1. Logopedie: toegepaste
wetenschap
1. Inleiding: wat is logopedie?
Definiëring
• Paramedische discipline
• Juiste definitie van IALP
o International Association of Logopaedics and Phoniatrics
o Beroepsorganisatie op wereldvlak
Communicatie
• Stoornissen staan central in de logopedie
• Meer dan enkel spraak
• Communicatiemodel:
Zender boodschap ontvanger
medium
Spreker Spraak (lucht) Luisteraar
Verbaal
Schrijver Schrijft (inkt, krijt) Lezer
Visueel-manuele
Non-verbaal communicatie (lichaam)
• Verbale communicatie:
o Spraak: spreker --> spraakorgaan (lucht) --> hoorder
o Schrift: schrijver --> inkt, potlood (blad) --> lezer
• Non-verbale communicatie: geen spraak of schrift, soms lichaamsbewegingen
• Visueel-manuele communicatie: beweginen met handen (vb bij gebarentaal van dove
mensen)
Communicatiestoornissen
• Logopedie: voorkomen, onderzoeken & behandelen
• Geen ideale classificatie, maar classificatie is wel een noodzaak:
o Klinisch
o Didactisch
o Wetenschappelijk
o Sociaalmaatschappelijk
,• enkele classificaties naargelang…
o ethiologie:
organische stoornis: lichamelijke afwijking
functionele stoornis: geen lichamelijke afwijking
! voordeel: communicatie met medische collega’s
! nadelen: - verwijzen niet naar communicatiegerdag van patiënt
(welke aspecten zijn gestoord?)
- stoornis is gevolg van meer dan 1 factor
- verschillende oorzaken toch zelfde therapie
o tijdstip van ontstaan:
ontwikkelingsstoornis: tijdens ontwikkeling van kind
verworven stoornis: na periode van normale ontwikkeling
! veel te algemeen (zegt enkel iets over moment)
o spraak-, taal- en gehoorstoornis
spraak: articulatie, vloeiendheid, stem
taal: gestoord begrip en gebruik van gesproken, geschreven
of andere symbolen (betreft taalvorm, taalinhooud &
taalgebruik)
gehoor: aantasting auditief systeem (horen)
o klininsche indeling
uitgaande van de types patiënten/cliënten die logopedisten ondezoeken en
behandelen
! voor kritiek vatbaar, maar sluit aan bij klinische praktijk
spraak na laryngectomie
stemstoornissen
articulatiestoornissen, spraakklankstoornissen
taalontwikkelingsstoornissen
dyslexie, dysorthografie, dysgrafie, dyscalculie
stotteren en broddelen
afasie, dysartrie, apraxie en andere neurogene communicatiestoornissen
niet-verbale logopedische stoornissen
, • onderscheid van WHO: gericht op de gevolgen voor patiënt (en niet op de stoornis zelf)
o stoornis
= impairment
structurele afwijking of functionele verstoring vh lichaam en een persoon
vb: kenmerken van stotteren
o persoon met stoornis
= disability of beperking
Verlies/vermindering in het functioneren vh lichaam of een persoon
Recent: “activities” = beperking op activiteit
Vb: in hoever een hapering de persoon hindert om gesprek te voeren
o Gevolgen voor persoon met stoornis
= handicap
Nadeel dat persoon ondervindt van de stoornis
Recent: “participation” = beperking op deelanme
Vb: in hoever de patiënt zelf afziet van deelname aan sociale leven
Samengevat:
Impairments = stoornissen
Disabilities = beperkingen Recent: activities, beperkingen op activiteit
Handicaps = handicaps Recent: beperkingen op deelname
Vb:
stotteren (stoornis --> niet goed converseren (beperking) --> sociaal isolement (handicap)
Communicatiestoornissen en meer
• Logopedist richt zich ook op normale communicatie & hoe die optimaal te gebruiken
• Uitbereiding logopedie: stoornissen buiten communicatie
Vb: dysfagie (moeilijkheid bij slikken)
Afwijkende mondgewoontes
Wetenschap
• Toegespaste wetenschap
o Direct praktische relevantie: hoe best een stoornis voorkomen, stoornis
detecteren, beste behandeling? …
o Toepassing andere disciplines: linguïstiek, geneeskunde, psychologie, pedagogie,
fysica, …
, 2. Opleiding en beroep
• Voorwaarden: om als logopedist erkend te zijn
(= mogen verrichten van verstrekkingen & mogen aanvragen van terugbetalingen voor
patiënt door RIZIV)
o Houder van diploma van min. 3 jaar hoger onderwijs met volledig leerplan
o Via bijscholing kennis & vaadigheden mbt beroep onderhouden
• Koninklijk Besluit (20 okt 1994)
• Beroepsverenigingen:
o VVL: Vlaamse Vereniging voor Logopedisten
o CPLOL: Comité Permanent de Liaison des Orthophonistes-Logopèdes
o IALP: International Association of Logopaedics and Phoniatrics
3. Vakliteratuur
Zie p 18 (minder belangrijk)
4. Historiek
Oudste verwijzingen
• Logopedie als zelfstandige discipline: recent
• Belangstellingen voor communicatiestoornissen: heel oud
• Vb: Egyptische papyrusrol (2000 BC)
“aarzelend spreken, aarzelend wandelen met de tong als iemand droevig is”
Vb: passage uit Exodus (Oude testament)
Mozes was een stotteraar
De klassieke oudheid
• Hippocrates
o Vader geneeskunde
o “Hersenen spelen rol bij spreken”
• Aristoteles
o Zelf lispelaar
o “Vooral tong is oorzaak van spraakstoornissen”
• Demosthenes !!
o Bekende redenaar
o Zwakke stem & stotteren & articulatieproblemen
Algemeen: geringe aandacht voor spraakstoornissen
è Artsen: druk met ziektes, verwondingen…
wetenschap
1. Inleiding: wat is logopedie?
Definiëring
• Paramedische discipline
• Juiste definitie van IALP
o International Association of Logopaedics and Phoniatrics
o Beroepsorganisatie op wereldvlak
Communicatie
• Stoornissen staan central in de logopedie
• Meer dan enkel spraak
• Communicatiemodel:
Zender boodschap ontvanger
medium
Spreker Spraak (lucht) Luisteraar
Verbaal
Schrijver Schrijft (inkt, krijt) Lezer
Visueel-manuele
Non-verbaal communicatie (lichaam)
• Verbale communicatie:
o Spraak: spreker --> spraakorgaan (lucht) --> hoorder
o Schrift: schrijver --> inkt, potlood (blad) --> lezer
• Non-verbale communicatie: geen spraak of schrift, soms lichaamsbewegingen
• Visueel-manuele communicatie: beweginen met handen (vb bij gebarentaal van dove
mensen)
Communicatiestoornissen
• Logopedie: voorkomen, onderzoeken & behandelen
• Geen ideale classificatie, maar classificatie is wel een noodzaak:
o Klinisch
o Didactisch
o Wetenschappelijk
o Sociaalmaatschappelijk
,• enkele classificaties naargelang…
o ethiologie:
organische stoornis: lichamelijke afwijking
functionele stoornis: geen lichamelijke afwijking
! voordeel: communicatie met medische collega’s
! nadelen: - verwijzen niet naar communicatiegerdag van patiënt
(welke aspecten zijn gestoord?)
- stoornis is gevolg van meer dan 1 factor
- verschillende oorzaken toch zelfde therapie
o tijdstip van ontstaan:
ontwikkelingsstoornis: tijdens ontwikkeling van kind
verworven stoornis: na periode van normale ontwikkeling
! veel te algemeen (zegt enkel iets over moment)
o spraak-, taal- en gehoorstoornis
spraak: articulatie, vloeiendheid, stem
taal: gestoord begrip en gebruik van gesproken, geschreven
of andere symbolen (betreft taalvorm, taalinhooud &
taalgebruik)
gehoor: aantasting auditief systeem (horen)
o klininsche indeling
uitgaande van de types patiënten/cliënten die logopedisten ondezoeken en
behandelen
! voor kritiek vatbaar, maar sluit aan bij klinische praktijk
spraak na laryngectomie
stemstoornissen
articulatiestoornissen, spraakklankstoornissen
taalontwikkelingsstoornissen
dyslexie, dysorthografie, dysgrafie, dyscalculie
stotteren en broddelen
afasie, dysartrie, apraxie en andere neurogene communicatiestoornissen
niet-verbale logopedische stoornissen
, • onderscheid van WHO: gericht op de gevolgen voor patiënt (en niet op de stoornis zelf)
o stoornis
= impairment
structurele afwijking of functionele verstoring vh lichaam en een persoon
vb: kenmerken van stotteren
o persoon met stoornis
= disability of beperking
Verlies/vermindering in het functioneren vh lichaam of een persoon
Recent: “activities” = beperking op activiteit
Vb: in hoever een hapering de persoon hindert om gesprek te voeren
o Gevolgen voor persoon met stoornis
= handicap
Nadeel dat persoon ondervindt van de stoornis
Recent: “participation” = beperking op deelanme
Vb: in hoever de patiënt zelf afziet van deelname aan sociale leven
Samengevat:
Impairments = stoornissen
Disabilities = beperkingen Recent: activities, beperkingen op activiteit
Handicaps = handicaps Recent: beperkingen op deelname
Vb:
stotteren (stoornis --> niet goed converseren (beperking) --> sociaal isolement (handicap)
Communicatiestoornissen en meer
• Logopedist richt zich ook op normale communicatie & hoe die optimaal te gebruiken
• Uitbereiding logopedie: stoornissen buiten communicatie
Vb: dysfagie (moeilijkheid bij slikken)
Afwijkende mondgewoontes
Wetenschap
• Toegespaste wetenschap
o Direct praktische relevantie: hoe best een stoornis voorkomen, stoornis
detecteren, beste behandeling? …
o Toepassing andere disciplines: linguïstiek, geneeskunde, psychologie, pedagogie,
fysica, …
, 2. Opleiding en beroep
• Voorwaarden: om als logopedist erkend te zijn
(= mogen verrichten van verstrekkingen & mogen aanvragen van terugbetalingen voor
patiënt door RIZIV)
o Houder van diploma van min. 3 jaar hoger onderwijs met volledig leerplan
o Via bijscholing kennis & vaadigheden mbt beroep onderhouden
• Koninklijk Besluit (20 okt 1994)
• Beroepsverenigingen:
o VVL: Vlaamse Vereniging voor Logopedisten
o CPLOL: Comité Permanent de Liaison des Orthophonistes-Logopèdes
o IALP: International Association of Logopaedics and Phoniatrics
3. Vakliteratuur
Zie p 18 (minder belangrijk)
4. Historiek
Oudste verwijzingen
• Logopedie als zelfstandige discipline: recent
• Belangstellingen voor communicatiestoornissen: heel oud
• Vb: Egyptische papyrusrol (2000 BC)
“aarzelend spreken, aarzelend wandelen met de tong als iemand droevig is”
Vb: passage uit Exodus (Oude testament)
Mozes was een stotteraar
De klassieke oudheid
• Hippocrates
o Vader geneeskunde
o “Hersenen spelen rol bij spreken”
• Aristoteles
o Zelf lispelaar
o “Vooral tong is oorzaak van spraakstoornissen”
• Demosthenes !!
o Bekende redenaar
o Zwakke stem & stotteren & articulatieproblemen
Algemeen: geringe aandacht voor spraakstoornissen
è Artsen: druk met ziektes, verwondingen…
