SAMENVATTING
JURISPRUDENTIE
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
UvA 2020-2021
Semester 1, blok 3
,Inhoudsopgave
I Week 1.1 ................................................................................................................................................. 3
I.1 HR 31 januari 1919, ECLI:NL:HR:1919:AG1776 (Lindenbaum/Cohen) ..................................................... 3
I.2 HR 17 januari 1958, ECLI:NL:HR:1958:AG2051 (Tandarts) ...................................................................... 3
I.3 HR 5 november 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079 (Kelderluik) .................................................................. 4
I.4 HR 12 mei 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA5784 (Verhuizende zusjes)............................................................ 4
I.5 HR 28 mei 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO4224 (Jetblast) ............................................................................. 5
I.6 HR 29 januari 2016, ECLI:NL:HR:2016:147 (Risicotoerekening OD bij geestelijke/lichamelijke
tekortkoming) ...................................................................................................................................................... 5
I.7 HR 16 juni 2017, ECLI:NL:HR:2017:1106 (Stankoverlast pluimveebedrijf) ............................................... 6
I.8 HR 20 september 2019, ECLI:NL:HR:2019:1409 (Schietincident Alphen aan de Rijn) .............................. 6
I.9 Rechtbank Rotterdam 15 april 2008, ECLI:NL:RBROT:2008:BD0412 (Redelijke grond zaakwaarneming)
7
II Week 1.2 ................................................................................................................................................. 7
II.1 HR 23 februari 1990, ECLI:NL:HR:1990:AD1041 (Gedreven kuddekoe): aansprakelijkheid voor zaken
(dieren) ................................................................................................................................................................ 7
II.2 HR 9 november 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA7557 (Partycentrum Groot Kievietsdal): aansprakelijkheid
voor personen; ondergeschikten ......................................................................................................................... 8
II.3 HR 8 oktober 2010, ECLI:NL:HR:2010:BM6095 (Hangmat) ..................................................................... 8
II.4 HR 1 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP1475 (Paard Loretta) ..................................................................... 9
III Week 2.1 ............................................................................................................................................. 9
III.1 HvJEU, 13 juli 2006, C-295/04-C-298/04 (Manfredi) ............................................................................... 9
III.2 HR 11 novenber 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4688 (Meppelse ree) ......................................................... 10
III.3 HR 4 mei 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB1426 (Chan-a-Hung/Maalsté) ...................................................... 11
III.4 HR 30 januari 2015, ECLI:NL:HR:2015:178 (Staatsloterij/Loterijverlies) ................................................ 11
III.5 HR 10 juli 2015, ECLI:NL:HR:2015:1873 (Achmea/Menzis) .................................................................... 12
III.6 HR 8 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1483 (Tennet/ABB) ............................................................................ 13
III.7 HR 13 januari 2017, ECLI:NL:HR:2017:32 (Maatstaf in het verkeer brengen) ....................................... 13
IV Week 2.2 ........................................................................................................................................... 13
IV.1 HR 9 oktober 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0706 (Des-dochters) ............................................................... 13
IV.2 HR 31 maart 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU6092 (Nefalit/Karamus) ......................................................... 14
IV.3 HR 14 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:AC0663 (Embryonaal verkeersslachtoffer) ........................... 15
IV.4 HR 21 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX7491 (Deloitte Belastingadviseurs/H&H Beheer) ............. 16
IV.5 HR 2 oktober 2015, ECLI:NL:HR:2015:2914 (Ladingdiefstallen)............................................................. 16
IV.6 HR 23 december 2016, ECLI:NL:HR:2016:2987 (Kansschade bij medische aansprakelijkheid) .............. 17
IV.7 HR 20 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1223 (Mothers of Srebrenica) .......................................................... 18
1
,V Week 3.1 ............................................................................................................................................... 18
V.1 HR 21 maart 1975, ECLI:NL:HR: 1975:AC5560 (Aangereden hartpatiënt)............................................. 18
V.2 HR 8 februari 1985, ECLI:NL:HR:1985:AG4961 (Renteneurose) ............................................................. 19
V.3 HR 22 februari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356 (Taxibus) ..................................................................... 20
V.4 HR 8 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1483 (Tennet/ABB) ............................................................................ 20
V.5 HR 10 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:208 (Verzoeker/New India Assurance)..................................... 21
V.6 HR 17 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:273 (Eiser/De Goudse) ............................................................. 21
V.7 HR 19 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1278 NAM (Aardbevingsschade in Groningen) ................................ 22
V.8 HR 20 september 2019, ECLI:NL:HR:2019:1409 (Schietincident Alphen aan de Rijn) ............................ 22
VI Week 3.2 ........................................................................................................................................... 23
VI.1 HR 28 april 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA5635 (Van Hese/Schelde) .......................................................... 23
VI.2 HR 31 oktober 2003, ECLI:NL:HR:2003:AL8168 (Saelman/Academisch Ziekenhuis VU) ........................ 23
VI.3 HR 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:766 (VEB/Deloitte) ...................................................................... 24
2
,I Week 1.1
I.1 HR 31 januari 1919, ECLI:NL:HR:1919:AG1776 (Lindenbaum/Cohen)
Onrechtmatige gedraging; introductie zorgvuldigheidsnorm.
Casus
Cohen en Lindenbaum hebben allebei een drukkerij. Cohen koopt een collega van Lindenbaum om.
Hiertoe verstrekt de collega allerlei vertrouwelijke informatie over de drukkerij van Lindenbaum.
Lindenbaum komt hierachter en stelt dat sprake is van een onrechtmatige daad. Om een actie uit
onrechtmatige daad te laten slagen, art. 6:162 BW, is een ‘onrechtmatige gedraging’ nodig. Art. 1401
BW (oud) voorzag als onrechtmatig op dat moment alleen nog in; ‘een inbreuk op een recht’ en
‘handelen in strijd met een wettelijke plicht.
Rechtsvraag
Is het omkopen van een collega van een concurrent een onrechtmatige gedraging?
Antwoord
Ja. Ook al wordt nergens het verstrekken van vertrouwelijke informatie uitdrukkelijk verboden en is
geen sprake van een inbreuk op een recht. De HR komt met een andere oplossing, namelijk;
• Toevoeging van de derde eis van onrechtmatigheid: ad c à ‘maatschappelijke betamelijkheid’.
• De zorgvuldigheid welke in het maatschappelijk verkeer betaamt ten aanzien van eens anders
persoon of goed.
I.2 HR 17 januari 1958, ECLI:NL:HR:1958:AG2051 (Tandarts)
Relativiteitseis, art. 6:163 BW.
Casus
Dorenbos oefent zonder vergunning tandartspraktijk uit en is daarvoor herhaaldelijk strafrechtelijk
aangepakt, op grond van art. 436 Sr. Collega-tandartsen stellen jegens Dorenbos een actie uit
onrechtmatige daad in, omdat zij menen slachtoffer te zijn van het gedrag van Dorenbos.
Rechtsvraag
Strekt de geschonden norm, art. 436 Sr, ter bescherming van de schade van de tandartsen zoals zij die
hier hebben geleden?
Antwoord
• Collega-tandartsen menen dat het gedrag van Dorenbos jegens hen onrechtmatig is, wegens
oneerlijke concurrentie à gederfde winst.
• Hof en HR menen dat art. 436 Sr een publiek belang dient; de consumenten dienen hierdoor
bescherming te genieten;
• En niet strekt ter bescherming van andere tandartsen.
• Er is niet aan de relativiteitseis voldaan.
3
, I.3 HR 5 november 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079 (Kelderluik)
Invulling van de derde eis van onrechtmatigheid; maatschappelijke onbetamelijkheid;
gevaarzetting; veiligheidsmaatregelen.
Casus
Een medewerker van Coca-Cola laat in Café De Munt, Singel Amsterdam een kelderluik openstaan. Dit
Kelderluik zit precies op de weg van de bar naar de WC. In algemene zin zou hier al iets mis kunnen
gaan, maar in het café is de kans dat men iets minder oplettend naar de WC zal lopen nog groter. Zo
ging het ook mis. Duchateau viel op weg naar de WC in het kelderluik. Hij loopt ernstige schade op aan
zijn linkerbeen.
Rechtsvraag
Had de medewerker van Coca-Cola gezien de gevaarlijke situatie, rekening moeten houden met de
mogelijkheid dat de vereiste voorzichtigheid in dit geval niet in acht zou worden genomen? à Is Coca-
Cola aansprakelijk?
Antwoord
• De Hoge Raad formuleert criteria die helpen bij de vraag naar de zorgvuldigheid die in acht moet
worden genomen:
o Waarschijnlijkheid niet-inachtneming oplettendheid;
o Hoe groot is de kans van schade;
o Aard en omvang gevreesde schade;
o Bezwaarlijkheid van te nemen veiligheidsmaatregelen.
• Bezoekers van het café besteden niet hun volledige aandacht aan de omgeving. Dit zorgt voor
een hoge waarschijnlijkheid van niet-inachtneming van de oplettendheid. De aard en omvang
van de schade kan enorm zijn. Daarnaast had dit gevaar met eenvoudige middelen voorkomen
kunnen worden.
• Coca-Cola is aansprakelijk voor het open laten staan van het kelderluik.
I.4 HR 12 mei 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA5784 (Verhuizende zusjes)
Zorgvuldigheidsnorm; ongelukkige samenloop van omstandigheden.
Casus
De zusjes Wendy en Monique zijn aan het verhuizen. Twee kasten moeten verplaatst worden naar de
woning van Monique, waartoe deze in de lift geplaats moet worden. Naast de lift bevindt zich een deur
met een deursluiter. Het verplaatsen van de eerste kast gaat goed, maar als de zusjes de tweede kast
in de lift willen plaatsen, draait Monique de kast horizontaal, verliest ze haar evenwicht, waardoor zij
uit paniek de kast een duw naar boven heeft gegeven. Hierdoor komt Wendy met haar rechterpols
tussen de deur en de deursluiter terecht. Dit zorgt ervoor dat ze uiteindelijk haar rechteronderarm
moet laten amputeren.
Rechtsvraag
Hadden in het licht van de maatschappelijke betamelijkheid voorzorgsmaatregelen voor deze situatie
moeten worden genomen? Was er sprake van een dergelijk ernstig gevaar?
4
JURISPRUDENTIE
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
UvA 2020-2021
Semester 1, blok 3
,Inhoudsopgave
I Week 1.1 ................................................................................................................................................. 3
I.1 HR 31 januari 1919, ECLI:NL:HR:1919:AG1776 (Lindenbaum/Cohen) ..................................................... 3
I.2 HR 17 januari 1958, ECLI:NL:HR:1958:AG2051 (Tandarts) ...................................................................... 3
I.3 HR 5 november 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079 (Kelderluik) .................................................................. 4
I.4 HR 12 mei 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA5784 (Verhuizende zusjes)............................................................ 4
I.5 HR 28 mei 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO4224 (Jetblast) ............................................................................. 5
I.6 HR 29 januari 2016, ECLI:NL:HR:2016:147 (Risicotoerekening OD bij geestelijke/lichamelijke
tekortkoming) ...................................................................................................................................................... 5
I.7 HR 16 juni 2017, ECLI:NL:HR:2017:1106 (Stankoverlast pluimveebedrijf) ............................................... 6
I.8 HR 20 september 2019, ECLI:NL:HR:2019:1409 (Schietincident Alphen aan de Rijn) .............................. 6
I.9 Rechtbank Rotterdam 15 april 2008, ECLI:NL:RBROT:2008:BD0412 (Redelijke grond zaakwaarneming)
7
II Week 1.2 ................................................................................................................................................. 7
II.1 HR 23 februari 1990, ECLI:NL:HR:1990:AD1041 (Gedreven kuddekoe): aansprakelijkheid voor zaken
(dieren) ................................................................................................................................................................ 7
II.2 HR 9 november 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA7557 (Partycentrum Groot Kievietsdal): aansprakelijkheid
voor personen; ondergeschikten ......................................................................................................................... 8
II.3 HR 8 oktober 2010, ECLI:NL:HR:2010:BM6095 (Hangmat) ..................................................................... 8
II.4 HR 1 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP1475 (Paard Loretta) ..................................................................... 9
III Week 2.1 ............................................................................................................................................. 9
III.1 HvJEU, 13 juli 2006, C-295/04-C-298/04 (Manfredi) ............................................................................... 9
III.2 HR 11 novenber 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4688 (Meppelse ree) ......................................................... 10
III.3 HR 4 mei 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB1426 (Chan-a-Hung/Maalsté) ...................................................... 11
III.4 HR 30 januari 2015, ECLI:NL:HR:2015:178 (Staatsloterij/Loterijverlies) ................................................ 11
III.5 HR 10 juli 2015, ECLI:NL:HR:2015:1873 (Achmea/Menzis) .................................................................... 12
III.6 HR 8 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1483 (Tennet/ABB) ............................................................................ 13
III.7 HR 13 januari 2017, ECLI:NL:HR:2017:32 (Maatstaf in het verkeer brengen) ....................................... 13
IV Week 2.2 ........................................................................................................................................... 13
IV.1 HR 9 oktober 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0706 (Des-dochters) ............................................................... 13
IV.2 HR 31 maart 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU6092 (Nefalit/Karamus) ......................................................... 14
IV.3 HR 14 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:AC0663 (Embryonaal verkeersslachtoffer) ........................... 15
IV.4 HR 21 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX7491 (Deloitte Belastingadviseurs/H&H Beheer) ............. 16
IV.5 HR 2 oktober 2015, ECLI:NL:HR:2015:2914 (Ladingdiefstallen)............................................................. 16
IV.6 HR 23 december 2016, ECLI:NL:HR:2016:2987 (Kansschade bij medische aansprakelijkheid) .............. 17
IV.7 HR 20 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1223 (Mothers of Srebrenica) .......................................................... 18
1
,V Week 3.1 ............................................................................................................................................... 18
V.1 HR 21 maart 1975, ECLI:NL:HR: 1975:AC5560 (Aangereden hartpatiënt)............................................. 18
V.2 HR 8 februari 1985, ECLI:NL:HR:1985:AG4961 (Renteneurose) ............................................................. 19
V.3 HR 22 februari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356 (Taxibus) ..................................................................... 20
V.4 HR 8 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1483 (Tennet/ABB) ............................................................................ 20
V.5 HR 10 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:208 (Verzoeker/New India Assurance)..................................... 21
V.6 HR 17 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:273 (Eiser/De Goudse) ............................................................. 21
V.7 HR 19 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1278 NAM (Aardbevingsschade in Groningen) ................................ 22
V.8 HR 20 september 2019, ECLI:NL:HR:2019:1409 (Schietincident Alphen aan de Rijn) ............................ 22
VI Week 3.2 ........................................................................................................................................... 23
VI.1 HR 28 april 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA5635 (Van Hese/Schelde) .......................................................... 23
VI.2 HR 31 oktober 2003, ECLI:NL:HR:2003:AL8168 (Saelman/Academisch Ziekenhuis VU) ........................ 23
VI.3 HR 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:766 (VEB/Deloitte) ...................................................................... 24
2
,I Week 1.1
I.1 HR 31 januari 1919, ECLI:NL:HR:1919:AG1776 (Lindenbaum/Cohen)
Onrechtmatige gedraging; introductie zorgvuldigheidsnorm.
Casus
Cohen en Lindenbaum hebben allebei een drukkerij. Cohen koopt een collega van Lindenbaum om.
Hiertoe verstrekt de collega allerlei vertrouwelijke informatie over de drukkerij van Lindenbaum.
Lindenbaum komt hierachter en stelt dat sprake is van een onrechtmatige daad. Om een actie uit
onrechtmatige daad te laten slagen, art. 6:162 BW, is een ‘onrechtmatige gedraging’ nodig. Art. 1401
BW (oud) voorzag als onrechtmatig op dat moment alleen nog in; ‘een inbreuk op een recht’ en
‘handelen in strijd met een wettelijke plicht.
Rechtsvraag
Is het omkopen van een collega van een concurrent een onrechtmatige gedraging?
Antwoord
Ja. Ook al wordt nergens het verstrekken van vertrouwelijke informatie uitdrukkelijk verboden en is
geen sprake van een inbreuk op een recht. De HR komt met een andere oplossing, namelijk;
• Toevoeging van de derde eis van onrechtmatigheid: ad c à ‘maatschappelijke betamelijkheid’.
