zitten, hebben
ook heel veel invloed op ons. De meeste intieme relaties, maar ook met onze
vrienden, familie, partner, vormen onze persoonlijkheid en kunnen ons
veranderen.
Dit zijn allemaal vraagstukken waar sociale psychologie zich mee bezighoudt.
Psychologie; de wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijke
leven (gedachten en gevoelens) van mensen.
Sociale psychologie; de wetenschappelijke studie naar de manier waarop de
gedachten, gevoelens en het gedrag van mensen worden beïnvloed door de
aanwezigheid van anderen. De studie van de mensen in de context van mensen.
We imiteren anderen die we zien in onze omgeving, dit doen we automatisch
omdat ze invloed uitoefenen op ons.
Dus mensen worden beïnvloed door de werkelijke (expliciete) of ingebeelde
(impliciete) aanwezigheid van anderen.
,Sociale invloed: het effect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid
van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag.
Dit is wat sociale psychologie graag wil weten.
In de klinische en persoonlijkheidspsychologie is het analyseniveau het individu,
dit staat centraal. Bij sociale psychologie is het analyseniveau, het individu in de
sociale context. Er wordt dus altijd rekening gehouden met de invloed van
anderen; dit is sociale psychologie.
Construct: sociaal psychologen proberen een idee te krijgen van hoe individuen
hun sociale situatie construeren. Construeren; de manier waarop mensen de
sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreten. Welk construct gebruiken
mensen om de wereld om hen heen beter te begrijpen.
Deel 3: perspectieven in sociale psychologie.
-Evolutionair.
-Socio-Cultureel.
-Sociaal Leren.
Evolutionair perspectief: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe
genetische factoren over de eeuwen heen zijn aangepast om de overlevings-en
voortplantingskansen te vergroten.
Natuurlijke selectie (Darwin): het proces waarbij belangrijke eigenschappen die
gunstig zijn voor de overleving worden dorgegeven aan het nageslacht.
Guppy experiment: guppy’s verdeeld over 10 vijvers, waarbij iedere bodem
van vijver anders is. In sommige vijvers waren er ook roofdieren. 1,5 jaar later
werd er gekeken hoe de guppy’s over de jaren zijn veranderd, is er een proces
van natuurlijke selectie? Fijn zand; vissen met kleine stippels. Grove kiezels:
vissen met grote stippels. Vijver zonder roofdier, mannelijke guppy’s hadden felle
kleuren ontwikkeld om de vrouwen aan te trekken.
Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen hebben veel gemeen met andere dieren (bijv.
gezichtsuitdrukkingen).
- Sommige menselijke gewoonten zijn universeel (het vormen van relaties,
incest).
Socio-Cultureel perspectief: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken
naar de invloed van grotere sociale groepen.
Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
, - Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend,
afhankelijk van de culturele context (bijv. spinnen eten is normaal in
andere landen).
Cross-cultureel onderzoek; onderzoek wat wordt uitgevoerd met leden van
verschillende culturen om te zien of bijvoorbeeld een bepaalde variabele, factor
of gedrag aanwezig is in beide culturen, of dat het specifiek is voor de cultuur
waarin mensen zijn opgegroeid.
Sociaal leren perspectief: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe
leerervaringen in het verleden toekomstig gedrag voorspellen.
Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen.
- Als je opgroeit met bepaalde dingen om je heen zoals religie, ga je hier ook
naar toe neigen en meenemen later.
Interactie tussen perspectieven
- Taal leren is universeel, maar de specifieke taal die je leert hangt af van
waar je opgegroeid bent.
- Het ene perspectief is niet beter dan het andere!
Deel 4: persoon X situatie
Wat bepaalt ons gedrag?
Kurt Lewin, grondlegger sociale psychologie. Hij was bezig met het begrijpen van
menselijk gedrag en ontwikkelde een formule om gedrag van mensen te kunnen
begrijpen. B= f (P X E).
