Stappenplannen + Jurisprudentie
Week 1
Stappenplan art 34 VWEU verbod op invooerbeperkingen
Allereerst moet je kijken of er sprake is van art 34 VWEU (reikwijdte) verbod op Kwantitatieve
invoerbeperkingen en maatregelen van gelijke werking
Stap 1: Reikwijdte:
a. Gaat de casus over goederen?
b. Is geen sprake van relevante harmonisatie wetgeving van toepassing> zo ja pas dan
harmonisatiewetgeving toe (positieve integratie)
c. Bevat de casus een grensoverschrijdend element (wie of wat gaat de grens over)
Geen u-bocht
Geen omgekeerde discriminatie
Geen misbruik van het recht.
d. Is er sprake van rechtstreekse werking? Zou eigenlijk wel moeten het gaat om een
verdragsbepaling.
Stap 2: mogelijkheid tot beroep:
a. Verticale werking: art. 34 VWEU heeft verticale rechtstreekse werking.
b. Horizontale werking: art. 34 VWEU heeft geen horizontale rechtstreekse werking,
tenzij een private partij handelt namens de staat.
c. Verlengde verticale rechtstreekse werking: art. 34 VWEU verplicht lidstaten
handhavend op te treden tegen duurzame beperkingen van vrij verkeer door
individuen (arrest Schmidberger).
Alles beantwoord met ja dan door naar beperkingen
Stap 3:
1. Kwantitatieve invoerbeperking invoerquota en invoerverboden, altijd verboden onder art 34
VWEU.
2. Maatregel van gelijke werking. Dit zijn maatregelen die het moeilijker maken om een product
te importeren. Een MvGW is iedere handeling van lidstaten die de intracommunautaire handel
al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren (arrest Dassonville).-->
dit wordt snel gehonoreerd.
Direct of indirect discriminerend.
Direct discriminerend is sowieso altijd verboden en als dat uit de casus blijkt dan hoef je dat al niet
meer helemaal te behandelen. Maar indirect discriminerend moet je verder uitzoeken en is dus
specifieker. Kijk altijd naar een nog specifiekere regeling. Je kan ook een indirecte discriminatie
hebben maar ook een producteis. Dus dan producteis ook benoemen
MGW:
- Direct of indirecte discriminatie altijd MGW
1
, - Product eis altijd MGW dus Bijv. mogen geen groene stickers worden verkocht in zweden.
- Minimumprijzen altijd MGW minimumprijzen stellen (scotch en whiskey)
- Verkoopmodaliteit niet altijd MGW. (keck en mithouard)
o “Bepaalde verkoop modaliteiten” zijn geen MGW tenzij ze direct of indirect
discrimineren (keck-uitzonderingen)
o Eerste mits (de regel op alle marktdeelnemers)
o Tweede mits: zij zowel rechtens als feitelijk dezelfde invloed hebben op de
verhandeling van nationale producten en op die van producten uit andere
lidstaten.
Geen directe discriminatie
Indirecte discriminatie? Reclame is voor buitenlandse
tijdschriftproducenten belangrijke dan voor Finse
tijdschriftproducenten (vgl. Gourmet international).
o Keck-uitzondering: nadere regeling dassonville. Je hebt een verkoopmodaliteit en je
voldoet aan de twee mitsen, dan is er geen sprake van een MGW.
3. Markttoegang belemmering van de markttoegang en gebruiksverboden. (Italiaanse
aanhangwagens)
Stap 4: Rechtvaardiging
Criteria voor artikel 36 VWEU
1. Een rechtvaardigingsgrond genoemd in art. 36
2. Geen willekeurige discriminatie of verkapte handelsbeperking
3. Impliciet: Geen harmonisatie t.a.v. rechtvaardigingsgrond of doelstelling van algemeen belang. Als
er positieve Europese integratie, dan kan iemand niet een beroepen op een Europese …
Altijd eerst kijken of je kan rechtvaardigen uit het verdrag, dan pas de Cassis-rechtvaardiging
inroepen.