• De zorgvuldigheid welke in het maatschappelijk verkeer betaamt ten aanzien van eens anders
persoon of goed.
I.2 HR 17 januari 1958, ECLI:NL:HR:1958:AG2051 (Tandarts)
Relativiteitseis, art. 6:163 BW.
Casus
Dorenbos oefent zonder vergunning tandartspraktijk uit en is daarvoor herhaaldelijk strafrechtelijk
aangepakt, op grond van art. 436 Sr. Collega-tandartsen stellen jegens Dorenbos een actie uit
onrechtmatige daad in, omdat zij menen slachtoffer te zijn van het gedrag van Dorenbos.
Rechtsvraag
Strekt de geschonden norm, art. 436 Sr, ter bescherming van de schade van de tandartsen zoals zij die
hier hebben geleden?
Antwoord
• Collega-tandartsen menen dat het gedrag van Dorenbos jegens hen onrechtmatig is, wegens
oneerlijke concurrentie à gederfde winst.
• Hof en HR menen dat art. 436 Sr een publiek belang dient; de consumenten dienen hierdoor
bescherming te genieten;
• En niet strekt ter bescherming van andere tandartsen.
• Er is niet aan de relativiteitseis voldaan.
3
, I.3 HR 5 november 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079 (Kelderluik)
Invulling van de derde eis van onrechtmatigheid; maatschappelijke onbetamelijkheid;
gevaarzetting; veiligheidsmaatregelen.
Casus
Een medewerker van Coca-Cola laat in Café De Munt, Singel Amsterdam een kelderluik openstaan. Dit
Kelderluik zit precies op de weg van de bar naar de WC. In algemene zin zou hier al iets mis kunnen
gaan, maar in het café is de kans dat men iets minder oplettend naar de WC zal lopen nog groter. Zo
ging het ook mis. Duchateau viel op weg naar de WC in het kelderluik. Hij loopt ernstige schade op aan
zijn linkerbeen.
Rechtsvraag
Had de medewerker van Coca-Cola gezien de gevaarlijke situatie, rekening moeten houden met de
mogelijkheid dat de vereiste voorzichtigheid in dit geval niet in acht zou worden genomen? à Is Coca-
Cola aansprakelijk?
Antwoord
• De Hoge Raad formuleert criteria die helpen bij de vraag naar de zorgvuldigheid die in acht moet
worden genomen:
o Waarschijnlijkheid niet-inachtneming oplettendheid;
o Hoe groot is de kans van schade;
o Aard en omvang gevreesde schade;
o Bezwaarlijkheid van te nemen veiligheidsmaatregelen.
• Bezoekers van het café besteden niet hun volledige aandacht aan de omgeving. Dit zorgt voor
een hoge waarschijnlijkheid van niet-inachtneming van de oplettendheid. De aard en omvang
van de schade kan enorm zijn. Daarnaast had dit gevaar met eenvoudige middelen voorkomen
kunnen worden.
• Coca-Cola is aansprakelijk voor het open laten staan van het kelderluik.
I.4 HR 12 mei 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA5784 (Verhuizende zusjes)
Zorgvuldigheidsnorm; ongelukkige samenloop van omstandigheden.
Casus
De zusjes Wendy en Monique zijn aan het verhuizen. Twee kasten moeten verplaatst worden naar de
woning van Monique, waartoe deze in de lift geplaats moet worden. Naast de lift bevindt zich een deur
met een deursluiter. Het verplaatsen van de eerste kast gaat goed, maar als de zusjes de tweede kast
in de lift willen plaatsen, draait Monique de kast horizontaal, verliest ze haar evenwicht, waardoor zij
uit paniek de kast een duw naar boven heeft gegeven. Hierdoor komt Wendy met haar rechterpols
tussen de deur en de deursluiter terecht. Dit zorgt ervoor dat ze uiteindelijk haar rechteronderarm
moet laten amputeren.
Rechtsvraag
Hadden in het licht van de maatschappelijke betamelijkheid voorzorgsmaatregelen voor deze situatie
moeten worden genomen? Was er sprake van een dergelijk ernstig gevaar?
4
