Juridische aspecten van de motorrijtuigverzekering
Samenvatting Tim Eckhardt
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Aansprakelijkheidsrecht ..................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2: Kwalitatieve aansprakelijkheid ........................................................................................... 7
Hoofdstuk 3: Artikel 185 WVW.............................................................................................................. 11
Hoofdstuk 4: Schadevergoedingsrecht .................................................................................................. 15
Hoofdstuk 5: Regresrechten .................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 7: Bewijsrecht....................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 8: Overeenkomst Vereenvoudigde Schaderegeling (OVS) ................................................... 39
2
,Hoofdstuk 1: Aansprakelijkheidsrecht
Wetten en besluiten met regelingen over motorrijtuigen:
• Wegenverkeerswet 1994 (WVW)
• Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV)
• Wegenverkeersreglement (WVR)
• Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM)
1.1 Aansprakelijkheidsrecht
De aansprakelijkheidsvraag wordt voornamelijk beheerst door Art. 6 BW en Art 185 WVW. Bij de
beoordeling van de aansprakelijkheid kan het RVV 1990 van belang zijn. Dit is echter géén onderdeel
van het aansprakelijkheidsrecht.
Het aansprakelijkheidsrecht is onderdeel van het Algemeen Verbintenissenrecht. Het veroorzaken van
schade leidt tot de verplichting de schade te betalen. Door schade te veroorzaken ontstaat een
schadevergoedingsverbintenis. Deze verbintenis kan meerdere oorzaken hebben:
• Onrechtmatige daad
• Kwalitatieve aansprakelijkheid
• Toerekenbare tekortkoming bij de nakoming van een overeenkomst
• Zaakwaarneming
• Onverschuldigde betaling
• Ongerechtvaardigde verrijking
1.2 Persoonlijke aansprakelijkheid
Persoonlijke aansprakelijkheid is enkel mogelijk wanneer de dader ouder dan 14 jaar is. Daders van
< 14 jaar? Ouders kunnen Kwalitatief Aansprakelijk zijn.
1.3 Aansprakelijkheid door onrechtmatige daad
De vereisten voor de vestiging van Onrechtmatige Daad zijn opgenomen in de wetsartikelen
6:162BW, 6:163BW en 6:98(BW).
Er is sprake van een onrechtmatige daad wanneer er:
- Inbreuk wordt gemaakt op een recht van een ander.
- Er sprake is van een handelen of nalaten dat in strijd is met een wettelijke verplichting.
- Er een zorgvuldigheidsnorm wordt geschonden.
1.4 Consideratieplicht
Zorgvuldigheidsnormen zijn ook op een andere manier van belang! Men dient rekening te houden
met fouten van anderen die met een zekere mate te verwachten zijn.
Bij een verhoogde kans op fouten (van anderen) neemt deze consideratieplicht toe. De plicht wordt
ook belangrijker naarmate de eigen gedragingen gevaarlijker worden (méér risico meebrengen) voor
anderen.
1.5 Rechtvaardigingsgronden
Rechtvaardigingsgronden
Rechtvaardigingsgronden zijn situaties die de strafbaarheid van een feit wegnemen. Deze kunnen
civielrechtelijke gevolgen hebben: de schadevergoedingsplicht kan vervallen.
3
, Overmacht in een noodtoestand (Artikel 40 SR)
Er is sprake van een conflict tussen plichten: enerzijds het opheffen van de noodtoestand en
anderzijds het naleven van de wet.
De dader die kiest voor het naleven/nakomen van de zwaarstwegende plicht/belang (en overtreedt
daarmee de minder zwaarwegende plicht/belang) kan beroep doen op overmacht.
Noodweer (Artikel 41 SR)
Een in beginsel strafbare gedraging is niet strafbaar omdat deze wordt verricht in verband met de
noodzakelijke verdediging van iemands lichaam, eerbaarheid of goed.
