Ethiek samenvatting h1-h8 + h1, h2 en h5 bedrijfsethiek een goede
zaak
H1 Moraal, een kwestie van oordelen
Een moreel oordeel gaat over gedrag van anderen, spreek je uit wat jij behoorlijk vindt van jezelf en
anderen, geeft aan wat je verwacht met jou/anderen om moet worden gegaan.
Als moreel oordeel vanzelf komt, dan is het een intuïtief moreel oordeel, je oordeelt automatisch.
Om te begrijpen wat er gebeurt als je intuïtieve oordeel bewust wordt, moet je onderscheid maken
tussen 3 dingen: je oordeelt of iets goed/slecht is, je kent je oordeel en je voelt dat je het oneens
bent met de ander.
Oordelen, kennen en voelen zijn 3 te onderscheiden processen in je bewustzijn.
Objectiveren; je kent de wereld, en plaats dat buiten jezelf en beschrijft dit. Het resultaat is kennis
van de buitenwereld, kenmerk is dat het uitwisselbaar is tussen mensen.
Subjectiveren; je beleeft de wereld en richt je op wat innerlijk met je gebeurt. Je voelt het, het
resultaat is gevoel in je binnenwereld. Dit is dan niet goed uitwisselbaar tussen mensen, je kan
iemand zijn gevoel niet ervaren, wel voorstellen.
Normen; je beoordeelt de wereld en richt je hierbij tot gedrag van anderen en wat je ervan vindt. Je
verbindt gedrag van anderen met je eigen oordeel. Het resultaat is de verbinding van jezelf
tussenwereld, is dus niet persoonlijk maar persoonsgebonden.
Verschillende benaderingen van wereld
Benaderingen Wat doe je? Resultaat Centrale vraag
Kennen Objectiveren Feiten (kennis) Wat is waar?
Beoordelen Normeren: verbinden Morele oordelen Wat is juist?
van jezelf met
anderen
Voelen Subjectiveren Gevoelens Hoe voel ik me?
Morele oordelen uitwisselen tussen delen van kennis en vermeerderen van emoties
5 kenmerken van een moreel oordeel:
- Gaat over menselijk gedrag
- Overstijgt het individuele (is veralgemeniseerbaar) universaliteitsprincipe
- Is normatief (schrijft voor hoe het moet)
- Is gericht op het goede morele uitgangspunt
- Kan morele verontwaardiging veroorzaken
Moreel oordeel = waardering van menselijk gedrag aan de hand van morele uitgangspunten.
Moraal = geheel van gedeelde morele oordelen van een groep dat ontstaat in een gesprek, het is het
geheel van morele regels waaraan wij onszelf en anderen in redelijkheid gehouden achten.
Ethiek = de wetenschap die moraal bestudeert en die tracht de moraal verder te helpen door nieuwe
argumenten te ontwikkelen en gebruiken in afwegingen.
Normen en waarden zij universeel, de morele oordelen verschillen. Het morele vertoog is het geheel
aan communicatie en interactie waarin mensen hun morele oordelen, en daarmee hun moraal,
vormen en op elkaar afstemmen.
, Een gesprek houden door alleen intuïtieve oordelen is niet goed, je moet morele competenties
creëren, waarom is dit onvoldoende: het is niet uit te leggen aan anderen, je leert niet van fouten en
successen en het bereidt je niet voor op nieuwe situaties.
Je morele oordeel moet je beargumenteren, de manier hoe is door het morele oordeel te
beschouwen als antwoord op morele vraag, je antwoord op die vraag is je oordeel.
H2 Normen, waarden én … deugden
Normen zijn argumenten in de vorm van een regel waaraan je je moet houden, als het gaat over hoe
mensen met elkaar moeten omgaan = morele norm. Als je een moreel oordeel onderbouwt met
norm, dan vergelijk je of het gedrag van jezelf, dat wat je doet, overeenkomt met de regel.
Het is dus een zelf opgelegde regel die gedrag voorschrijft betreffend goed samenleven.
Normen kunnen worden geformuleerd in vorm van wetten, de grondwet bevat de meest
fundamentele morele regels. Ander belangrijk document met regels over handelen is de Universele
Verklaring van de Rechten van de Mens, hier staan regels om te benadrukken dat ieder mens er
aanspraak op kan maken.
Morele regels + wettelijke rechten mensen op redelijke wijze kunnen samenleven en dat aan
kwaliteit van het leven een ondergrens wordt gesteld.