B= behavior. Gedrag is een functie (f) van een person X environment. Hij stelde
voor dat gedrag van een mens nooit alleen maar kan wijten aan die persoon. Je
moet altijd rekening houden met de situatie, waarin die persoon zich bevindt. In
het heden zijn we nog steeds bezig met de kern van deze formule.
Persoon X Omgeving
Waar ben je opgegroeid? De twee verschillende kanten van rijk en arm, kunnen
invloed hebben op hoe je opgroeit en vormt je als mens.
- Aanwezigheid van anderen. Mensen zijn bijvoorbeeld eerder geneigd om
hun handen te wassen als er andere mensen ook aanwezig zijn op het
openbare toilet.
- Normen. Je zal je anders gedragen als je gaat stappen dan als je voor het
eerst je schoonmoeder gaat ontmoeten. Het gedrag wordt anders in al die
contexten en ieder stukje van je persoonlijkheid kan aangesproken worden
in een bepaalde context.
, Situatie X Persoon
Een persoon kan veel invloed hebben op een situatie, denk aan de dam
schreeuwer die voor veel paniek zorgde toen.
Persoon, of situatie?
Dit is vooral van sprake als er extreme gebeurtenissen plaatsvinden, zoals
een gevangenis waar beveiligers de gevangen misbruikten. Zijn die
bewakers gek, wat voor mensen waar dit, of machtsbelust of ligt het aan
de situatie van de gevangenis. Onder welke omstandigheden zijn deze
misdaden gepleegd en is er ook iets in de situatie geweest van bijv.
terroristen die hun gedrag heeft gestuurd. Als je gedrag wilt veranderen, is
het belangrijk om oog te hebben voor de situatie, want pas als je het hele
verhaal weet, dan kan je verandering teweegbrengen.
Milgram experiment: er werd geprobeerd om gedrag te lokken door hem in
een extreme situatie te plaatsen.
Gestalt psychologie: bestudeert de subjectieve manier waarop een
object in de geest van mensen verschijnt.
Naïef realisme: wij denken dat we de waarheid in pacht hebben, terwijl
die interpretatie kan afhangen per persoon. De overtuiging van onze
interpretatie van gebeurtenissen, vooral als je samen een situatie hebt
meegemaakt en je vraagt: dit heb je toch ook gezien, waarbij de ander iets
anders kan hebben gezien. Waarom is dit?
Basale menselijke motieven
- Zelfverbeteringsmotief: mensen willen een goed gevoel hebben
over zichzelf.
- Accuraatheidsmotief: mensen willen een correct beeld over
zichzelf hebben.
Er zijn illusies in ons brein die beide motieven in overeenstemming
brengen.
- Beter-dan-gemiddeld effect: de meeste mensen zeggen bij een
bepaalde taak dat ze niet heel slecht of heel goed zijn, maar wel iets
beter dan het gemiddelde.
- Onrealistisch optimisme: we onderschatten de kans op slechte
gebeurtenissen. We overschatten de kans dat er iets goed gebeurt
bij ons.
Module 1- Videocollege 1
deel 2: wat is sociale psychologie.
Wat zijn de grootste maatschappelijke problemen op dit moment?
Je kunt denken aan de natuur, de klimaatveranderingen. En dit komt door de
mensheid >waarom gedragen we ons op een manier die ons op lange termijn
schade toebrengt?
Mensen weten wat we ze moeten doen om iets kleins te doen, wat het klimaat
helpt, maar het is lastig voor mensen om dit ook echt te doen. We gedragen ons
vaak op een manier die ons op lange termijn schade toebrengt, de korte termijn
voelt fijn. Waarom doen we dat?
Een andere vraag; waarom worden anders behandeld op basis van hun uiterlijk?
Sociale psychologie kan hier antwoord op geven. Of bijv., waarom is het lastig
voor mensen om regels te volgen die essentieel zijn voor de gezondheid.
