Hoe kan de bevlogenheid worden verhoogd?
Een onderzoek naar interventies voor het verhogen van bevlogenheid bij
hoofdmonteurs met voorbereidende taken.
Afstudeerscriptie
Elizabeth Rosalynn van den Bosch
Hogeschool NTI
, Titel
Hoe kan de bevlogenheid worden verhoogd?
Een onderzoek naar interventies voor het verhogen van bevlogenheid bij hoofdmonteurs met
voorbereidende taken.
Studie
Toegepaste Psychologie
Hogeschool NTI
Leiden
Opdrachtgever
Strukton Rail Veluwe
Apeldoorn
Auteur en student
Van den Bosch, E.R.
971677167
Scriptiebegeleider opdrachtgever
Scriptieadviseur NTI
Plaats en datum
Doornspijk
September 2020
,Voorwoord
Voor u ligt de afstudeerscriptie over het verhogen van bevlogenheid onder hoofdmonteurs met
voorbereidende taken (HMT-VB’ers) bij Strukton Rail Veluwe. Deze scriptie is geschreven door
Rosalynn van den Bosch, ten behoeve van de HBO studie Toegepaste Psychologie.
Het onderzoek is uitgevoerd bij Strukton Rail Veluwe onder HMT-VB’ers en leidinggevenden. De
scriptie is bestemd voor de leidinggevenden om interventies in te kunnen zetten ter bevordering van
bevlogenheid. Er worden aanbevelingen gedaan op basis van de onderzochte resultaten, met als doel
de leidinggevenden te ondersteunen bij het verhogen van bevlogenheid onder HMT-VB’ers.
Ongeveer een jaar geleden ben ik begonnen met het zoeken naar een afstudeerbedrijf, wat een
onmogelijke taak leek. De angst voor het falen alvorens ik überhaupt was begonnen, zorgde voor een
moeilijke start. Dankzij de (praktische) steun van , de opdrachtgever en
scriptiebegeleider vanuit Strukton Rail Veluwe, kreeg ik vertrouwen in mijn eigen kennis en kunde.
Dankzij de feedback en sturing van mijn scriptieadviseur Slangen-Ramakers werd het maken van de
scriptie een fijner en duidelijker proces. Daarnaast wil ik mijn vriendinnen S.R Spijker en D. Spaan
bedanken voor de mentale en praktische steun. Ook wil ik HMT-VB’ers en de leidinggevenden van
Strukton Rail Veluwe bedanken voor de deelname aan dit het onderzoek.
“It always seems impossible until it is done.”
-Nelson Mandela-
2
, Samenvatting
Aanleiding en doel van het onderzoek
Dit onderzoek is toegespitst op een klein team van zeven HMT-VB’ers (Hoofdmonteurs met
voorbereidende taken) en drie leidinggevenden. Zij zijn allemaal werkzaam bij Strukton Rail Veluwe en
verantwoordelijk voor de onderhoud van het spoor. In overleg met één van de leidinggevenden,
tevens de opdrachtgever van het team van Strukton Rail Veluwe, is het onderwerp tot stand gekomen.
Sinds de nieuwe manier van werken binnen Strukton Rail is er een hoge werkdruk en een groot
verloop onder HMT-VB’ers. De leidinggevenden binnen Strukton Rail Veluwe willen graag weten
welke “tools” ze kunnen inzetten om HMT-VB’ers te helpen om meer voldoening, uitdaging,
enthousiasme en inspiratie uit het werk te halen, oftewel de bevlogenheid te verhogen.
Het doel van dit onderzoek is om kennis en inzicht te verkrijgen over de staat van bevlogenheid onder
HMT-VB’ers. Vervolgens wordt gekeken hoe de bevlogenheid vergroot kan worden door middel van
passende interventies die ingezet kunnen worden door de leidinggevenden van Strukton Rail Veluwe.
Op basis van dit onderzoek worden aanbevelingen geformuleerd. De centrale hoofdvraag en
deelvragen van dit onderzoek zijn als volgt:
Probleemstelling
Welke interventies kunnen de functioneel leidinggevenden bij Strukton Rail Veluwe inzetten om
bevlogenheid onder de HMT-VB’ers van Strukton Rail Veluwe te vergroten?
Deelvragen
1. Welke interventies, kunnen volgens de literatuur, bevlogenheid van werknemers bevorderen?
2. Wat is de mate van bevlogenheid van de HMT- VB’ers van Strukton Rail Veluwe?
3. Wat zijn volgens de HMT-VB’ers en de functioneel leidinggevenden de belangrijkste taakeisen?
4. Wat zijn volgens de HMT-VB’ers en de functioneel leidinggevenden de belangrijkste
energiebronnen?
5. Wat hebben de functioneel leidinggevenden, naar eigen zeggen, nodig om de relevante
interventies ter bevordering van bevlogenheid in te kunnen zetten?