Om gevolgen van handeling moreel te beoordelen, gebruiken we waarden. We vergelijken de
gevolgen van gedrag met een vooropgesteld doel dat we willen realiseren. Zo’n doel noemen we
waarde, een waarde = ideaal, een principe betreffende goed samenleven dat we proberen te
realiseren door ons gedrag. Wordt vaak in 1 woord beschreven, verschil normen en waarden:
waarden zijn abstracte idealen of doelen die men door gedrag nastreeft; het is datgene wat men
uiteindelijk beoogt te bereiken. Normen daarentegen zijn concrete regels die praktische richtlijnen
voor het handelen functioneren.
Deugd is een goede karaktereigenschap betreffende goed samenleven, als je uitspraak doet over
gedrag door deugden dan beoordeel je niet alleen de handeling maar ook de houding. Deugd wie
wil ik zijn als mens? Bij deugden gaat het om expliciet aan te leren, te ontwikkelen
karaktereigenschappen.
Morele vragen benadert een ieder apart, jouw systeem van denkpatronen en uitgangspunten
beïnvloedt dit, je interne systeem dus. Politieke partijen hebben vaak ook eigen interne theorie, hier
noem je dat een ethische theorie.
Er zijn 3 vormen ethische theorieën te onderscheiden:
- Plichtethiek (handeling), moraal door opvolgen morele regels, door te bepalen welke norm
belangrijkste is, de valkuil is bevel = bevel. Nadeel = moeilijk anderen overtuigen met norm.
- Gevolgethiek (gevolg handeling), moraal is kwestie van idealen realiseren, bepaal bijdrage
van gedrag voor realiseren ideaal, valkuil is het doel heiligt middelen. Leidt vaak tot doel-
middel-argumentatie, met algemene aard waardoor ze voor ieder kunnen gelden.
- Deugdethiek (bedoeling gedrag), moraal is kwestie van goed mens willen zijn, kijk in spiegel
en bedenk wie je wil zijn, valkuil is ik bedoelde het goed.
Gevoelig denken = inspanning om de precieze betekenis te achterhalen van de woorden die zijn
gebruikt, bij een ander maar ook bij jezelf.
H3 Verantwoordelijkheid
Verantwoordelijkheid kan betekenen:
- Plicht zorg voor iets af te dragen (vooraf) wat is je verantwoordelijkheid?
- Plicht rekenschap af te leggen (achteraf) aangesproken worden = ter verantwoording
zaak
H1 Moraal, een kwestie van oordelen
Een moreel oordeel gaat over gedrag van anderen, spreek je uit wat jij behoorlijk vindt van jezelf en
anderen, geeft aan wat je verwacht met jou/anderen om moet worden gegaan.
Als moreel oordeel vanzelf komt, dan is het een intuïtief moreel oordeel, je oordeelt automatisch.
Om te begrijpen wat er gebeurt als je intuïtieve oordeel bewust wordt, moet je onderscheid maken
tussen 3 dingen: je oordeelt of iets goed/slecht is, je kent je oordeel en je voelt dat je het oneens
bent met de ander.
Oordelen, kennen en voelen zijn 3 te onderscheiden processen in je bewustzijn.
Objectiveren; je kent de wereld, en plaats dat buiten jezelf en beschrijft dit. Het resultaat is kennis
van de buitenwereld, kenmerk is dat het uitwisselbaar is tussen mensen.
Subjectiveren; je beleeft de wereld en richt je op wat innerlijk met je gebeurt. Je voelt het, het
resultaat is gevoel in je binnenwereld. Dit is dan niet goed uitwisselbaar tussen mensen, je kan
iemand zijn gevoel niet ervaren, wel voorstellen.
Normen; je beoordeelt de wereld en richt je hierbij tot gedrag van anderen en wat je ervan vindt. Je
verbindt gedrag van anderen met je eigen oordeel. Het resultaat is de verbinding van jezelf
tussenwereld, is dus niet persoonlijk maar persoonsgebonden.
Verschillende benaderingen van wereld
Benaderingen Wat doe je? Resultaat Centrale vraag
Kennen Objectiveren Feiten (kennis) Wat is waar?
Beoordelen Normeren: verbinden Morele oordelen Wat is juist?
van jezelf met
anderen
Voelen Subjectiveren Gevoelens Hoe voel ik me?
Morele oordelen uitwisselen tussen delen van kennis en vermeerderen van emoties
5 kenmerken van een moreel oordeel:
- Gaat over menselijk gedrag
- Overstijgt het individuele (is veralgemeniseerbaar) universaliteitsprincipe
- Is normatief (schrijft voor hoe het moet)
- Is gericht op het goede morele uitgangspunt
- Kan morele verontwaardiging veroorzaken
Moreel oordeel = waardering van menselijk gedrag aan de hand van morele uitgangspunten.