Mensen hebben vaak ervaringen met machtsmisbruik en situaties die je kan
vatten onder de kop #metoo. Er is hier vaak sprake van dader en slachtoffer,
waarbij het slachtoffer het vaak lastig vindt om zich uit te spreken. -> waarom is
het zo moeilijk voor slachtoffers om zich uit te spreken?
Wat zijn de meest invloedrijke gebeurtenissen in je eigen leven geweest? Een
ervaring van pesten, kan een diepe indruk op jou hebben gemaakt. Maar voelt
het zo naar om buitengesloten te worden? Je hebt een diep verlangen om bij een
groep te horen en is dat niet lukt, is dat heel pijnlijk. Psychologische pijn is terug
te zien in het brein.
Waarom worden we verliefd? En waarom we verliefd op sommige mensen en niet
op anderen. De personen die we leuk vinden/in een relatie mee zitten, hebben
ook heel veel invloed op ons. De meeste intieme relaties, maar ook met onze
vrienden, familie, partner, vormen onze persoonlijkheid en kunnen ons
veranderen.
Dit zijn allemaal vraagstukken waar sociale psychologie zich mee bezighoudt.
Psychologie; de wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijke
leven (gedachten en gevoelens) van mensen.
Sociale psychologie; de wetenschappelijke studie naar de manier waarop de
gedachten, gevoelens en het gedrag van mensen worden beïnvloed door de
aanwezigheid van anderen. De studie van de mensen in de context van mensen.
We imiteren anderen die we zien in onze omgeving, dit doen we automatisch
omdat ze invloed uitoefenen op ons.
Dus mensen worden beïnvloed door de werkelijke (expliciete) of ingebeelde
(impliciete) aanwezigheid van anderen.
,Sociale invloed: het effect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid
van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag.
Dit is wat sociale psychologie graag wil weten.
In de klinische en persoonlijkheidspsychologie is het analyseniveau het individu,
dit staat centraal. Bij sociale psychologie is het analyseniveau, het individu in de
sociale context. Er wordt dus altijd rekening gehouden met de invloed van
anderen; dit is sociale psychologie.
Construct: sociaal psychologen proberen een idee te krijgen van hoe individuen
hun sociale situatie construeren. Construeren; de manier waarop mensen de
sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreten. Welk construct gebruiken
mensen om de wereld om hen heen beter te begrijpen.
Deel 3: perspectieven in sociale psychologie.
-Evolutionair.
-Socio-Cultureel.
-Sociaal Leren.
Evolutionair perspectief: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe
genetische factoren over de eeuwen heen zijn aangepast om de overlevings-en
voortplantingskansen te vergroten.
Natuurlijke selectie (Darwin): het proces waarbij belangrijke eigenschappen die
gunstig zijn voor de overleving worden dorgegeven aan het nageslacht.
Guppy experiment: guppy’s verdeeld over 10 vijvers, waarbij iedere bodem
van vijver anders is. In sommige vijvers waren er ook roofdieren. 1,5 jaar later
werd er gekeken hoe de guppy’s over de jaren zijn veranderd, is er een proces
van natuurlijke selectie? Fijn zand; vissen met kleine stippels. Grove kiezels:
vissen met grote stippels. Vijver zonder roofdier, mannelijke guppy’s hadden felle
kleuren ontwikkeld om de vrouwen aan te trekken.
Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen hebben veel gemeen met andere dieren (bijv.
gezichtsuitdrukkingen).
- Sommige menselijke gewoonten zijn universeel (het vormen van relaties,
incest).
Socio-Cultureel perspectief: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken
naar de invloed van grotere sociale groepen.
Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
, - Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend,
afhankelijk van de culturele context (bijv. spinnen eten is normaal in
andere landen).
Cross-cultureel onderzoek; onderzoek wat wordt uitgevoerd met leden van
verschillende culturen om te zien of bijvoorbeeld een bepaalde variabele, factor
of gedrag aanwezig is in beide culturen, of dat het specifiek is voor de cultuur
waarin mensen zijn opgegroeid.
