KRITISCHE PERSPECTIEVEN
OP VEILIGHEID
SAMENVATTING LITERATUUR
,Literatuur
De volgende literatuur komt terug in dit vak:
1. College 1 Introductie van de opzet van het vak
o Helsloot – Risico’s en Redelijkheid H2, H3 en H8
o Scan de hoofdlijn van RIVM – Nuchter omgaan met risico’s
o Starr – Social benefit versus technological risk
o Taleb e.a. – The precautionary principle
o Hanekamp e.a. – The historical roots of precautionary thinking: the cultural
ecological critique and ‘The limits to growth’
o Pieterman – Structural threats to scientific integrity
o Pettersen, K. (2016). Understanding uncertainty: thinking through in
relation to high-risk technologies.
2. College 2 werkcollege
o Helsloot (2018). Hoezo zijn (on)veiligheidsbeslissingen lastig publiekelijk te
verantwoorden? Bestuurskunde (27), 1.
o Ter Mors, E., B. Terwel & D. Daamen (2012). The potential of host
community compensation in facility sitting. International Journal of
Greenhouse Gas Control.
3. College 3 Kosten-batenanalyse als basis voor veiligheidsbeleid
o Crisislab – Toezicht op zwemwater, wat is redelijk?
o Hof et al. – Maatschappelijke kostenbatenanalyse brandveiligheid in
woningen
o Helsloot – Risico’s en Redelijkheid H5, H7, H9 en H12
o Scan OECD – Mortality risk valuation in environment, health and transport
policies
4. College 4 Regulering, het stelsel van vergunningverlening, toezicht en
handhaving in Nederland. Relatie met democratisch bestel.
o Helsloot, Scholtens & Haen – Some observations on the troublesome
implementation of risk-based inspections in the Netherlands
o Kwink – Evaluatie ILT over risicogestuurd toezicht (lees samenvatting en
scan het rapport)
o Helsloot & Schmidt – Risicoaansprakelijkheid als vervanging van
overheidstoezicht in de bouw? H4 en H6
o Decentraalbestuur.nl – Regionale samenwerking en gemeenteraden (lees
de samenvatting en scan het rapport)
5. College 5 Criminaliteit, onveiligheidsgevoelens en maatschappelijke
onrust
o Ter Voert et al, Beroep op de rechter. Ontwikkelingen in het aantal
rechtszaken van 2005-2020. (alleen pp. 12-43)
o Eysink Smeets, Onrust begrijpen begint bij anders kijken. Een
veiligheidspsychologisch perspectief op maatschappelijke onrust.
6. College 6 Modellen als basis voor veiligheidsbeleid
o Scan op het gebruik van modellen: Helsloot, Hanekamp & Haen - Tijd voor
koffie met een toefje grond!
o Scan op het gebruik van modellen: Helsloot en Hanekamp (2020). Discussie
is de kern van wetenschap. Een meta-review van drie
Gezondheidsraadadviezen als reactie op de publicatie van het advies
blootstelling aan stoffen bij ijzer- en staalgieten.
o Swuste et al. Occupational safety and safety management between 1988
and 2010: Review of safety literature in English and Dutch language
scientific literature.
o LaPorte, Working in practice but not in theory: theoretical challenges of
high-reliability organizations.
o Le Coze et al, Normal accidents. Was Charles Perrow right for the wrong
reasons?
,7. College 7 Drijfveren veiligheidsbeleid en politieke-bestuurlijke omgang
met risico’s
o Helsloot & Scholtens – Krachten rond de risico-regelreflex beschreven en
geïllustreerd in 27 voorbeelden, Inleiding en Casus 1 (p. 11 t/m 36).
o Crisislab – Veiligheid boven alles? H2 en H11
o WRR – Onzekere veiligheid (lees de samenvatting en scan het rapport)
o Plasterk – Bestuurlijk balanceren met risico’s en verantwoordelijkheden
o Raad voor leefomgeving en infrastructuur (2014) –Risico's gewaardeerd:
Naar een transparant en adaptief risicobeleid.
o Raad voor het Openbaar Bestuur (2012) –Belichaming van de kundige
overheid: over openbaar bestuur, incidenten en risicoaanvaarding. (lees
samenvatting en scan het rapport)
8. College 8 Waarom gaat het fout? Ongevallen en onderzoek
o De Bruijn – een gemakkelijke waarheid
o Lundberg et al, What-You-Look-For-Is-What-You-Find–The consequences of
underlying accident models in eight accident investigation manuals.
o Shappell et al, The human factors analysis and classification system –
HFACS.
