Omgevingsrecht
Verhouding internationaal recht - nationaal recht
- Ontwikkelingen in samenleving hebben op nationaal en internationaal gevolgen en worden ook
zichtbaar in het ‘’recht’’
- 80% van hetgeen wij in Nederland in wetgeving vastleggen is te kenschetsten als een vertaling
van internationale (lees Europees) recht.
Windmealarest —> als het publiekrechtelijk kan dan niet privaatrechtelijk doen
Piramide wettelijke regels
- Verdrag
- Grondwet
- Formele wet
- Algemene maatregel van bestuur
- Ministeriële regeling
- Provinciale verordening
- Gemeentelijke verordening
Omgevingsrecht is op te knippen in drie delen:
- Water (staats) recht
- Milieurecht
- Grijs
- Groen
- Ruimtelijkbestuursrecht
Water (staats) recht
- Regelt de water kwaliteit en kwantiteit
- Taken van het waterschap
- Taken van gemeenten als het gaat over water
- Grondwaterstand op peil houden
- Belangrijkste wet is de waterwet
Het nat genoeg en droog genoeg houden op de goede plekken
Doelstellingen waterwet
- Voorkoming en waar nodig beperking van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste
- Bescherming en verbetering van de kwaliteit van watersystemen
- Vervuiling van maatschappelijke functies door watersystemen
Milieurecht
- Het gaat dan om het geheel van juridische instrumenten die gebruikt kunnen worden om
milieuproblemen te beheersen
- Het milieurecht heeft betrekking op het fysieke milieu
- Ontstaan / doel: bescherming milieu dat wil zeggen de gevolgen van ons handelen voor de
omgeving zoveel mogelijk beperken
- Daarnaast regelt het de rechtsbetrekking tussen burger en overheid en tussen burgers
onderling
Rondom het milieurecht is heel veel in beweging, denk aan de stikstof problematiek.
Volgens het Europees recht moet je op het moment dat je milieubelastende activiteiten gaat doen
de nadelige gevolgen compenseren. Dit moet op een later moment in de toekomst gebeuren.
Nadelige gevolgen leefomgeving beperken
Realistisch kijken: wat is er aan de hand —> wat moeten we doen —> wat kunnen we doen
,Stikstof probleem gaat niet alleen over de agrarische sector, maar ook over de industrie, auto’s,
energie, etc.
Onderverdeling milieurecht
1. Grijze milieurecht: (milieuhygiënerecht) omvat wetten die zijn gericht op bescherming lucht,
water, bodem en regulering milieubelasting zoals geluid, afval en stoffen.
- Belangrijkste wetten:
- Wabo, Wet Milieubeheer, Wet bodembescherming, Wet geluidhinder
2. Groene milieurecht: omvat wetten die gericht zijn op bescherming van soorten en gebieden
- Belangrijkste wet:
- Wet natuurbescherming (vervanger van Natuurbeschermingswet 1998, Boswet en Flora
en Faunawet)
Ruimtelijke bestuursrecht (RBR)
- Het RBR is het deel van het recht dat de overheid het juridisch kader en instrumentarium biedt
voor het beleid inzake de ruimtelijke ordening alsmede de regels omtrent het gebruik van
instrumenten
- (Waarborgen taakuitoefening en bescherming belangen)
Meest belangrijke wetten RBR:
- Wet ruimtelijke ordening (Wro)
- Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)
- Tracewet (effectieve procedure voor de totstandkoming en tijdige uitvoering van besluiten over
de aanleg of wijziging van de hoofdinfrastructuur) (hoofdinfrastructuur = vaarwegen,
spoorwegen, autowegen, etc.) (Hoog NIMBY-gehalte —> Not In My Back Yard)
Ruimtelijke ordening
‘’Het van overheidswege bewust ingrijpen in maatschappelijke ontwikkelingen met een ruimtelijke
dimensie. Zij is gericht op het onderling afwegen en coördineren van die ontwikkelingen en zij
loopt uit op het leggen van bestemmingen en het regelen van het gebruik van de grond‘’ definitie
van Drupsteen. Belangrijk!
Wat is Ruimtelijke ordening?
- Bewust ingrijpen
- In maatschappelijke ontwikkelingen
- Onderling afwegen
- Coördineren
Anders gezegd —> waar wordt welke functie in welke omvang toelaatbaar geacht (= de kern van
Ruimtelijke ordening)
,Karakteristiek ruimtelijk bestuursrecht
- Sectoren: afzonderlijke onderdelen overheidszorg bv. Volkshuisvesting, natuurbehoud,
landbouw
- Overheid maakt sectorale plannen
- Facet: alle sectoren hebben met het facet RO te maken
Drie fasen planologisch proces
- Bestemmen (toekennen functie)
- Inrichten (uitvoering plannen)
- Beheren (beschermen)
Enkele uitgangspunten RO-recht
- Grondwet
- Toelatingsplanologie via wettelijke verboden
- Spanningsveld rechtszekerheid en flexibiliteit
- Spanningsveld decentralisatie-centralisatie
Relatie grondwet: belangrijk!
- Art. 21 Grondwet: … de zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en
de bescherming en verbetering van het leefmilieu
- Art. 14 lid 1 Grondwet: onteigening alleen in het algemeen belang en tegen …
schadeloossteling
- Art. 14 lid 3 Grondwet: … bij beperking uitoefening eigendomsrechten … schadevergoeding
Toelatingsplanologie
- Kader waarin mogelijkheden worden geboden
- Je mag binnen kaders iets realiseren
- Kader geeft maximum aan
- Toetsing: weigeringsgronden staan in wet (Wabo)
- Pas wanneer men wilt bouwen of het gebruik wil wijzigen krijgt burger met beperkingen te
maken
Vrijheid om grond te gebruiken
Is er geen grond om de omgevingsvergunning te weigeren dan heeft de aanvrager recht op de
gevraagde omgevingsvergunning (artikel 2.10 Wabo)
, Ontwikkeling in tijd gezien
- Legitimatieplanologoe (weren ongewenst) 1960
- Toelatingsplanologie (kans benutten)
- Ontwikkelingsplanologie (meer invloed marktpartijen)
- Uitnodigingsplanologie (overheid faciliteert, nodigt uit)
- Uitdagingsplanologie (overheid daagt marktpartijen uit om te komen met plannen ter realisatie
van noodzakelijke transformaties)
Rechtszekerheid en flexibiliteit
Het gaat dan om het
- Bieden van waarborgen
Maar aan de andere kant ook
- Ruimte bieden, onnodig knellende kaders voorkomen
Dat betekent dat het steeds gaat om het zoeken naar het evenwicht
Opbouw Wro en instrumentarium
Opbouw Wro
- Hfd 1 Algemene bepalingen
- Hfd 2 Structuurvisies
- Hfd 3 Bestemmings- en inpassingsplannen
- Hfd 3 A Beheersverordening
- Hfd 4 Algemene regels en aanwijzingen provincie
- Hfd 5 Intergemeentelijke samenwerking in stedelijke gebieden
- Hfd 6 Financiële bepalingen
- Hfd 7 Handhaving en toezicht
- Hfd 8 Bezwaar en beroep
- Hfd 9 Planologische organen
- Hfd 10 Slotbepalingen
Instrumenten Wro voor Rijk, provincie en gemeente
Gemeente Rijk en provincie
Beleid: Beleid:
- Structuurvisie - Structuurvisie
Normstelling: Normstelling:
- Bestemmingsplan - Algemene regels
- Beheersverordening - Aanwijzing (pro- en reactief)
- Inpassingsplan
Uitvoering: Uitvoering:
- Coördinatieregeling - Coördinatieregeling
- Exploitatieplan - Omgevingsvergunning al dan niet met
- Omgevingsvergunning al dan niet met afwijking (Wabo)
afwijking (Wabo)
Verschil gebiedsontwikkeling en omgevingsrecht
Verhouding internationaal recht - nationaal recht
- Ontwikkelingen in samenleving hebben op nationaal en internationaal gevolgen en worden ook
zichtbaar in het ‘’recht’’
- 80% van hetgeen wij in Nederland in wetgeving vastleggen is te kenschetsten als een vertaling
van internationale (lees Europees) recht.
Windmealarest —> als het publiekrechtelijk kan dan niet privaatrechtelijk doen
Piramide wettelijke regels
- Verdrag
- Grondwet
- Formele wet
- Algemene maatregel van bestuur
- Ministeriële regeling
- Provinciale verordening
- Gemeentelijke verordening
Omgevingsrecht is op te knippen in drie delen:
- Water (staats) recht
- Milieurecht
- Grijs
- Groen
- Ruimtelijkbestuursrecht
Water (staats) recht
- Regelt de water kwaliteit en kwantiteit
- Taken van het waterschap
- Taken van gemeenten als het gaat over water
- Grondwaterstand op peil houden
- Belangrijkste wet is de waterwet
Het nat genoeg en droog genoeg houden op de goede plekken
Doelstellingen waterwet
- Voorkoming en waar nodig beperking van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste
- Bescherming en verbetering van de kwaliteit van watersystemen
- Vervuiling van maatschappelijke functies door watersystemen
Milieurecht
- Het gaat dan om het geheel van juridische instrumenten die gebruikt kunnen worden om
milieuproblemen te beheersen
- Het milieurecht heeft betrekking op het fysieke milieu
- Ontstaan / doel: bescherming milieu dat wil zeggen de gevolgen van ons handelen voor de
omgeving zoveel mogelijk beperken
- Daarnaast regelt het de rechtsbetrekking tussen burger en overheid en tussen burgers
onderling
Rondom het milieurecht is heel veel in beweging, denk aan de stikstof problematiek.
Volgens het Europees recht moet je op het moment dat je milieubelastende activiteiten gaat doen
de nadelige gevolgen compenseren. Dit moet op een later moment in de toekomst gebeuren.
Nadelige gevolgen leefomgeving beperken
Realistisch kijken: wat is er aan de hand —> wat moeten we doen —> wat kunnen we doen
,Stikstof probleem gaat niet alleen over de agrarische sector, maar ook over de industrie, auto’s,
energie, etc.
Onderverdeling milieurecht
1. Grijze milieurecht: (milieuhygiënerecht) omvat wetten die zijn gericht op bescherming lucht,
water, bodem en regulering milieubelasting zoals geluid, afval en stoffen.
- Belangrijkste wetten:
- Wabo, Wet Milieubeheer, Wet bodembescherming, Wet geluidhinder
2. Groene milieurecht: omvat wetten die gericht zijn op bescherming van soorten en gebieden
- Belangrijkste wet:
- Wet natuurbescherming (vervanger van Natuurbeschermingswet 1998, Boswet en Flora
en Faunawet)
Ruimtelijke bestuursrecht (RBR)
- Het RBR is het deel van het recht dat de overheid het juridisch kader en instrumentarium biedt
voor het beleid inzake de ruimtelijke ordening alsmede de regels omtrent het gebruik van
instrumenten
- (Waarborgen taakuitoefening en bescherming belangen)
Meest belangrijke wetten RBR:
- Wet ruimtelijke ordening (Wro)
- Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)
- Tracewet (effectieve procedure voor de totstandkoming en tijdige uitvoering van besluiten over
de aanleg of wijziging van de hoofdinfrastructuur) (hoofdinfrastructuur = vaarwegen,
spoorwegen, autowegen, etc.) (Hoog NIMBY-gehalte —> Not In My Back Yard)
Ruimtelijke ordening
‘’Het van overheidswege bewust ingrijpen in maatschappelijke ontwikkelingen met een ruimtelijke
dimensie. Zij is gericht op het onderling afwegen en coördineren van die ontwikkelingen en zij
loopt uit op het leggen van bestemmingen en het regelen van het gebruik van de grond‘’ definitie
van Drupsteen. Belangrijk!
Wat is Ruimtelijke ordening?
- Bewust ingrijpen
- In maatschappelijke ontwikkelingen
- Onderling afwegen
- Coördineren
Anders gezegd —> waar wordt welke functie in welke omvang toelaatbaar geacht (= de kern van
Ruimtelijke ordening)
,Karakteristiek ruimtelijk bestuursrecht
- Sectoren: afzonderlijke onderdelen overheidszorg bv. Volkshuisvesting, natuurbehoud,
landbouw
- Overheid maakt sectorale plannen
- Facet: alle sectoren hebben met het facet RO te maken
Drie fasen planologisch proces
- Bestemmen (toekennen functie)
- Inrichten (uitvoering plannen)
- Beheren (beschermen)
Enkele uitgangspunten RO-recht
- Grondwet
- Toelatingsplanologie via wettelijke verboden
- Spanningsveld rechtszekerheid en flexibiliteit
- Spanningsveld decentralisatie-centralisatie
Relatie grondwet: belangrijk!
- Art. 21 Grondwet: … de zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en
de bescherming en verbetering van het leefmilieu
- Art. 14 lid 1 Grondwet: onteigening alleen in het algemeen belang en tegen …
schadeloossteling
- Art. 14 lid 3 Grondwet: … bij beperking uitoefening eigendomsrechten … schadevergoeding
Toelatingsplanologie
- Kader waarin mogelijkheden worden geboden
- Je mag binnen kaders iets realiseren
- Kader geeft maximum aan
- Toetsing: weigeringsgronden staan in wet (Wabo)
- Pas wanneer men wilt bouwen of het gebruik wil wijzigen krijgt burger met beperkingen te
maken
Vrijheid om grond te gebruiken
Is er geen grond om de omgevingsvergunning te weigeren dan heeft de aanvrager recht op de
gevraagde omgevingsvergunning (artikel 2.10 Wabo)
, Ontwikkeling in tijd gezien
- Legitimatieplanologoe (weren ongewenst) 1960
- Toelatingsplanologie (kans benutten)
- Ontwikkelingsplanologie (meer invloed marktpartijen)
- Uitnodigingsplanologie (overheid faciliteert, nodigt uit)
- Uitdagingsplanologie (overheid daagt marktpartijen uit om te komen met plannen ter realisatie
van noodzakelijke transformaties)
Rechtszekerheid en flexibiliteit
Het gaat dan om het
- Bieden van waarborgen
Maar aan de andere kant ook
- Ruimte bieden, onnodig knellende kaders voorkomen
Dat betekent dat het steeds gaat om het zoeken naar het evenwicht
Opbouw Wro en instrumentarium
Opbouw Wro
- Hfd 1 Algemene bepalingen
- Hfd 2 Structuurvisies
- Hfd 3 Bestemmings- en inpassingsplannen
- Hfd 3 A Beheersverordening
- Hfd 4 Algemene regels en aanwijzingen provincie
- Hfd 5 Intergemeentelijke samenwerking in stedelijke gebieden
- Hfd 6 Financiële bepalingen
- Hfd 7 Handhaving en toezicht
- Hfd 8 Bezwaar en beroep
- Hfd 9 Planologische organen
- Hfd 10 Slotbepalingen
Instrumenten Wro voor Rijk, provincie en gemeente
Gemeente Rijk en provincie
Beleid: Beleid:
- Structuurvisie - Structuurvisie
Normstelling: Normstelling:
- Bestemmingsplan - Algemene regels
- Beheersverordening - Aanwijzing (pro- en reactief)
- Inpassingsplan
Uitvoering: Uitvoering:
- Coördinatieregeling - Coördinatieregeling
- Exploitatieplan - Omgevingsvergunning al dan niet met
- Omgevingsvergunning al dan niet met afwijking (Wabo)
afwijking (Wabo)
Verschil gebiedsontwikkeling en omgevingsrecht
