Samenvatting Hoofdstuk 3 Thema's Maatschappijleer vwo lesboek - Maatschappijleer

Maatschappijleer


3.1 Wat is democratie?
WERELD BEDEKT MET STATEN
Een staat is soeverein als die op een bepaald duidelijk begrensd gebied het hoogste gezag
uitoefent en het geweldsmonopolie heeft. Thomas Hobbes vond dat een soevereine vorst de
verstandigste oplossing was, omdat hij dacht dat er anders een oorlog kwam van allen tegen
allen.
HET BELANG VAN POLITIEK
Politiek gaat over het maken van keuzes waaraan iedereen in een staat is gebonden. Deze
keuzes worden als wetten vastgelegd. De meeste onderwerpen waar de politiek zich mee
bezighoudt zijn van algemeen belang. De meeste mensen hebben er mee te maken. Meestal
kost een politiek besluit nemen veel tijd, omdat er veel dillema’s zijn. Kies je namelijk voor
een efficiënt bestuur (Daadkrachtig) of maximale participatie (Burger meer invloed)?
DEMOCRATIE
Het volk regeert. Vroeger bestond er een directe democratie, de bevolking stemde dan op
een plein over besluiten. Nu bestaat er een referendum. Daarbij moet het volk stemmen op
ieder wetsvoorstel. In de meeste landen bestaat er een representatieve democratie. Daarbij
kiest het volk vertegenwoordigers die beslissingen nemen in hun plaats. Zoals in NL
Kenmerken democratie:
- Er is individuele vrijheid (bijv. mening uiten)
- Er gelden politieke grondrechten (bijv. vanaf 18 stemmen)
- Politie en leger hebben wettelijk beperkte bevoegdheden (bijv. niet zomaar
aangehouden)
- De rechtspraak is onafhankelijk
- Er is persvrijheid
PARLEMENTAIR OF PRESIDENTIEEL STELSEL
Een land met een parlementair stelsel kiest vertegenwoordigers via verkiezingen, op basis
daarvan worden er ministers en staatsecretarissen gekozen. Deze landen hebben vaak ook
nog een koningshuis, zonder macht, een constitutionele monarchie. Bij een presidentieel
stelsel is er geen koningshuis, en kan de president ministers benoemen en ontslaan, hij heeft
alleen geen ontbindingsrecht (recht om het parlement te ontbinden).




~1~

,AUTORITAIRE REGIMES
Autoritair regime: Staatsvorm waarbij 3 machten niet gescheiden zijn, in de handen van een
kleine groep of 1 persoon, bijv. Rusland of Turkije
Niet alle landen hebben een democratie, sommigen hebben een dictatuur. Hierbij is er vaak
sprake van politiek geweld, indoctrinatie, schendingen van mensenrechten en geen
participatie van burgers. Een basiskenmerk hiervan is het feit dat de drie uitvoerende
machten geen of weinig scheiding hebben. Ook is er geen persvrijheid, grondrechten,
onafhankelijke rechtspraak, oppositiepartijen en veel manipulatie, verkiezingsfraude,
censuur en overheidsgeweld
ANDERE REGIMES
Ideologie
- Communistische partij heeft alle macht en burgers hebben geen inspraak, bijv. Noord-
Korea
Theocratie
- Godsdienstige ideologie, geestelijken veel macht, bijv. Iran
Militaire regimes
- Leger alle macht, vaak door middel van een staatsgreep. Bijv. Myanmar
3.2 Politieke Stromingen
WAT IS EEN IDEOLOGIE?
Een ideologie is een samenhangend geheel van alle ideeën van de mens en de gewenste
inrichting daarvan. Een ideologie komt tot stand door
- De eigen normen en waarden van de persoon die de macht heeft
- Ben je rechts, links of zit je in het politiek midden?

Links Rechts
Een actieve overheid Een passieve overheid
Eerlijke verdeling van inkomen Lage belastingen
Een uitgebreid verzorgingselement Mensen hebben een eigen
verantwoordelijkheid
Gelijke kansen Economische kansen




~2~

, DE DRIE HOOFDSTROMINGEN
Liberalisme
Belangrijke waarde: vrijheid
-Economische vrijheid: - Persoonlijke vrijheid
1. Minder regels 1) Ten aanzien van bijv.
2. Vrijemarkteconomie -Geloofs-levensovertuiging
3. Lagere belastingen -Euthanasie
-Homohuwelijk
-Genotsmiddelen
Socialisme
Belangrijke waarden: Solidariteit (Meer verdienen= meer betalen) en gelijkheid
- Ontstaan in de 19e eeuw, reactie op slechte werkomstandigheden
- Communisten probeerden revoluties onder arbeiders te ontketenen
- Eerlijke verdeling van kennis, inkomen en macht
Tegenwoordig: Sociaaldemocratie
- Vrijemarkteconomie, maar wél met een verzorgingsstaat


Confessionalisme
Belangrijke waarde: Christelijk geloof
Confessie= geloofsovertuiging
Tegenwoordig: Christendemocraten
- Naastenliefde (solidariteit)
- Rentmeesterschap (goed zorgen voor de aarde van god)
- Maatschappelijk middenveld
- Vaak in het politieke midden
- Gespreide verantwoordelijkheid. (verantwoordelijkheid voor anderen en elkaar).
- Gezin als hoeksteen van de samenleving
- Volgens het confessionalisme moet iedereen met elkaar samenwerken om de
maatschappij in stand te houden. Dit noem je een organische staatsopvatting




~3~