De dreiging moet ogenblikkelijk en wederrechtelijk zijn om een succesvol beroep te kunnen doen
op noodweer.
Uitvoering van een wettelijk voorschrift (Artikel 42 SR)
De strafbare gedraging is niet strafbaar indien deze wordt verricht naar aanleiding van een
wettelijk voorschrift.
Uitvoering van een bevoegd gegeven ambtelijk bevel (Artikel 43.1 SR)
Een strafbare gedraging kan worden gerechtvaardigd indien verricht naar aanleiding van een
ambtelijk gegeven bevel.
Schulduitsluitingsgronden
Dit zijn gronden die het feit strafbaar laten, maar op basis waarvan het gedrag de dader niet kan
worden aangerekend.
Psychische overmacht en ontoerekeningsvatbaarheid (enkel in strafrecht)
Geestelijke of lichamelijke tekortkoming zorgt voor een bepaalde gedraging.
Let op! Civielrechtelijk zorgt Art 6:165BW er voor dat de schade alsnog wordt toegerend aan de
veroorzaker.
Noodweerexces (Artikel 41 Lid 2 SR)
Er is opnieuw sprake van een verdediging van iemands lijf, eerbaarheid of goed. Maar de
verdediging overschrijdt de grenzen van het noodzakelijke. Deze schulduitsluiting kan in civiele
recht wél de onrechtmatigheid opheffen.
Uitvoering van een Onbevoegd gegeven ambtelijk bevel (Artikel 43 Lid 2 SR)
Er kan een beroep gedaan worden op deze schulduitsluitingsgrond als men er van goeder trouw
vanuit mocht gaan dat het een bevoegd ambtelijk bevel betrof.
Relativiteit
Artikel 6:163BW bepaalt dat er pas sprake is van een schadevergoedingsverplichting als de
geschonden norm strekte ter bescherming tegen de schade zoals de benadeelde deze heeft geleden.
Verkeersregels zijn bedoeld om schade te voorkomen. Het schenden van verkeersregels is dus
4
Samenvatting Tim Eckhardt
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Aansprakelijkheidsrecht ..................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2: Kwalitatieve aansprakelijkheid ........................................................................................... 7
Hoofdstuk 3: Artikel 185 WVW.............................................................................................................. 11
Hoofdstuk 4: Schadevergoedingsrecht .................................................................................................. 15
Hoofdstuk 5: Regresrechten .................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 7: Bewijsrecht....................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 8: Overeenkomst Vereenvoudigde Schaderegeling (OVS) ................................................... 39
2
,Hoofdstuk 1: Aansprakelijkheidsrecht
Wetten en besluiten met regelingen over motorrijtuigen:
• Wegenverkeerswet 1994 (WVW)
• Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV)
• Wegenverkeersreglement (WVR)
• Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM)
1.1 Aansprakelijkheidsrecht
De aansprakelijkheidsvraag wordt voornamelijk beheerst door Art. 6 BW en Art 185 WVW. Bij de
beoordeling van de aansprakelijkheid kan het RVV 1990 van belang zijn. Dit is echter géén onderdeel
van het aansprakelijkheidsrecht.
Het aansprakelijkheidsrecht is onderdeel van het Algemeen Verbintenissenrecht. Het veroorzaken van
schade leidt tot de verplichting de schade te betalen. Door schade te veroorzaken ontstaat een
schadevergoedingsverbintenis. Deze verbintenis kan meerdere oorzaken hebben:
• Onrechtmatige daad
• Kwalitatieve aansprakelijkheid
• Toerekenbare tekortkoming bij de nakoming van een overeenkomst
• Zaakwaarneming
• Onverschuldigde betaling
• Ongerechtvaardigde verrijking
1.2 Persoonlijke aansprakelijkheid
Persoonlijke aansprakelijkheid is enkel mogelijk wanneer de dader ouder dan 14 jaar is. Daders van
< 14 jaar? Ouders kunnen Kwalitatief Aansprakelijk zijn.