Criteria voor de Cassis-rechtvaardiging
1. Een “dwingende reden van algemeen belang” hier val je al snel onder.
2. Geen directe discriminatie (“zonder onderscheid van toepassing”)
3. Geen harmonisatie t.a.v. de “dwingende reden”
Impliciet: Evenredigheid
4. Geschiktheid
5. Noodzakelijkheid
6. Evenredigheid /stricto sensu alleen uitwerken als je een bepaalde partij moet verdedigen.
a. Geen schending van fundamentele rechten (vgl. Familiapress, r.o.24e.v.-> meer in HC 10)
b. Bewijslast ligt bij de overheid
c. Hoge drempel (scotch whisky) behalve bij gebruiksverboden (italiaanse aanhangswagen)
Tentamen antwoord
Alle maatregelen die de handel tussen lidstaten potentieel of daadwerkelijk kunnen
beïnvloeden zijn een MGW in de zin van art. 34 VWEU (Dassonville) (2 punten).
Producteisen zijn ook maatregelen van gelijke werking (Cassis de Dijon) (1 punt).
2
,Een beperking zonder onderscheid kan in beginsel op twee manieren worden gerechtvaardigd:
o.g.v. art. 36 VWEU of op grond van Cassis de Dijon, wanneer er sprake is van een
dwingende reden van algemeen belang (1 punt).
Om te bepalen of een maatregel evenredig is, moet beoordeeld worden of deze geschikt (is de
maatregel geschikt om zijn doel te bereiken?) en noodzakelijk (zijn er minder belemmerende
alternatieven die het doel wel evengoed bereiken?) is. Daarnaast moet de maatregel evenredig
in de strikte zin zijn (2 punten).
Art 110 VWEU
Stap 1: Beoordelingkader:
Benoemen dat er een verbod is op discriminerende belastingen ex art. 110 VWEU.
Stap 2: Uitgangspunt:
Ale belastingen discrimineren tussen verschillende producten en dat is toegestaan,
mits de buitenlandse producten niet worden benadeeld.
Stap 3: Beperking:
1. Discriminerende belastingen (alinea 1); eisen:
a. Gelijksoortige producten, kijken naar:
- productieproces;
- consumentenvoorkeuren, zien zij A en B als gelijksoortig?
b. Algemeen verbod op directe discriminatie (arrest Outokumpu)
c. Verbod op indirecte discriminatie, tenzij objectief gerechtvaardigd (arrest
Humblot).
2. Protectionistische belastingen (alinea 2); eisen:
a. Producten die niet gelijksoortig zijn maar wel met elkaar concurreren.
Producten concurreren met elkaar als ze vergelijkingen tonen in:
- productkarakteristieken en productieprocessen;
- consumentenvoorkeuren.
NB: in praktijk is protectionisme lastig vast te stellen (arrest Commissie tegen
VK)
Stap 4: Conclusie
Art 110 VWEU
Art. 110 VWEU verbiedt discriminerende en beschermende belastingen. Er kan
gediscussieerd worden over de vraag of verse pizza’s en diepvriespizza’s “soortgelijke
producten” zijn: qua ingrediënten en productieproces lijken ze in ieder geval behoorlijk op
elkaar. In de casus is echter gegeven dat het doel van de BTW-verhoging is om het
concurrentievoordeel van diepvriespizza’s te neutraliseren. Daaruit blijkt dat de Italiaanse
3
, overheid beide producten als concurrerende producten ziet. Dezelfde conclusie volgt uit het
feit dat toeristen – een belangrijk deel van de doelgroep – geen verschil proeft. Ook staat vast
dat diepvriespizza’s bijna alleen maar uit het buitenland worden geïmporteerd. Verse pizza’s
worden, vermoedelijk, vooral in Italië en met Italiaanse ingrediënten gemaakt. Dat betekent
dat de BTW-verhoging een maatregel is die bescherming biedt aan binnenlandse productie
(een protectionistische maatregel) en dus in beginsel in strijd is met art. 110 VWEU.
Beschermende maatregelen kunnen worden gerechtvaardigd. Bescherming van het Italiaanse
culinaire erfgoed komt er in praktijk echter op neer dat bestaande consumentenvoorkeuren
worden “bevroren” door het minder aantrekkelijk te maken om over te stappen naar
buitenlandse producten. In Commissie tegen Verenigd Koninkrijk (bier/wijn) oordeelde het
Hof van Justitie dat het bestendigen van bestaande gewoonten door belastingvoordelen niet is
toegestaan onder art. 110 VWEU
Week 2
Vrij verkeer van kapitaal Art 63 VWEU
Reikwijdte:
Er moet sprake zijn van een grensoverschrijdend effect. Drie vormen:
a. Art. 63 VWEU is van toepassing tussen lidstaten en niet EU-landen.
b. Art. 63 VWEU is van toepassing op niet EU-burgers en bedrijven (arrest Fidium
Finanz).
c. Kijk uit voor de artikelen 64-66 en 75 VWEU.
Mogelijkheid tot beroep
a. Verticale werking: art. 63 VWEU heeft verticale rechtstreekse werking (arrest
Sanz de Lera).
Beperking:
a. Verbod op directe discriminatie (art. 63 VWEU): nationaliteit, woonplaats of waar
kapitaal is geïnvesteerd (arrest Konle). (niet fiscale zaak)
b. Verbod op indirecte discriminatie: nationaliteit, woonplaats of waar kapitaal is
geïnvesteerd (arrest Verkooijen). (wel fiscale zaak)
c. Verbod op maatregelen die de grensoverschrijdende investeringen minder
aantrekkelijk maken (arrest Golden Shares)
Rechtvaardiging:
Art 65 VWEU bevat geen beschikbare rechtvaardingsmogelijkheden
a. Art. 65 lid 1 sub a VWEU: fiscale rechtvaardigingen. Onderscheid mag gemaakt
worden op basis van vestigingsplaats van de belastingplichtigen of waar kapitaal
is belegd.
b. Art. 65 lid 1 sub b VWEU: handhaving van nationale wetten, openbare orde en
openbare veiligheid (zie ook art. 65 lid 3 VWEU).
4
Week 1
Stappenplan art 34 VWEU verbod op invooerbeperkingen
Allereerst moet je kijken of er sprake is van art 34 VWEU (reikwijdte) verbod op Kwantitatieve
invoerbeperkingen en maatregelen van gelijke werking
Stap 1: Reikwijdte:
a. Gaat de casus over goederen?
b. Is geen sprake van relevante harmonisatie wetgeving van toepassing> zo ja pas dan
harmonisatiewetgeving toe (positieve integratie)
c. Bevat de casus een grensoverschrijdend element (wie of wat gaat de grens over)
Geen u-bocht
Geen omgekeerde discriminatie
Geen misbruik van het recht.
d. Is er sprake van rechtstreekse werking? Zou eigenlijk wel moeten het gaat om een
verdragsbepaling.
Stap 2: mogelijkheid tot beroep:
a. Verticale werking: art. 34 VWEU heeft verticale rechtstreekse werking.
b. Horizontale werking: art. 34 VWEU heeft geen horizontale rechtstreekse werking,
tenzij een private partij handelt namens de staat.
c. Verlengde verticale rechtstreekse werking: art. 34 VWEU verplicht lidstaten
handhavend op te treden tegen duurzame beperkingen van vrij verkeer door
individuen (arrest Schmidberger).
Alles beantwoord met ja dan door naar beperkingen
Stap 3:
1. Kwantitatieve invoerbeperking invoerquota en invoerverboden, altijd verboden onder art 34
VWEU.
2. Maatregel van gelijke werking. Dit zijn maatregelen die het moeilijker maken om een product
te importeren. Een MvGW is iedere handeling van lidstaten die de intracommunautaire handel
al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren (arrest Dassonville).-->
dit wordt snel gehonoreerd.
Direct of indirect discriminerend.
Direct discriminerend is sowieso altijd verboden en als dat uit de casus blijkt dan hoef je dat al niet
meer helemaal te behandelen. Maar indirect discriminerend moet je verder uitzoeken en is dus
specifieker. Kijk altijd naar een nog specifiekere regeling. Je kan ook een indirecte discriminatie
hebben maar ook een producteis. Dus dan producteis ook benoemen
MGW:
- Direct of indirecte discriminatie altijd MGW
1
, - Product eis altijd MGW dus Bijv. mogen geen groene stickers worden verkocht in zweden.
- Minimumprijzen altijd MGW minimumprijzen stellen (scotch en whiskey)
- Verkoopmodaliteit niet altijd MGW. (keck en mithouard)
o “Bepaalde verkoop modaliteiten” zijn geen MGW tenzij ze direct of indirect
discrimineren (keck-uitzonderingen)
o Eerste mits (de regel op alle marktdeelnemers)
o Tweede mits: zij zowel rechtens als feitelijk dezelfde invloed hebben op de
verhandeling van nationale producten en op die van producten uit andere
lidstaten.
Geen directe discriminatie
Indirecte discriminatie? Reclame is voor buitenlandse
tijdschriftproducenten belangrijke dan voor Finse
tijdschriftproducenten (vgl. Gourmet international).
o Keck-uitzondering: nadere regeling dassonville. Je hebt een verkoopmodaliteit en je
voldoet aan de twee mitsen, dan is er geen sprake van een MGW.
3. Markttoegang belemmering van de markttoegang en gebruiksverboden. (Italiaanse
aanhangwagens)
Stap 4: Rechtvaardiging
Criteria voor artikel 36 VWEU
1. Een rechtvaardigingsgrond genoemd in art. 36
2. Geen willekeurige discriminatie of verkapte handelsbeperking
3. Impliciet: Geen harmonisatie t.a.v. rechtvaardigingsgrond of doelstelling van algemeen belang. Als
er positieve Europese integratie, dan kan iemand niet een beroepen op een Europese …
Altijd eerst kijken of je kan rechtvaardigen uit het verdrag, dan pas de Cassis-rechtvaardiging
inroepen.
Criteria voor de Cassis-rechtvaardiging
1. Een “dwingende reden van algemeen belang” hier val je al snel onder.
2. Geen directe discriminatie (“zonder onderscheid van toepassing”)
3. Geen harmonisatie t.a.v. de “dwingende reden”
Impliciet: Evenredigheid
4. Geschiktheid
5. Noodzakelijkheid
6. Evenredigheid /stricto sensu alleen uitwerken als je een bepaalde partij moet verdedigen.
a. Geen schending van fundamentele rechten (vgl. Familiapress, r.o.24e.v.-> meer in HC 10)
b. Bewijslast ligt bij de overheid
c. Hoge drempel (scotch whisky) behalve bij gebruiksverboden (italiaanse aanhangswagen)
Tentamen antwoord
Alle maatregelen die de handel tussen lidstaten potentieel of daadwerkelijk kunnen
beïnvloeden zijn een MGW in de zin van art. 34 VWEU (Dassonville) (2 punten).
Producteisen zijn ook maatregelen van gelijke werking (Cassis de Dijon) (1 punt).
2
,Een beperking zonder onderscheid kan in beginsel op twee manieren worden gerechtvaardigd:
o.g.v. art. 36 VWEU of op grond van Cassis de Dijon, wanneer er sprake is van een
dwingende reden van algemeen belang (1 punt).
Om te bepalen of een maatregel evenredig is, moet beoordeeld worden of deze geschikt (is de
maatregel geschikt om zijn doel te bereiken?) en noodzakelijk (zijn er minder belemmerende
alternatieven die het doel wel evengoed bereiken?) is. Daarnaast moet de maatregel evenredig
in de strikte zin zijn (2 punten).
Art 110 VWEU
Stap 1: Beoordelingkader:
Benoemen dat er een verbod is op discriminerende belastingen ex art. 110 VWEU.
Stap 2: Uitgangspunt:
Ale belastingen discrimineren tussen verschillende producten en dat is toegestaan,
mits de buitenlandse producten niet worden benadeeld.
Stap 3: Beperking:
1. Discriminerende belastingen (alinea 1); eisen:
a. Gelijksoortige producten, kijken naar:
- productieproces;
- consumentenvoorkeuren, zien zij A en B als gelijksoortig?
b. Algemeen verbod op directe discriminatie (arrest Outokumpu)
c. Verbod op indirecte discriminatie, tenzij objectief gerechtvaardigd (arrest
Humblot).
2. Protectionistische belastingen (alinea 2); eisen:
a. Producten die niet gelijksoortig zijn maar wel met elkaar concurreren.
Producten concurreren met elkaar als ze vergelijkingen tonen in:
- productkarakteristieken en productieprocessen;
- consumentenvoorkeuren.
NB: in praktijk is protectionisme lastig vast te stellen (arrest Commissie tegen
VK)
Stap 4: Conclusie
Art 110 VWEU
Art. 110 VWEU verbiedt discriminerende en beschermende belastingen. Er kan
gediscussieerd worden over de vraag of verse pizza’s en diepvriespizza’s “soortgelijke
producten” zijn: qua ingrediënten en productieproces lijken ze in ieder geval behoorlijk op
elkaar. In de casus is echter gegeven dat het doel van de BTW-verhoging is om het
concurrentievoordeel van diepvriespizza’s te neutraliseren. Daaruit blijkt dat de Italiaanse
3
, overheid beide producten als concurrerende producten ziet. Dezelfde conclusie volgt uit het
feit dat toeristen – een belangrijk deel van de doelgroep – geen verschil proeft. Ook staat vast
dat diepvriespizza’s bijna alleen maar uit het buitenland worden geïmporteerd. Verse pizza’s
worden, vermoedelijk, vooral in Italië en met Italiaanse ingrediënten gemaakt. Dat betekent
dat de BTW-verhoging een maatregel is die bescherming biedt aan binnenlandse productie
(een protectionistische maatregel) en dus in beginsel in strijd is met art. 110 VWEU.
Beschermende maatregelen kunnen worden gerechtvaardigd. Bescherming van het Italiaanse
culinaire erfgoed komt er in praktijk echter op neer dat bestaande consumentenvoorkeuren
worden “bevroren” door het minder aantrekkelijk te maken om over te stappen naar
buitenlandse producten. In Commissie tegen Verenigd Koninkrijk (bier/wijn) oordeelde het
Hof van Justitie dat het bestendigen van bestaande gewoonten door belastingvoordelen niet is
toegestaan onder art. 110 VWEU
Week 2
Vrij verkeer van kapitaal Art 63 VWEU
Reikwijdte:
Er moet sprake zijn van een grensoverschrijdend effect. Drie vormen:
a. Art. 63 VWEU is van toepassing tussen lidstaten en niet EU-landen.
b. Art. 63 VWEU is van toepassing op niet EU-burgers en bedrijven (arrest Fidium
Finanz).
c. Kijk uit voor de artikelen 64-66 en 75 VWEU.
Mogelijkheid tot beroep
a. Verticale werking: art. 63 VWEU heeft verticale rechtstreekse werking (arrest
Sanz de Lera).
Beperking:
a. Verbod op directe discriminatie (art. 63 VWEU): nationaliteit, woonplaats of waar
kapitaal is geïnvesteerd (arrest Konle). (niet fiscale zaak)
b. Verbod op indirecte discriminatie: nationaliteit, woonplaats of waar kapitaal is
geïnvesteerd (arrest Verkooijen). (wel fiscale zaak)
c. Verbod op maatregelen die de grensoverschrijdende investeringen minder
aantrekkelijk maken (arrest Golden Shares)
Rechtvaardiging:
Art 65 VWEU bevat geen beschikbare rechtvaardingsmogelijkheden
a. Art. 65 lid 1 sub a VWEU: fiscale rechtvaardigingen. Onderscheid mag gemaakt
worden op basis van vestigingsplaats van de belastingplichtigen of waar kapitaal
is belegd.
b. Art. 65 lid 1 sub b VWEU: handhaving van nationale wetten, openbare orde en
openbare veiligheid (zie ook art. 65 lid 3 VWEU).
4
