Introductie psychobiologie
4-10-2019
Hoofdstuk 6 >> PURVES
>> Effects of attention on stimulus processing
Wat is selectieve aandacht?
Arousal vs. Aandacht
- Thalamus is belangrijkste schakelstation van het brein
- Om de thalamus zit een schil heen: reticulaire nucleus
- Deze schil kan alle informatie doorlaten (veel arousal; opgewonden) of alle
informatie blokkeren (geen arousal; coma, zeer diepe slaap)
- De reticulaire formatie in de hersenstam reguleert de exciteerbaarheid
(“doorlaatbaarheid”) van de schil om de thalamus heen
- Aandacht en arousal zijn niet hetzelfde, maar zonder arousal geen aandacht
Selectieve aandacht
- Een covert, cognitief hersenmechanisme (covert: van buiten kun je niet zien waar je
je aandacht op richt)
- Dan ons in staat stelt om relevante input, gedachten en acties te verwerken
- Tegelijkertijd irrelevante of afleidende input, gedachten en acties te negeren
Aandacht is
- Vrijwillig (endogeen, intentioneel, top-down)
- Onvrijwillig (exogeen, stimulus-gedreven, bottom-up)
>> deze systemen zijn in constante competitie met elkaar
“Coverte” vs. “Overte” aandacht
* Overte aandacht: focus van aandacht is waar de ogen naar kijken (fixatie = waar ogen
naar kijken)
* Coverte aandacht: focus van aandacht is ergens anders (bijv. saai gesprek)
Stimulus-gedreven en top-down aandacht: 2 verschillende hersennetwerken
,Top-down aandacht grijpt in op alle niveaus
Bij het kijken hoe aandacht precies werkt, zie je 2
verschillende processen afspelen. Het bottom-up
stimulus processing, als de stimulus sterk genoeg is,
kaapt ie je aandacht en zorgt ervoor dat je stopt
waarmee je mee bezig bent. En het dorsale attentional
control netwerk met de pariëtaal en frontaalkwab
waarbij jij kan bepalen waar je je aandacht op richt.
Wat zijn de eigenschappen van selectieve aandacht?
* Beperkte capaciteit
- Hersennetwerk voor top-down aandacht in frontaal/pariëtaalkwab zorgt voor deze
beperkte activiteit
* Langzaam
- Visuele zoektaak
Je richt je aandacht op een bepaalde plek, verplaatsten, aangrijpen van aandacht,
beslissen of dit is wat je zoekt (bijv. is het wally), en weer verder zoeken.
Het is een heel beperkt in z’n capaciteit > aandacht is zo traag dat je er veel energie
in moet steken.
- Attentional blink-taak
o Heel snel achter elkaar verschijnen letters in beeld (10 per seconde)
o In deze reeks letters verschijnen twee targets, in dit geval cijfers
o Na de trial moeten de proefpersonen de twee targets (cijfers) rapporteren
o De eerste target in de reeks wordt T1 genoemd, de tweede T2
o Na eerste target verschijnen “knippert” je aandacht en heb je even niet door
wat er daarna gebeurt
o De T1 wordt altijd goed gerapporteerd
o De T2 wordt goed gedetecteerd als hij direct na de T1 komt lang of na T1
o Als de T2 300ms na de T1 komt, is aandacht dus bezig met de verwerking van
T1 en is er geen aandacht voor T2
* Selectie van het een gaat ten koste van het ander
- Als aandacht gericht op gezicht, meer activatie in FFA
- Als aandacht gericht op scene, minder activatie in FFA
- Als aandacht verdeeld over gezichten/scenes activiteit ertussenin
- Ook zichtbaar in V5/MT bij zien van beweging
- Als mensen een makkelijke taak doen, dan zie je heftige activiteit in reactie op het
zien van (irrelevante) beweging
- Als mensen een moeilijke taak doen, dan zie je bijna geen reactie in MT op
irrelevante bewegingen
,Wat voor informatie wordt geselecteerd door selectieve aandacht en hoe komt
dit tot uiting in het brein?