Moraal = geheel van gedeelde morele oordelen van een groep dat ontstaat in een gesprek, het is het
geheel van morele regels waaraan wij onszelf en anderen in redelijkheid gehouden achten.
Ethiek = de wetenschap die moraal bestudeert en die tracht de moraal verder te helpen door nieuwe
argumenten te ontwikkelen en gebruiken in afwegingen.
Normen en waarden zij universeel, de morele oordelen verschillen. Het morele vertoog is het geheel
aan communicatie en interactie waarin mensen hun morele oordelen, en daarmee hun moraal,
vormen en op elkaar afstemmen.
, Een gesprek houden door alleen intuïtieve oordelen is niet goed, je moet morele competenties
creëren, waarom is dit onvoldoende: het is niet uit te leggen aan anderen, je leert niet van fouten en
successen en het bereidt je niet voor op nieuwe situaties.
Je morele oordeel moet je beargumenteren, de manier hoe is door het morele oordeel te
beschouwen als antwoord op morele vraag, je antwoord op die vraag is je oordeel.
H2 Normen, waarden én … deugden
Normen zijn argumenten in de vorm van een regel waaraan je je moet houden, als het gaat over hoe
mensen met elkaar moeten omgaan = morele norm. Als je een moreel oordeel onderbouwt met
norm, dan vergelijk je of het gedrag van jezelf, dat wat je doet, overeenkomt met de regel.
Het is dus een zelf opgelegde regel die gedrag voorschrijft betreffend goed samenleven.
Normen kunnen worden geformuleerd in vorm van wetten, de grondwet bevat de meest
fundamentele morele regels. Ander belangrijk document met regels over handelen is de Universele
Verklaring van de Rechten van de Mens, hier staan regels om te benadrukken dat ieder mens er
aanspraak op kan maken.
Morele regels + wettelijke rechten mensen op redelijke wijze kunnen samenleven en dat aan
kwaliteit van het leven een ondergrens wordt gesteld.
Om gevolgen van handeling moreel te beoordelen, gebruiken we waarden. We vergelijken de
gevolgen van gedrag met een vooropgesteld doel dat we willen realiseren. Zo’n doel noemen we
waarde, een waarde = ideaal, een principe betreffende goed samenleven dat we proberen te
realiseren door ons gedrag. Wordt vaak in 1 woord beschreven, verschil normen en waarden:
waarden zijn abstracte idealen of doelen die men door gedrag nastreeft; het is datgene wat men
uiteindelijk beoogt te bereiken. Normen daarentegen zijn concrete regels die praktische richtlijnen
voor het handelen functioneren.
Deugd is een goede karaktereigenschap betreffende goed samenleven, als je uitspraak doet over
gedrag door deugden dan beoordeel je niet alleen de handeling maar ook de houding. Deugd wie
wil ik zijn als mens? Bij deugden gaat het om expliciet aan te leren, te ontwikkelen
karaktereigenschappen.
Morele vragen benadert een ieder apart, jouw systeem van denkpatronen en uitgangspunten
beïnvloedt dit, je interne systeem dus. Politieke partijen hebben vaak ook eigen interne theorie, hier
noem je dat een ethische theorie.
Er zijn 3 vormen ethische theorieën te onderscheiden:
- Plichtethiek (handeling), moraal door opvolgen morele regels, door te bepalen welke norm
belangrijkste is, de valkuil is bevel = bevel. Nadeel = moeilijk anderen overtuigen met norm.
- Gevolgethiek (gevolg handeling), moraal is kwestie van idealen realiseren, bepaal bijdrage
van gedrag voor realiseren ideaal, valkuil is het doel heiligt middelen. Leidt vaak tot doel-
middel-argumentatie, met algemene aard waardoor ze voor ieder kunnen gelden.
- Deugdethiek (bedoeling gedrag), moraal is kwestie van goed mens willen zijn, kijk in spiegel
en bedenk wie je wil zijn, valkuil is ik bedoelde het goed.
Gevoelig denken = inspanning om de precieze betekenis te achterhalen van de woorden die zijn
gebruikt, bij een ander maar ook bij jezelf.
H3 Verantwoordelijkheid
Verantwoordelijkheid kan betekenen:
- Plicht zorg voor iets af te dragen (vooraf) wat is je verantwoordelijkheid?
- Plicht rekenschap af te leggen (achteraf) aangesproken worden = ter verantwoording