9. College 9 responsiecollege
o Helsloot – Risico’s en redelijkheid H11
, COLLEGE 1: INTRODUCTIE VAN HET VAK
RISICO’S EN REDELIJKHEID – HELSLOOT
H2 ONTWIKKELING VAN HET FYSIEKE VEILIGHEIDSBELEID IN
NEDERLAND
Streven naar fysieke veiligheid is een kwestie van willen en kunnen. A.d.h.v.
bovenstaande zijn er radicale verschuivingen geconstateerd tijdens het bestaan van de
moderne Nederlandse eenheidsstaat.
- 19e eeuw: individualisme overheerst van het klassieke liberalisme. ‘Kunnen’
beschermen was onder burgers en overheid zwak ontwikkeld, ‘willen’ was de
eigen rol van de burger.
o Nachtwakersstaat beperkte rol tot bescherming tegen interne en
externe bedreigingen van sociale veiligheid
- 20e eeuw: overheidszorg voor fysieke veiligheid
- 21e eeuw: klassieke individualistische visie op veiligheid heeft plaatsgemaakt voor
collectivistisch perspectief.
o Verwachting van burgers om beschermd te worden.
o Overheid wil tot beschermen bevolking ook sterk geworden.
o Vermogen tot beschermen ook drastisch toegenomen.
o ‘Kunnen’ van de overheid belangrijker dan ‘kunnen’ van de burger door
toename wetenschappelijke kennis en meer technologische mogelijkheden.
Op steeds meer vlakken neemt de overheid meer verantwoordelijkheid
(milieukwaliteit, dierenwelzijn, beperken klimaatverandering, etc.).
Tweedeling bedreiging veiligheid:
1. Sociale onveiligheid = bedreiging van gezondheid en goederen door
moedwillige criminele handelingen van derden
2. Fysieke onveiligheid = bedreiging van gezondheid en goederen door allerhande
ongevallen.
Verschillende zorgtaken van de overheid voor de fysieke veiligheid van de burgers
vroeger en nu:
OP VEILIGHEID
SAMENVATTING LITERATUUR
,Literatuur
De volgende literatuur komt terug in dit vak:
1. College 1 Introductie van de opzet van het vak
o Helsloot – Risico’s en Redelijkheid H2, H3 en H8
o Scan de hoofdlijn van RIVM – Nuchter omgaan met risico’s
o Starr – Social benefit versus technological risk
o Taleb e.a. – The precautionary principle
o Hanekamp e.a. – The historical roots of precautionary thinking: the cultural
ecological critique and ‘The limits to growth’
o Pieterman – Structural threats to scientific integrity
o Pettersen, K. (2016). Understanding uncertainty: thinking through in
relation to high-risk technologies.
2. College 2 werkcollege
o Helsloot (2018). Hoezo zijn (on)veiligheidsbeslissingen lastig publiekelijk te
verantwoorden? Bestuurskunde (27), 1.
o Ter Mors, E., B. Terwel & D. Daamen (2012). The potential of host
community compensation in facility sitting. International Journal of
Greenhouse Gas Control.
3. College 3 Kosten-batenanalyse als basis voor veiligheidsbeleid
o Crisislab – Toezicht op zwemwater, wat is redelijk?
o Hof et al. – Maatschappelijke kostenbatenanalyse brandveiligheid in
woningen
o Helsloot – Risico’s en Redelijkheid H5, H7, H9 en H12
o Scan OECD – Mortality risk valuation in environment, health and transport
policies
4. College 4 Regulering, het stelsel van vergunningverlening, toezicht en
handhaving in Nederland. Relatie met democratisch bestel.
o Helsloot, Scholtens & Haen – Some observations on the troublesome
implementation of risk-based inspections in the Netherlands
o Kwink – Evaluatie ILT over risicogestuurd toezicht (lees samenvatting en
scan het rapport)
o Helsloot & Schmidt – Risicoaansprakelijkheid als vervanging van
overheidstoezicht in de bouw? H4 en H6
o Decentraalbestuur.nl – Regionale samenwerking en gemeenteraden (lees
de samenvatting en scan het rapport)
5. College 5 Criminaliteit, onveiligheidsgevoelens en maatschappelijke
onrust
o Ter Voert et al, Beroep op de rechter. Ontwikkelingen in het aantal
rechtszaken van 2005-2020. (alleen pp. 12-43)
o Eysink Smeets, Onrust begrijpen begint bij anders kijken. Een
veiligheidspsychologisch perspectief op maatschappelijke onrust.
