Recht en Ethiek aantekeningen

Recht en ethiek
HC 1 Het ontstaan van Recht en wetten
Recht
- recht omvat de (maatschappelijke) spelregels
- We hebben het om de maatschappij te laten functioneren
- Het is voor alle deelnemers aan het maatschappelijke verkeer
- De overheid regelt dit (in een democratie: de vertegenwoordigers van de gehele
bevolking). In toenemende mate ook internationaal bepaald
Trias politica
Scheiding der machten
- Wetgevende macht
- Rechtsprekende macht
- Uitvoerende macht
Rechtsbronnen
- Wet
 Wet
 Algemene maatregelen van bestuur – ministeriële regeling (of
besluit/beschikking)
 Verordeningen (provincie/gemeente/SER/schap)
- Verdragen
- Jurisprudentie
- Ongeschreven recht
 Gewoonterecht
 Redelijkheid en billijkheid  raakvlak met ethiek
Rangorde tussen regelgeving
1. Regels van hogere organen gaan boven die van lagere organen
2. Bijzondere regels gaan boven algemene regels
3. Jongere regels gaan boven oudere regels


Indeling Nederlands recht
- Het publieksrecht, dat de verhouding tussen overheid en burger (inclusief
rechtspersonen) regelt
- Het privaatrecht, dat de verhoudingen tussen burgers onderling regelt. Deze twee
zijn verder onder te verdelen


Het publieksrecht bestaat dan uit:

1

, - Het staatsrecht, dat de inrichting van de overheid regelt
- Het strafrecht, dat zich bezighoudt met de strafbaarstelling van bepaalde
gedragingen en de straffen die daarbij horen, en met de wijze waarop deze worden
uitgevoerd
- Het bestuursrecht, dat bepaalt hoe de overheid mag ingrijpen jegens de burger en
welke beroepsmiddelen de burger daartegen ter beschikking staan
Het privaatrecht of burgerlijke recht bestaat uit:
- Het personen- en familierecht
- Het vermogensrecht
Ieder van deze onderdelen heeft aspecten van materiaal recht (de ‘inhoud’ van het recht) en
procesrecht (hoe kan dit worden afgedwongen?)


Als je stemt, kies je zowel voor het private als publieke recht. Beide worden gemaakt door de
wetgevende macht. Je stemt dus voor alles, door de samenstelling van de 1e en 2e kamer te
beïnvloeden.



HC 2 Europees recht
Europees recht
Een van de grondbeginselen van de EU is een volkomen vrij verkeer van Arbeid, Kapitaal,
Goederen en Diensten binnen de EU
Om dit te bereiken hebben de lidstaten hiertoe de benodigde verdragen ondertekend


Organen van de Europese Unie
Politieke instellingen
1. Europese commissie
 Dient wetsvoorstellen in
2. Raad van de Europese Unie (=raad van ministers)
 Hierin zijn de regeringen van de 28 lidstaten van de EU vertegenwoordigd. Re
Raad oefent samen met het Europese Parlement de wetgevings- en
begrotingstaak uit.
 Dit houdt in dat de Raad zijn goedkeuring moet geven aan elk wetsvoorstel
van de Europese commissie en aan elke voorgestelde EU-begroting.
 Nationale regeringen kunnen dus via de Raad invloed uitoefenen in de EU
3. Europese parlement
 Keurt voorstellen goed, samen met de raad van ministers
4. Europese raad
 Bestaat uit de staatshoofden en regeringsleiders.

2

,  Deze raad heeft geen wetgevende taak, maar stelt de algemene politieke
beleidslijnen van de Europese Unie vast
Niet politieke instelling
1. Europese centrale bank
2. Hof van justitie van de Europese Unie
3. Europese rekenkamer


Europese bevoegdheid
Exclusieve bevoegdheden
Op onderstaande terreinen hebben de lidstaten hun bevoegdheden volledig overgeheveld
naar het Europese niveau:
- Douanebeleid
- Mededinging voor zover nodig om de interne markt te laten functioneren
- Bescherming van visbestanden
- Monetair beleid (alleen voor landen die de euro als munt hebben)


Hof van justitie van de Europese Unie (HvJEU)
Rol: Het Hof van Justitie ziet erop toe dat de EU-wetgeving in alle landen van de EU op
dezelfde wijze wordt geïnterpreteerd en toegepast. Het regelt verder juridische geschillen
tussen nationale regeringen en EU-instellingen
- Rechtsprekende macht


Europese aanbesteding
De Europese Commissie stelt regelmatig nieuwe drempelwaarde vast




HC 3 Vergunningen

3