Samenvatting Examenvoorbereiding wetenschappen en techniek (eerste semester)

Examen: Wetenschappen en
techniek
1ste. Planten
1ste.1 Het plantenrijk geordend
1ste.1.1 Inleiding
1. Systematische indeling: levende wezens
2. Indeling van het plantenrijk
3. Organisme determineren
4. Didactische vertaling

1ste.1.2 Doelen
1. De noodzaak aan systematische indeling verwoorden.
2. Een historisch overzicht geven van de systematiek.
3. De wijzigingen in de systematiek verklaren vanuit wetenschappelijk
en/of technologische ontwikkelingen.
4. Enkele algemene kenmerken opsommen van zaadplanten,
varenplanten, mosplanten, wieren, zwammen, bacteriën en virussen.
5. Planten indelen in een bepaalde afdeling aan de hand van
afbeeldingen van planten en/of aan de hand van de namen van
planten.
6. Een determineertabel gebruiken.
7. Zelf een determineertabel opstellen.
8. Begrippen die voorkomen in de cursus omschrijven op studentniveau
én op niveau van leerlingen van de 3de graad lager onderwijs.
9. De kern van natuuronderwijs schematisch weergeven, uitleggen en
toepassen op een les.
10. Enkele grondprincipes voor het natuuronderwijs opsommen, uitleggen
en toepassen op voorbeeldlessen en eigen lessen.

1ste.1.3 De 5 rijken, een historisch overzicht

CLASSIFISEREN ORGANISME
4DE EEUW:
Aristoteles
 2 groepen (waarneembare kenmerken)
Levende organisme Niet-levende organisme

Animalia Plantae Mineralia
 Dieren  Planten  Niet levende materie
 Fossielen

, 1866
Ernst H. Haeckel
 3 groepen
Levende organisme Niet-levende organisme Protisten

Animalia Plantae Mineralia protisten
 Dieren  Planten  Niet levende materie  Bacteriën
 Fossielen  Gisten
 Wieren
 protozoa

Prokaryoten = DNA wordt niet omringt door een kernwand, het ligt vrij in het cytoplasma.
Eucaryoten = DNA ligt in een aparte celkern en is omgeven door een membraanstructuur

1969
Robert H. Whittaker
 5 groepen
Dieren Planten Fungi Protisten Monera
zwammen
 heterotroof  autotroof  heterotroof  autotroof  autotroof
 meercellig  meercellig  meercellig  heterotroof  heterotroof
 fotosynthese  eencellig  eencellig
 bladgroen  fotosynthese  fotosynthese
 chemosynthese  chemosynthese
 soms bladgroen  bladgroen
 insecten  varens  schimmels  éénceligge planten  blauwwieren
 zoogdieren  mossen  zwammen  ééncellige dieren  bacteriën
 holtedieren  meercellige wieren  gisten … …
… … …

VIRUS = Obligaat parasiet
 Leven Bacteriën
 Geen cel Vorm
 Heeft iemand nodig om zich te reproduceren  Klokken
 Bacillen
 Spirillen
 Vibrionen
Functie
 Reducenten = een opruimer
die organische bestanddelen
terug omzet in anorganisch
materiaal
 Voedingsindustrie
 Ziekteverwekkers
 Gentechnologie

,NU :
SYSTEMATIEK = biologie die organisme overzichtelijk ordend d.m.v. criteria of kenmerken

VOORTPLANTING
16de EEUW:
Van Helmond (1577-1644)
Spontane generatie = levend materiaal ontstaat uit niet-levend
materiaal.

14de-16de EEUW:
Renaissance
1ste ernstige poging  gestructureerd classificeringssysteem

17e EEUW:
Antonio Van Leeuwenhoek (1632-1723)
 Vond de microscoop uit
 1ste persoon  levende zaadcellen van een mannetjesdier zag

17e EEUW:
F.Redi (1626-1698)
Expiriment = Leven ontstaat uit leven

19de EEUW:
L. pasteur (1822-1895)
bacteriën ontstaat uit bacteriën

NAAMGEVING
1731
Carl Von Linné
L = afk voor Linnaeus
Binominale systeem = elk organisme krijgt een geslachtsnaam en een soortnaam (2
namen).

, 1.1.2 Indeling van het plantenrijk

Indeling
Betere aanpassing aan droger landleven

Wieren Mossen Paardenstaarten Varens Zaadplanten
 Eenvoudigste bouw  Haartjes  Vaatplanten  Wortelstok  Zaad = embryonaal plantje met
(vasthechten) (voedingstranspot voedsel voor kiemperiode
 Geen wortels )  Veernervige
 Water opnemen met bladeren  Vaatbundels
 Geen stengels blaadjes  Wortels
 Sporendrager  Bladere/stengels (wasachtige laag)
 Geen bladeren  Geen vaatbundels  Stengels/bladeren s (onderkant)
(wasachtige laag)  Het grootst
 Fotosynthese  Leven in groep  Geslachtelijke
(kussentjes)  Houtachtig voortplanting  Verstevigde stengel
 Vooral in water materiaal (stevig)
(vochtige omgeving)  Sporendragers/  Hoger dan  Zaad  embryonaal plantje 
kapsel bomen, ontstaan kiemplantje
 Leveren helft van O2 in eerste fossiele  coniferen= altijd éénslachtige
de atmosfeer  Spore = omhuld brandstoffen. bloemen zaadschub, stuifmeelblad,
erfelijk materiaal geen of weinig ontwikkelde
 Soms heel klein  Groeien in hoogte bloembekleedsels
(eencellig)   zaden
 Aanslag op  Sporendrager  Kegeldrager
aquariumruit  Geslachtelijke =Wortelstok met
voortplanting plantenstengels  Naaktzadigen
 Voorplanten = en Dennenbomen
ongeslachterlijk/spore gespecialiseerde o Spar (naalden solo)
n stengel o Den (naalden duo)
(eiervormig) o Lariks (naalden legio = in
groepjes)
 Geslachtelijke Struiken
voortplanting Naalden
Schubben
Kegels
Schijnbessen

 Bloemplanten = één of
Korstmossen tweeslachtige bloemen,
 verschillende soorten stampers, meeldraden,
o korstvormig bloembekleedsels
o bladvormig
o struikvormig
 Bedektzadige
Loofbomen
 Symbiose tussen alg en o Enkelvoudig/
schimmel
samengesteld
Alg  voedingsstof
o Gebold, gezaagd
Schimmel  
o Handnervig, veernervig
uitdroging
 Struiken
 Kruiden
Gevoelig voor
 Bladeren met bladschijf
luchtverontreiniging
 Verschillende vruchtvormen


Boomalgen  noordwestelijke kant van bomen (belgië en Nederland)