6. College 6 Modellen als basis voor veiligheidsbeleid
o Scan op het gebruik van modellen: Helsloot, Hanekamp & Haen - Tijd voor
koffie met een toefje grond!
o Scan op het gebruik van modellen: Helsloot en Hanekamp (2020). Discussie
is de kern van wetenschap. Een meta-review van drie
Gezondheidsraadadviezen als reactie op de publicatie van het advies
blootstelling aan stoffen bij ijzer- en staalgieten.
o Swuste et al. Occupational safety and safety management between 1988
and 2010: Review of safety literature in English and Dutch language
scientific literature.
o LaPorte, Working in practice but not in theory: theoretical challenges of
high-reliability organizations.
o Le Coze et al, Normal accidents. Was Charles Perrow right for the wrong
reasons?
,7. College 7 Drijfveren veiligheidsbeleid en politieke-bestuurlijke omgang
met risico’s
o Helsloot & Scholtens – Krachten rond de risico-regelreflex beschreven en
geïllustreerd in 27 voorbeelden, Inleiding en Casus 1 (p. 11 t/m 36).
o Crisislab – Veiligheid boven alles? H2 en H11
o WRR – Onzekere veiligheid (lees de samenvatting en scan het rapport)
o Plasterk – Bestuurlijk balanceren met risico’s en verantwoordelijkheden
o Raad voor leefomgeving en infrastructuur (2014) –Risico's gewaardeerd:
Naar een transparant en adaptief risicobeleid.
o Raad voor het Openbaar Bestuur (2012) –Belichaming van de kundige
overheid: over openbaar bestuur, incidenten en risicoaanvaarding. (lees
samenvatting en scan het rapport)
8. College 8 Waarom gaat het fout? Ongevallen en onderzoek
o De Bruijn – een gemakkelijke waarheid
o Lundberg et al, What-You-Look-For-Is-What-You-Find–The consequences of
underlying accident models in eight accident investigation manuals.
o Shappell et al, The human factors analysis and classification system –
HFACS.
9. College 9 responsiecollege
o Helsloot – Risico’s en redelijkheid H11
, COLLEGE 1: INTRODUCTIE VAN HET VAK
RISICO’S EN REDELIJKHEID – HELSLOOT
H2 ONTWIKKELING VAN HET FYSIEKE VEILIGHEIDSBELEID IN
NEDERLAND
Streven naar fysieke veiligheid is een kwestie van willen en kunnen. A.d.h.v.
bovenstaande zijn er radicale verschuivingen geconstateerd tijdens het bestaan van de
moderne Nederlandse eenheidsstaat.
- 19e eeuw: individualisme overheerst van het klassieke liberalisme. ‘Kunnen’
beschermen was onder burgers en overheid zwak ontwikkeld, ‘willen’ was de
eigen rol van de burger.
o Nachtwakersstaat beperkte rol tot bescherming tegen interne en
externe bedreigingen van sociale veiligheid
- 20e eeuw: overheidszorg voor fysieke veiligheid
- 21e eeuw: klassieke individualistische visie op veiligheid heeft plaatsgemaakt voor
collectivistisch perspectief.
o Verwachting van burgers om beschermd te worden.
o Overheid wil tot beschermen bevolking ook sterk geworden.
o Vermogen tot beschermen ook drastisch toegenomen.
o ‘Kunnen’ van de overheid belangrijker dan ‘kunnen’ van de burger door
toename wetenschappelijke kennis en meer technologische mogelijkheden.
Op steeds meer vlakken neemt de overheid meer verantwoordelijkheid
(milieukwaliteit, dierenwelzijn, beperken klimaatverandering, etc.).
Tweedeling bedreiging veiligheid:
1. Sociale onveiligheid = bedreiging van gezondheid en goederen door
moedwillige criminele handelingen van derden
2. Fysieke onveiligheid = bedreiging van gezondheid en goederen door allerhande
ongevallen.
Verschillende zorgtaken van de overheid voor de fysieke veiligheid van de burgers
vroeger en nu:
