3. Formele conflictbeslechting
3.1. Inleiding
Legal iceberg (Galanter, 1794)
§ Slechts 3% tot 7% van grieven die tot een burgerlijke procedure zouden kunnen leiden, komen effectief
voor de rechter.
§ Geschilbeslechting is een sociaal proces focus op verschillende stappen in
conflict en transformatieprocessen
§ Wat gebeurt er met de andere 97% tot 93%? Want duurt lang en kost tijd/moeite
§ Formele conflictbeslechting (versus informele conflictbeslechting): onderzoek naar sociaal proces dat
leidt tot geschilbeslechting voor de civiele rechter
§ Aandacht voor strafzaken (3.2 “Straffen tussen rede en gevoel”)
§ Aandacht voor burgerlijke zaken (3.4. “Civil litigation in Belgium: the reconstruction of the pyramid of
legal disputes - a preliminary report”).
§ Een methode: opstellen van de pyramide van conflictoplossing minder dan 10% van alle grieven
(als onrecht ervaren situaties) bereikt het stadium van de rechtbank
In dit schema zien we verschillende manieren om conflict te beslechten
§ Eigenrichting
§ Je neemt het in eigen handen
§ Onderhandeling of negotiatie
§ Je gaat onderhandelen over iets
§ Mediatie of bemiddeling
§ Je gaat beslissen over bepaalde dingen
1
, § Arbitrage
§ Je gaat beroep doen op een arbitter
§ Klassieke rechtspraak
§ Procedures voor de hoven en rechtbanken
§ De derde partij beslist, de rechter wordt eigenlijk aangesteld door de
overheid als het ware.
§ Je hebt natuurlijk ook maximale controle over wat je gaat uitvoeren.
3.2. Straffen tussen rede en gevoel (K. Beyens)
0. Inleiding
Twee invalshoeken:
1. Straftoemeting (waarom legt de rechter een bepaalde straf op?)
2. Penaliteit (als instituut; een sociologisch verschijnsel)
3. Twee invalshoeken
1. Straftoemeting (praktijk)
1. Sociale, betekenende praktijk, met interactie tussen (professionele) actoren in een
structurerende context: juridische strafrechtelijke praktijk, straftoemetingspraktijk,
waarin professionele actoren (openbare ministerie, rechters, advocaten,
procesdeelnemers) in een structurele context betekenissen verlenen aan de praktijk
van bestraffen
2. Materieel en formeel strafrecht.
2. Penaliteit als instituut
1. Strafpraktijk binnen dit complex sociaal instituut. (gaat uit van de inbedding van
straftoemeting in de samenleving)
2. Rechter als onderdeel van penale cultuur.
3. Penaliteit als onderdeel van de samenleving: er zijn ideeën in de samenleving over
hoe iemand gestraft moet worden
Drie onderdelen in de tekst
3. Aspecten van penaliteit.
4. Straftoemeting.
5. Alternatieven voor gevangenisstraf.
Quickenborne
Als we straffen wat willen we eigenlijk? Als we kijken naar gevangenisstraffen, waarom
worden we nu uitgedaagd om kritisch te gaan nadenken over dit.
Bv overbevolking in de gevangenissen
De herintegratie bv de gevangenisstraffen zijn te kort voor hun om te re-integreren, maar de
personen hun sociale banden enz worden wel verbroken.
2.1. Straffen is méér dan het bestrijden van criminaliteit
§ Stelling: de bestraffing kan niet enkel begrepen worden vanuit een instrumentele doel-middel-
rationaliteit.
§ Stabiele positie van straffen, in het bijzonder de gevangenisstraf, in de samenleving ...
ondanks groeiend inzicht in
• Ineffectiviteit (volgens instrumentele analyse): gevangenisstraffen zijn meestal
ineffectief; doel dat wordt vooropgesteld wordt niet bereikt (ex gevangenen zien
geen andere uitweg dan opnieuw dealen, stelen, …)
• Onbedoelde effecten van gevangenisstraf
§ Latente betekenis van straffen
• Aanzet tot onderzoek naar latente betekenis van straffen, en het opleggen en
uitvoeren van gevangenisstraffen, aan de hand van sociologische theorie.
§ Garland (Punishment and Modern Society, 1990)
§ Penaliteit is een tragisch instituut (breder dan bestraffing)
• Gevestigde manier om regelmatig voorkomende conflicten, problemen en relaties
maatschappelijk te kanaliseren en te beheersen. (vb. situatie waarin mij onrecht is
aangedaan, kwaad zijn en wraakgevoelens hebben en vanuit de institutie gaan wij
dat proberen om de gevoelens een plaats te geven)
2
3.1. Inleiding
Legal iceberg (Galanter, 1794)
§ Slechts 3% tot 7% van grieven die tot een burgerlijke procedure zouden kunnen leiden, komen effectief
voor de rechter.
§ Geschilbeslechting is een sociaal proces focus op verschillende stappen in
conflict en transformatieprocessen
§ Wat gebeurt er met de andere 97% tot 93%? Want duurt lang en kost tijd/moeite
§ Formele conflictbeslechting (versus informele conflictbeslechting): onderzoek naar sociaal proces dat
leidt tot geschilbeslechting voor de civiele rechter
§ Aandacht voor strafzaken (3.2 “Straffen tussen rede en gevoel”)
§ Aandacht voor burgerlijke zaken (3.4. “Civil litigation in Belgium: the reconstruction of the pyramid of
legal disputes - a preliminary report”).
§ Een methode: opstellen van de pyramide van conflictoplossing minder dan 10% van alle grieven
(als onrecht ervaren situaties) bereikt het stadium van de rechtbank
In dit schema zien we verschillende manieren om conflict te beslechten
§ Eigenrichting
§ Je neemt het in eigen handen
§ Onderhandeling of negotiatie
§ Je gaat onderhandelen over iets
§ Mediatie of bemiddeling
§ Je gaat beslissen over bepaalde dingen
1
, § Arbitrage
§ Je gaat beroep doen op een arbitter
§ Klassieke rechtspraak
§ Procedures voor de hoven en rechtbanken
§ De derde partij beslist, de rechter wordt eigenlijk aangesteld door de
overheid als het ware.
§ Je hebt natuurlijk ook maximale controle over wat je gaat uitvoeren.
3.2. Straffen tussen rede en gevoel (K. Beyens)
0. Inleiding
Twee invalshoeken:
1. Straftoemeting (waarom legt de rechter een bepaalde straf op?)
2. Penaliteit (als instituut; een sociologisch verschijnsel)
3. Twee invalshoeken
1. Straftoemeting (praktijk)
1. Sociale, betekenende praktijk, met interactie tussen (professionele) actoren in een
structurerende context: juridische strafrechtelijke praktijk, straftoemetingspraktijk,
waarin professionele actoren (openbare ministerie, rechters, advocaten,
procesdeelnemers) in een structurele context betekenissen verlenen aan de praktijk
van bestraffen
2. Materieel en formeel strafrecht.
2. Penaliteit als instituut
1. Strafpraktijk binnen dit complex sociaal instituut. (gaat uit van de inbedding van
straftoemeting in de samenleving)
2. Rechter als onderdeel van penale cultuur.
3. Penaliteit als onderdeel van de samenleving: er zijn ideeën in de samenleving over
hoe iemand gestraft moet worden
Drie onderdelen in de tekst
3. Aspecten van penaliteit.
4. Straftoemeting.
5. Alternatieven voor gevangenisstraf.
Quickenborne
Als we straffen wat willen we eigenlijk? Als we kijken naar gevangenisstraffen, waarom
worden we nu uitgedaagd om kritisch te gaan nadenken over dit.
Bv overbevolking in de gevangenissen
De herintegratie bv de gevangenisstraffen zijn te kort voor hun om te re-integreren, maar de
personen hun sociale banden enz worden wel verbroken.
2.1. Straffen is méér dan het bestrijden van criminaliteit
§ Stelling: de bestraffing kan niet enkel begrepen worden vanuit een instrumentele doel-middel-
rationaliteit.
§ Stabiele positie van straffen, in het bijzonder de gevangenisstraf, in de samenleving ...
ondanks groeiend inzicht in
• Ineffectiviteit (volgens instrumentele analyse): gevangenisstraffen zijn meestal
ineffectief; doel dat wordt vooropgesteld wordt niet bereikt (ex gevangenen zien
geen andere uitweg dan opnieuw dealen, stelen, …)
• Onbedoelde effecten van gevangenisstraf
§ Latente betekenis van straffen
• Aanzet tot onderzoek naar latente betekenis van straffen, en het opleggen en
uitvoeren van gevangenisstraffen, aan de hand van sociologische theorie.
§ Garland (Punishment and Modern Society, 1990)
§ Penaliteit is een tragisch instituut (breder dan bestraffing)
• Gevestigde manier om regelmatig voorkomende conflicten, problemen en relaties
maatschappelijk te kanaliseren en te beheersen. (vb. situatie waarin mij onrecht is
aangedaan, kwaad zijn en wraakgevoelens hebben en vanuit de institutie gaan wij
dat proberen om de gevoelens een plaats te geven)
2