Het onderzoek
Om de deelvragen en uiteindelijk de probleemstelling te kunnen beantwoorden, is gebruik gemaakt
van literatuuronderzoek, kwantitatief onderzoek en kwalitatief onderzoek. Deelvraag één is
beantwoord door middel van literatuuronderzoek. Deelvraag twee is beantwoord middels het afnemen
van een bestaande vragenlijst over bevlogenheid onder zeven HMT-VB’ers. Deelvraag drie en vier zijn
door middel van een vragenlijst beantwoord onder zeven HMT-VB’ers en drie leidinggevenden.
Alvorens is literatuuronderzoek gedaan, waarbij het Job Demand-Resources model als basis heeft
gefungeerd om de vragenlijst te ontwikkelen. Deelvraag vijf is beantwoord middels een interview welke
is af genomen bij drie leidinggevenden.
Conclusies literatuuronderzoek
Met het Job Demand-Resources model kunnen voorspellingen worden gedaan op het gebeid van
werkstress/burn-out en bevlogenheid. Hierbij kunnen een teveel aan taakeisen zorgen voor een hoge
werkdruk en zorgen energiebronnen voor bevlogenheid. Op basis van het literatuuronderzoek zijn een
aantal veelvoorkomende energiebronnen naar voren gekomen: sociale steun van leidinggevende en
collega’s, autonomie, feedback, taakverscheidenheid, inspraak en groeimogelijkheden. Daarentegen
zijn taakeisen veelal specifiek aan het soort werk. Ook komt uit het literatuuronderzoek naar voren dat
maar weinig onderzoek is gedaan naar de effectiviteit van interventies op het gebied van
bevlogenheid. Tevens komt uit de literatuur naar voren dat vijf interventies een positief effect kunnen
hebben op bevlogenheid, namelijk: persoonlijke hulpbronnen opbouwen, leiderschapstraining,
energiebronnen opbouwen, jobcrafting en gezondheidspromotie.
Conclusies praktijkonderzoek
Uit het praktijkonderzoek komt naar voren dat de algehele bevlogenheid onder de zeven HMT-VB’ers
gemiddeld is. Het hebben van technische kennis vinden de HMT-VB’ers veruit de belangrijkste
taakeis. De leidinggevenden vinden echter het hebben van structuur de belangrijkste taakeis voor de
functie van HMT-VB’ers. Als het gaat om energiebronnen, vinden de HMT-VB’ers autonomie het
3
Een onderzoek naar interventies voor het verhogen van bevlogenheid bij
hoofdmonteurs met voorbereidende taken.
Afstudeerscriptie
Elizabeth Rosalynn van den Bosch
Hogeschool NTI
, Titel
Hoe kan de bevlogenheid worden verhoogd?
Een onderzoek naar interventies voor het verhogen van bevlogenheid bij hoofdmonteurs met
voorbereidende taken.
Studie
Toegepaste Psychologie
Hogeschool NTI
Leiden
Opdrachtgever
Strukton Rail Veluwe
Apeldoorn
Auteur en student
Van den Bosch, E.R.
971677167
Scriptiebegeleider opdrachtgever
Scriptieadviseur NTI
Plaats en datum
Doornspijk
September 2020
,Voorwoord
Voor u ligt de afstudeerscriptie over het verhogen van bevlogenheid onder hoofdmonteurs met
voorbereidende taken (HMT-VB’ers) bij Strukton Rail Veluwe. Deze scriptie is geschreven door
Rosalynn van den Bosch, ten behoeve van de HBO studie Toegepaste Psychologie.
Het onderzoek is uitgevoerd bij Strukton Rail Veluwe onder HMT-VB’ers en leidinggevenden. De
scriptie is bestemd voor de leidinggevenden om interventies in te kunnen zetten ter bevordering van
bevlogenheid. Er worden aanbevelingen gedaan op basis van de onderzochte resultaten, met als doel
de leidinggevenden te ondersteunen bij het verhogen van bevlogenheid onder HMT-VB’ers.
Ongeveer een jaar geleden ben ik begonnen met het zoeken naar een afstudeerbedrijf, wat een
onmogelijke taak leek. De angst voor het falen alvorens ik überhaupt was begonnen, zorgde voor een
moeilijke start. Dankzij de (praktische) steun van , de opdrachtgever en
scriptiebegeleider vanuit Strukton Rail Veluwe, kreeg ik vertrouwen in mijn eigen kennis en kunde.
Dankzij de feedback en sturing van mijn scriptieadviseur Slangen-Ramakers werd het maken van de
scriptie een fijner en duidelijker proces. Daarnaast wil ik mijn vriendinnen S.R Spijker en D. Spaan
bedanken voor de mentale en praktische steun. Ook wil ik HMT-VB’ers en de leidinggevenden van
Strukton Rail Veluwe bedanken voor de deelname aan dit het onderzoek.