* Ruimtelijke informatie (spotlight of attention)
- Posner Cueing Task (!!!! MOET JE KENNEN !!!!)
o Posner liet een centrale cue of een perifere cue zien voor een target
verscheen
o Cues valide in 80% van de trials, invalide in 20% van de trials
>> dus:
Centrale cue:
Pijltje wijst naar een kant, even
later komt er een kruisje in een
van de vierkantjes > knopje
drukken van de kant welk
vierkantje (rechter/linker)
Pijltje kan dus ook verkeerde
kant op wijzen!
Perifere cue
Een van die vierkantjes licht op,
waar even later dan het kruisje zou
moeten komen (of dus aan de andere
kant) >> belangrijke variant omdat je Centrale cue triggert: Perifere cue triggert:
hiermee de bottom-up aandacht aan - Endogene aandacht - Exogene aandacht
- Vrijwillige aandacht - Stimulus-gedreven
het meten bent
- Top-down aandacht aandacht
- Bottom-up aandacht
Bij valide cue: pijltje wijst goede kant
op > reactietijd snel
Bij invalide cue: pijltje wijst verkeerde kant op > reactietijd (relatief) traag
Bij neutrale cue: pijltje wijst beide kanten op, er is geen
verwachting waar de target komt > reactietijd tussenin
>> centrale cue: endogene aandacht is langzaam (>200
ms)
>> Perifere cue: exogene daandacht is snel (bijna direct),
maar ook snel weer weg: bij > 200 ms “inhibition of
return”
, Samenvatting ruimtelijke aandacht:
Spatiele aandacht door het hele visuele systeem te zien (zelfs op
thalamus niveau)
Spatiele aandacht op 1 locatie leidt tot inhibitie op andere spatiele
locaties
Bij heel weinig aandacht, geen effecten vroeg in de hiërarchie
(geen V1). Bij heel veel aandacht, wel effecten vroeg in de
hiërarchie (wel V1)
* Features (kleur/beweging)
- Feature based attention
o Aandacht voor beweging of voor kleur
o Afhankelijk van intructie zie je effecten in V4 (kleur) of in V5/hMT+
(beweging)
* Objecten
4-10-2019
Hoofdstuk 6 >> PURVES
>> Effects of attention on stimulus processing
Wat is selectieve aandacht?
Arousal vs. Aandacht
- Thalamus is belangrijkste schakelstation van het brein
- Om de thalamus zit een schil heen: reticulaire nucleus
- Deze schil kan alle informatie doorlaten (veel arousal; opgewonden) of alle
informatie blokkeren (geen arousal; coma, zeer diepe slaap)
- De reticulaire formatie in de hersenstam reguleert de exciteerbaarheid
(“doorlaatbaarheid”) van de schil om de thalamus heen
- Aandacht en arousal zijn niet hetzelfde, maar zonder arousal geen aandacht
Selectieve aandacht
- Een covert, cognitief hersenmechanisme (covert: van buiten kun je niet zien waar je
je aandacht op richt)
- Dan ons in staat stelt om relevante input, gedachten en acties te verwerken
- Tegelijkertijd irrelevante of afleidende input, gedachten en acties te negeren
Aandacht is
- Vrijwillig (endogeen, intentioneel, top-down)
- Onvrijwillig (exogeen, stimulus-gedreven, bottom-up)
>> deze systemen zijn in constante competitie met elkaar
“Coverte” vs. “Overte” aandacht
* Overte aandacht: focus van aandacht is waar de ogen naar kijken (fixatie = waar ogen
naar kijken)
* Coverte aandacht: focus van aandacht is ergens anders (bijv. saai gesprek)
Stimulus-gedreven en top-down aandacht: 2 verschillende hersennetwerken
,Top-down aandacht grijpt in op alle niveaus
Bij het kijken hoe aandacht precies werkt, zie je 2
verschillende processen afspelen. Het bottom-up
stimulus processing, als de stimulus sterk genoeg is,
kaapt ie je aandacht en zorgt ervoor dat je stopt
waarmee je mee bezig bent. En het dorsale attentional
control netwerk met de pariëtaal en frontaalkwab
waarbij jij kan bepalen waar je je aandacht op richt.
