samenvatting recht 2e sem 1e jaar

Recht


DEEL 5: SOCIALE ZEKERHEID
Hoofdstuk 1: algemeenheden

DOEL VAN DE SOCIALE ZEKERHEID

Sociale zekerheid = het geheel van maatregelen en instellingen die tot doel hebben
aan de burger zekerheid te verschaffen wanneer bepaalde sociale risico’s (vb. ziekte,
werkloosheid) zich voordoen

Opdracht sociale zekerheid: sociale risico’s verzekeren; uitkeringen verschaffen indien
de burger geen arbeid kan verrichten en kosten verbonden aan sociale risico’s
compenseren

De sociale zekerheid voorziet vb. :

- Een vervangend inkomen wanneer een werknemer niet in staat is om te werken
wegens ziekte, een ongeval, werkloosheid, ouderdom of vakantie
- De rechtstreekse betaling of terugbetaling van bepaalde kosten vb. bij ziekte of
kinderlast



TAKKEN VAN DE SOCIALE ZEKERHEID

7 takken:

1. ziekte- en invaliditeitsverzekering

2. werkloosheidsverzekering

3. rust- en overlevingspensioen

4. jaarlijkse vakantie voor arbeiders

5. beroepsziekteverzekering

6. arbeidsongevallenverzekering

7. gezinsbijslagen (in Vlaanderen = groeipakket)



RESIDUAIRE STELSELS

Naast sociale zekerheid is er ook SOCIALE BIJSTAND = voorziet in voldoende
bestaansmiddelen op momenten waar de bestaanszekerheid van de burger bedreigd
wordt

de sociale bijstand vangt de personen op die door de mazen van het sociale
zekerheidsnet vallen

,UITKERINGEN DIE BEHOREN TOT DE SOCIALE BIJSTAND:

Leefloon

Inkomensgarantie voor ouderen

Tegemoetkoming aan personen met een handicap



EIGENHEDEN AAN SOCIALE BIJSTAND:

Sociale bijstand heeft geen band met arbeid, vereist een onderzoek naar
bestaansmiddelen, wordt gefinancierd via belastingen en is residuair

Residuair = er kan enkel worden gebruik gemaakt van sociale bijstand indien de
betrokkene geen recht heeft op een vergoeding binnen de sociale zekerheid



SOCIALEZEKERHEIDSSTELSELS

In het klassieke sociale zekerheidssysteem zijn er 3 stelsels:

HET STELSEL VOOR WERKNEMERS

Werknemers zijn verbonden met een werkgever door een arbeidsovereenkomst

Op de meeste werknemers is het algemeen stelsel van de sociale zekerheid van
toepassing, maar er bestaat nog steeds een onderscheid tussen arbeiders en
bedienden: op vlak van jaarlijkse vakantie en de aanvang van de periode van
arbeidsongeschiktheid

HET STELSEL VOOR ZELFSTANDIGEN

Voeren een beroepsactiviteit uit zonder arbeidsovereenkomst met een werkgever

moeten een aannemingsovereenkomst sluiten met een opdrachtgever

HET STELSEL VOOR AMBTENAREN

Zijn tewerkgesteld bij een overheidsdienst

Contractueel aangestelde werknemers vallen onder het algemeen stelsel van de
sociale zekerheid

Statutaire ambtenaren zijn vastbenoemd en vallen onder één van de vele stelsels van
sociale zekerheid die op hen van toepassing zijn



KENMERKEN VAN DE SOCIALE ZEKERHEID

1. de sociale verzekeringen zijn verplicht
socialezekerheidswetten zijn van openbare orde: werknemers en werkgevers
kunnen niet overeenkomen ervan af te wijken

,2. het beheer berust bij 1 centrale instelling: de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid
(RSZ)

3. de financiering gebeurt door bijdragen van de werknemers en de werkgevers en
door de subsidies van de staat

4. de bijdragen die betaald worden op het loon worden gebruikt voor de financiering
van de sociale zekerheid voor alle rechthebbenden
 = solidariteitsprincipe

5. wie voldoet aan de gestelde voorwaarden is rechthebbende op sociale
vergoedingen
het inkomen wordt hierbij niet in aanmerking genomen, dus het al dan niet hebben
van voldoende bestaansmiddelen is niet van belang




BEVOEGDHEID VOOR DE SOCIALE ZEKERHEID

= voornamelijk de bevoegdheid van de federale overheid

Maar bij de voorbije staatshervormingen zijn er een aantal aspecten overgedragen
naar de deelstaten

Sociale bijstand = ook federale bevoegdheid

Maar ook hier zijn er verschuivingen: de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden
werd overgeheveld naar de gemeenschappen



AANVULLENDE SOCIALE VERZEKERINGEN

Naast de verplichte sociale zekerheid zijn er aanvullende sociale verzekeringen: vb.
aanvullende hospitalisatieverzekering, aanvullende pensioensverzekering…

Het belang en gewicht hiervan zijn aanzienlijk toegenomen en worden vaak door
werkgevers aangeboden als extralegaal voordeel




Hoofdstuk 2: E-government en de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid
(KSZ)

E-GOVERNMENT

= electronic government

= de uitbouw van de dienstverlening door de overheden met maximaal gebruik van
informatie- en communicatietechnologieën

, Uitgangspunt = SINGLE-ONCE PRINCIPE

als de overheid reeds over bepaalde gegevens beschikt vraagt ze deze niet meer
opnieuw bij de burger

verschillende sociale zekerheidsinstellingen werden met elkaar verbonden via het
netwerk van de sociale zekerheid

centraal in dat netwerk = de Kruispuntbank voor Sociale Zekerheid (KSZ)

DE KRUISPUNTBANK VOOR SOCIALE ZEKERHEID

= geen gevensbank: de gegevens blijven bij de instelling die ze oorspronkelijk hebben
opgevraagd

De Kruispuntbank staat in voor de correcte en beveiligde doorverwijzing en
uitwisseling van gegevens tussen de verschillende (socialezekerheids- en sociale
bijstands) instellingen

Als een bepaalde instelling gegevens nodig heeft moet via de Kruispuntbank worden
nagekeken of deze gegevens reeds beschikbaar zijn bij een andere instelling

Pas als er geen gegevens beschikbaar zijn mag de betrokken instelling de gewenste
gegevens opvragen bij de sociaal verzekerde

INSZ-NUMMER

Om sociaal verzekerden te identificeren wordt gebruikgemaakt van een uniek
identificatienummer waarover elke sociaal verzekerde beschikt: het INSZ-nummer

Dit nummer komt overeen met het rijksregisternummer en staat vermeld op de
achterkant van de identiteitskaart

AUTOMATISCHE TOEKENNING

Er wordt ook steeds meer ingezet op automatische toekenning van bepaalde
prestaties

Dat wil zeggen dat de burgers geen aanvragen tot prestaties meer moeten indienen
als de informatie op basis waarvan de rechten worden toegekend al beschikbaar is in
een gegevensbank bij een overheidsdienst of sociale zekerheidsinstelling

Daardoor kan vermeden worden dat rechten niet worden opgenomen en het
vermindert de administratieve rompslomp

PORTAAL VAN DE SOCIALE ZEKERHEID

De Kruispuntbank werd uitgebreid met een portaal van de sociale zekerheid

Dit is de toegangspoort tot alle informatie over de sociale zekerheid

Het portaal biedt online diensten en informatie aan voor professionals, burgers en
ondernemingen