1.3 Aansprakelijkheid door onrechtmatige daad
De vereisten voor de vestiging van Onrechtmatige Daad zijn opgenomen in de wetsartikelen
6:162BW, 6:163BW en 6:98(BW).
Er is sprake van een onrechtmatige daad wanneer er:
- Inbreuk wordt gemaakt op een recht van een ander.
- Er sprake is van een handelen of nalaten dat in strijd is met een wettelijke verplichting.
- Er een zorgvuldigheidsnorm wordt geschonden.
1.4 Consideratieplicht
Zorgvuldigheidsnormen zijn ook op een andere manier van belang! Men dient rekening te houden
met fouten van anderen die met een zekere mate te verwachten zijn.
Bij een verhoogde kans op fouten (van anderen) neemt deze consideratieplicht toe. De plicht wordt
ook belangrijker naarmate de eigen gedragingen gevaarlijker worden (méér risico meebrengen) voor
anderen.
1.5 Rechtvaardigingsgronden
Rechtvaardigingsgronden
Rechtvaardigingsgronden zijn situaties die de strafbaarheid van een feit wegnemen. Deze kunnen
civielrechtelijke gevolgen hebben: de schadevergoedingsplicht kan vervallen.
3
, Overmacht in een noodtoestand (Artikel 40 SR)
Er is sprake van een conflict tussen plichten: enerzijds het opheffen van de noodtoestand en
anderzijds het naleven van de wet.
De dader die kiest voor het naleven/nakomen van de zwaarstwegende plicht/belang (en overtreedt
daarmee de minder zwaarwegende plicht/belang) kan beroep doen op overmacht.
Noodweer (Artikel 41 SR)
Een in beginsel strafbare gedraging is niet strafbaar omdat deze wordt verricht in verband met de
noodzakelijke verdediging van iemands lichaam, eerbaarheid of goed.
De dreiging moet ogenblikkelijk en wederrechtelijk zijn om een succesvol beroep te kunnen doen
op noodweer.
Uitvoering van een wettelijk voorschrift (Artikel 42 SR)
De strafbare gedraging is niet strafbaar indien deze wordt verricht naar aanleiding van een
wettelijk voorschrift.
Uitvoering van een bevoegd gegeven ambtelijk bevel (Artikel 43.1 SR)
Een strafbare gedraging kan worden gerechtvaardigd indien verricht naar aanleiding van een
ambtelijk gegeven bevel.
Schulduitsluitingsgronden
Dit zijn gronden die het feit strafbaar laten, maar op basis waarvan het gedrag de dader niet kan
worden aangerekend.
Psychische overmacht en ontoerekeningsvatbaarheid (enkel in strafrecht)
Geestelijke of lichamelijke tekortkoming zorgt voor een bepaalde gedraging.
Let op! Civielrechtelijk zorgt Art 6:165BW er voor dat de schade alsnog wordt toegerend aan de
veroorzaker.
Noodweerexces (Artikel 41 Lid 2 SR)
Er is opnieuw sprake van een verdediging van iemands lijf, eerbaarheid of goed. Maar de
verdediging overschrijdt de grenzen van het noodzakelijke. Deze schulduitsluiting kan in civiele
recht wél de onrechtmatigheid opheffen.
Uitvoering van een Onbevoegd gegeven ambtelijk bevel (Artikel 43 Lid 2 SR)
Er kan een beroep gedaan worden op deze schulduitsluitingsgrond als men er van goeder trouw
vanuit mocht gaan dat het een bevoegd ambtelijk bevel betrof.
Relativiteit
Artikel 6:163BW bepaalt dat er pas sprake is van een schadevergoedingsverplichting als de
geschonden norm strekte ter bescherming tegen de schade zoals de benadeelde deze heeft geleden.
Verkeersregels zijn bedoeld om schade te voorkomen. Het schenden van verkeersregels is dus
4