Wat zijn de eigenschappen van selectieve aandacht?
* Beperkte capaciteit
- Hersennetwerk voor top-down aandacht in frontaal/pariëtaalkwab zorgt voor deze
beperkte activiteit
* Langzaam
- Visuele zoektaak
Je richt je aandacht op een bepaalde plek, verplaatsten, aangrijpen van aandacht,
beslissen of dit is wat je zoekt (bijv. is het wally), en weer verder zoeken.
Het is een heel beperkt in z’n capaciteit > aandacht is zo traag dat je er veel energie
in moet steken.
- Attentional blink-taak
o Heel snel achter elkaar verschijnen letters in beeld (10 per seconde)
o In deze reeks letters verschijnen twee targets, in dit geval cijfers
o Na de trial moeten de proefpersonen de twee targets (cijfers) rapporteren
o De eerste target in de reeks wordt T1 genoemd, de tweede T2
o Na eerste target verschijnen “knippert” je aandacht en heb je even niet door
wat er daarna gebeurt
o De T1 wordt altijd goed gerapporteerd
o De T2 wordt goed gedetecteerd als hij direct na de T1 komt lang of na T1
o Als de T2 300ms na de T1 komt, is aandacht dus bezig met de verwerking van
T1 en is er geen aandacht voor T2
* Selectie van het een gaat ten koste van het ander
- Als aandacht gericht op gezicht, meer activatie in FFA
- Als aandacht gericht op scene, minder activatie in FFA
- Als aandacht verdeeld over gezichten/scenes activiteit ertussenin
- Ook zichtbaar in V5/MT bij zien van beweging
- Als mensen een makkelijke taak doen, dan zie je heftige activiteit in reactie op het
zien van (irrelevante) beweging
- Als mensen een moeilijke taak doen, dan zie je bijna geen reactie in MT op
irrelevante bewegingen
,Wat voor informatie wordt geselecteerd door selectieve aandacht en hoe komt
dit tot uiting in het brein?
* Ruimtelijke informatie (spotlight of attention)
- Posner Cueing Task (!!!! MOET JE KENNEN !!!!)
o Posner liet een centrale cue of een perifere cue zien voor een target
verscheen
o Cues valide in 80% van de trials, invalide in 20% van de trials
>> dus:
Centrale cue:
Pijltje wijst naar een kant, even
later komt er een kruisje in een
van de vierkantjes > knopje
drukken van de kant welk
vierkantje (rechter/linker)
Pijltje kan dus ook verkeerde
kant op wijzen!
Perifere cue
Een van die vierkantjes licht op,
waar even later dan het kruisje zou
moeten komen (of dus aan de andere
kant) >> belangrijke variant omdat je Centrale cue triggert: Perifere cue triggert:
hiermee de bottom-up aandacht aan - Endogene aandacht - Exogene aandacht
- Vrijwillige aandacht - Stimulus-gedreven
het meten bent
- Top-down aandacht aandacht
- Bottom-up aandacht
Bij valide cue: pijltje wijst goede kant
op > reactietijd snel
Bij invalide cue: pijltje wijst verkeerde kant op > reactietijd (relatief) traag
Bij neutrale cue: pijltje wijst beide kanten op, er is geen
verwachting waar de target komt > reactietijd tussenin
>> centrale cue: endogene aandacht is langzaam (>200
ms)
>> Perifere cue: exogene daandacht is snel (bijna direct),
maar ook snel weer weg: bij > 200 ms “inhibition of
return”
, Samenvatting ruimtelijke aandacht:
Spatiele aandacht door het hele visuele systeem te zien (zelfs op
thalamus niveau)
Spatiele aandacht op 1 locatie leidt tot inhibitie op andere spatiele
locaties
Bij heel weinig aandacht, geen effecten vroeg in de hiërarchie
(geen V1). Bij heel veel aandacht, wel effecten vroeg in de
hiërarchie (wel V1)
* Features (kleur/beweging)
- Feature based attention
o Aandacht voor beweging of voor kleur
o Afhankelijk van intructie zie je effecten in V4 (kleur) of in V5/hMT+
(beweging)
* Objecten