Sociaal leren perspectief: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe
leerervaringen in het verleden toekomstig gedrag voorspellen.
Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen.
- Als je opgroeit met bepaalde dingen om je heen zoals religie, ga je hier ook
naar toe neigen en meenemen later.
Interactie tussen perspectieven
- Taal leren is universeel, maar de specifieke taal die je leert hangt af van
waar je opgegroeid bent.
- Het ene perspectief is niet beter dan het andere!
Deel 4: persoon X situatie
Wat bepaalt ons gedrag?
Kurt Lewin, grondlegger sociale psychologie. Hij was bezig met het begrijpen van
menselijk gedrag en ontwikkelde een formule om gedrag van mensen te kunnen
begrijpen. B= f (P X E).
B= behavior. Gedrag is een functie (f) van een person X environment. Hij stelde
voor dat gedrag van een mens nooit alleen maar kan wijten aan die persoon. Je
moet altijd rekening houden met de situatie, waarin die persoon zich bevindt. In
het heden zijn we nog steeds bezig met de kern van deze formule.
Persoon X Omgeving
Waar ben je opgegroeid? De twee verschillende kanten van rijk en arm, kunnen
invloed hebben op hoe je opgroeit en vormt je als mens.
- Aanwezigheid van anderen. Mensen zijn bijvoorbeeld eerder geneigd om
hun handen te wassen als er andere mensen ook aanwezig zijn op het
openbare toilet.
- Normen. Je zal je anders gedragen als je gaat stappen dan als je voor het
eerst je schoonmoeder gaat ontmoeten. Het gedrag wordt anders in al die
contexten en ieder stukje van je persoonlijkheid kan aangesproken worden
in een bepaalde context.
, Situatie X Persoon
Een persoon kan veel invloed hebben op een situatie, denk aan de dam
schreeuwer die voor veel paniek zorgde toen.
Persoon, of situatie?
Dit is vooral van sprake als er extreme gebeurtenissen plaatsvinden, zoals
een gevangenis waar beveiligers de gevangen misbruikten. Zijn die
bewakers gek, wat voor mensen waar dit, of machtsbelust of ligt het aan
de situatie van de gevangenis. Onder welke omstandigheden zijn deze
misdaden gepleegd en is er ook iets in de situatie geweest van bijv.
terroristen die hun gedrag heeft gestuurd. Als je gedrag wilt veranderen, is
het belangrijk om oog te hebben voor de situatie, want pas als je het hele
verhaal weet, dan kan je verandering teweegbrengen.
Milgram experiment: er werd geprobeerd om gedrag te lokken door hem in
een extreme situatie te plaatsen.
Gestalt psychologie: bestudeert de subjectieve manier waarop een
object in de geest van mensen verschijnt.
Naïef realisme: wij denken dat we de waarheid in pacht hebben, terwijl
die interpretatie kan afhangen per persoon. De overtuiging van onze
interpretatie van gebeurtenissen, vooral als je samen een situatie hebt
meegemaakt en je vraagt: dit heb je toch ook gezien, waarbij de ander iets
anders kan hebben gezien. Waarom is dit?
Basale menselijke motieven
- Zelfverbeteringsmotief: mensen willen een goed gevoel hebben
over zichzelf.
- Accuraatheidsmotief: mensen willen een correct beeld over
zichzelf hebben.
Er zijn illusies in ons brein die beide motieven in overeenstemming
brengen.
- Beter-dan-gemiddeld effect: de meeste mensen zeggen bij een
bepaalde taak dat ze niet heel slecht of heel goed zijn, maar wel iets
beter dan het gemiddelde.
- Onrealistisch optimisme: we onderschatten de kans op slechte
gebeurtenissen. We overschatten de kans dat er iets goed gebeurt
bij ons.