“It always seems impossible until it is done.”
-Nelson Mandela-
2
, Samenvatting
Aanleiding en doel van het onderzoek
Dit onderzoek is toegespitst op een klein team van zeven HMT-VB’ers (Hoofdmonteurs met
voorbereidende taken) en drie leidinggevenden. Zij zijn allemaal werkzaam bij Strukton Rail Veluwe en
verantwoordelijk voor de onderhoud van het spoor. In overleg met één van de leidinggevenden,
tevens de opdrachtgever van het team van Strukton Rail Veluwe, is het onderwerp tot stand gekomen.
Sinds de nieuwe manier van werken binnen Strukton Rail is er een hoge werkdruk en een groot
verloop onder HMT-VB’ers. De leidinggevenden binnen Strukton Rail Veluwe willen graag weten
welke “tools” ze kunnen inzetten om HMT-VB’ers te helpen om meer voldoening, uitdaging,
enthousiasme en inspiratie uit het werk te halen, oftewel de bevlogenheid te verhogen.
Het doel van dit onderzoek is om kennis en inzicht te verkrijgen over de staat van bevlogenheid onder
HMT-VB’ers. Vervolgens wordt gekeken hoe de bevlogenheid vergroot kan worden door middel van
passende interventies die ingezet kunnen worden door de leidinggevenden van Strukton Rail Veluwe.
Op basis van dit onderzoek worden aanbevelingen geformuleerd. De centrale hoofdvraag en
deelvragen van dit onderzoek zijn als volgt:
Probleemstelling
Welke interventies kunnen de functioneel leidinggevenden bij Strukton Rail Veluwe inzetten om
bevlogenheid onder de HMT-VB’ers van Strukton Rail Veluwe te vergroten?
Deelvragen
1. Welke interventies, kunnen volgens de literatuur, bevlogenheid van werknemers bevorderen?
2. Wat is de mate van bevlogenheid van de HMT- VB’ers van Strukton Rail Veluwe?
3. Wat zijn volgens de HMT-VB’ers en de functioneel leidinggevenden de belangrijkste taakeisen?
4. Wat zijn volgens de HMT-VB’ers en de functioneel leidinggevenden de belangrijkste
energiebronnen?
5. Wat hebben de functioneel leidinggevenden, naar eigen zeggen, nodig om de relevante
interventies ter bevordering van bevlogenheid in te kunnen zetten?
Het onderzoek
Om de deelvragen en uiteindelijk de probleemstelling te kunnen beantwoorden, is gebruik gemaakt
van literatuuronderzoek, kwantitatief onderzoek en kwalitatief onderzoek. Deelvraag één is
beantwoord door middel van literatuuronderzoek. Deelvraag twee is beantwoord middels het afnemen
van een bestaande vragenlijst over bevlogenheid onder zeven HMT-VB’ers. Deelvraag drie en vier zijn
door middel van een vragenlijst beantwoord onder zeven HMT-VB’ers en drie leidinggevenden.
Alvorens is literatuuronderzoek gedaan, waarbij het Job Demand-Resources model als basis heeft
gefungeerd om de vragenlijst te ontwikkelen. Deelvraag vijf is beantwoord middels een interview welke
is af genomen bij drie leidinggevenden.
Conclusies literatuuronderzoek
Met het Job Demand-Resources model kunnen voorspellingen worden gedaan op het gebeid van
werkstress/burn-out en bevlogenheid. Hierbij kunnen een teveel aan taakeisen zorgen voor een hoge
werkdruk en zorgen energiebronnen voor bevlogenheid. Op basis van het literatuuronderzoek zijn een
aantal veelvoorkomende energiebronnen naar voren gekomen: sociale steun van leidinggevende en
collega’s, autonomie, feedback, taakverscheidenheid, inspraak en groeimogelijkheden. Daarentegen
zijn taakeisen veelal specifiek aan het soort werk. Ook komt uit het literatuuronderzoek naar voren dat
maar weinig onderzoek is gedaan naar de effectiviteit van interventies op het gebied van
bevlogenheid. Tevens komt uit de literatuur naar voren dat vijf interventies een positief effect kunnen
hebben op bevlogenheid, namelijk: persoonlijke hulpbronnen opbouwen, leiderschapstraining,
energiebronnen opbouwen, jobcrafting en gezondheidspromotie.
Conclusies praktijkonderzoek
Uit het praktijkonderzoek komt naar voren dat de algehele bevlogenheid onder de zeven HMT-VB’ers
gemiddeld is. Het hebben van technische kennis vinden de HMT-VB’ers veruit de belangrijkste
taakeis. De leidinggevenden vinden echter het hebben van structuur de belangrijkste taakeis voor de
functie van HMT-VB’ers. Als het gaat om energiebronnen, vinden de HMT-VB’ers autonomie het
3
