Kennisclips sociale cognitie
Week 46 A. Van waarneming naar sociale cognitie
Sociale cognitie
- Staat tussen sociale psychologie (gedrag in sociale context) & cognitieve psychologie
(mentale processen in sociaal vacuüm) in
- Mensen zijn geen objecten (cognitieve psychologie)
Verschil mens en object
- Mens intenties beïnvloeden omgeving
- Cognities over jou; denken over andere mensen
- Passen zich aan om jouw cognitie te beïnvloeden
- Zijn over algemeen complexer
- Veranderen over tijd en situaties
- Hebben ook minder zichtbare attributen (competentie)
Sociale Brein Hypothese Dunbar 1998
= Hoe groter groep waarin je leeft hoe groter de neocortex
- Honden in kleine roedels kleine neocortex nodig
- Apen grotere groepen groter
- Mensen nog groter grootste neocortex
- Mens kan rond 150 connecties onderhouden
Waarom grote neocortex nodig?
- Kikker kan makkelijk leven met Stimulus-Respons systeem
- Mensen moeten flexibeler zijn dan kikkers (complexere wereld)
- Bij mensen is interpretatie afhankelijk van de context (vb. is de stimulus een 13 of een B)
The McGurk Effect
- Filmpje: eerst hoor je iemand Bah Bah Bah zeggen, wanneer de video verandert (illusie
verandert) hoor je wat anders
- Het gezicht bepaalt mee in wat iemand zegt (interpretatie), want in werkelijkheid wordt
hetzelfde woord Bah gezegd
- Wat we horen is niet altijd de waarheid, het helpt ons wanneer onze zintuigen conflicteren
- Soms neemt ons zintuig zicht over
Belangrijke gevolgen voor sociale stimuli
- Zwarte gezichten in achterbuurt context negatiever geïnterpreteerd dan in een kerkelijke
context gevolgen voor etnisch profileren
- Voorbeeld van Tyfoon; dure auto, werd door politie aan de kant gezet
Etnisch profileren= op basis van huidskleur, etniciteit, nationaliteit, taal of religie worden
gecontroleerd
- Mag niet, gebeurt wel
Belangrijke gevolgen voor gedrag
- Amadou Diallo: doodgeschoten door politie; hij leek op crimineel en werd neergeschoten
- Had geen wapen, pakte portemonnee, werd neergeschoten; niet enige zaak helaas
- Hardnekkige Bias
Shooter Bias
- Proefpersonen krijgen foto’s te zien van mensen met wel/geen wapen
- Ze moeten op knop schieten drukken wanneer persoon wapen vast heeft, en andersom op
knop niet schieten drukken
1
, Fouten
- Bij witte mensen wordt er vaker onterecht op ‘niet schieten’ gedrukt
- Bij zwarte mensen wordt er vaker onterecht wel geschoten
Wat gebeurt hier?
- Stimulus wordt flexibel geïnterpreteerd op basis context
- Bottom up informatie wordt geïnterpreteerd met behulp van top down kennis
- Bottom up: visuele informatie van wel/geen wapen
- Top down: geactiveerde associaties die mensen hebben over zwarte mensen (vb. zwarte
mensen zijn agressief, hierdoor neem je eerder wapen waar)
Wie is aantrekkelijker?
- Rob jette meer dan Rutte
Wie is competenter?
- Mark Rutte werd gekozen
Wat gebeurt hier?
- Competentie kan je niet aflezen aan gezicht: sociale eigenschappen vaak niet direct
waarneembaar
- Going beyond the information given (Bruner, 1957)
Constructing social reality
- Mensen maken eigen constructie van hun eigen sociale omgeving
- Ze gebruiken hiervoor hun interpretaties van sociale stimuli
- De constructies bevatten meer informatie dan direct waarneembaar is in werkelijkheid
- Deze constructie bepaald vervolgens gedrag
Model in het boek
Basisidee sociale cognitie
- De objectieve werkelijkheid wordt in subjectieve werkelijkheid vertaald
- Je bestaande kennis verrijkt en beïnvloedt de constructie van je subjectieve
Werkelijkheid
College 46B. Sociale waarneming deel 1 (focus op eerste indrukken op basis van
gezichten)(statistische gezichten)
Gezichten: een van belangrijkste bronnen van informatie
- Bij eerste indrukken
- Tijdens interacties
- Tijdens dit college: wat lezen we af van statische gezichten?
- Volgend college: dynamische gezichten
Statische gezichten
- Sociale informatie
- Direct waar te nemen
- Gender leeftijd aantrekkelijkheid
2
, - Going beyond informatio given (Bruner 1957)
- Persoonlijkheidskenmerken, groepslidmaatschap, seksuele oriëntatie, politieke oriëntatie
Is het volgens jou mogelijk om iemands echte persoonlijkheid te kennen door naar iemands
gezicht te kijken?
- Veel studenten denken dat klein deel wel af te lezen is
Hassin & Trope (2000) zelfde onderzoek (alle, veel, beetje)
Fysiognomie
- 18e en 19e eeuw: gelaatskenmerken gebruiken om gedrag te voorspellen
- Ontwikkeld door Lavater & Lombroso
- Analyseren van gezichten van criminelen
- Brede kaken crimineel gedrag
Nu geloven we hier niet meer in (klopt niet), maar we worden er wel door beïnvloed.
Gezichtskenmerken hebben consequenties
- Competente gezichten meer stemmen verkiezingen
- Competente en dominante gezichten eerder aangenomen als managers bij
succesvollere bedrijven (en verdienen meer)
- Mensen met hogere militaire rang hebben dominantere gezichten
Mensen onbetrouwbare gezichten; consequenties
- Minder vertrouwd trust games
- Vaker schuldig bevonden
- Vaker uit line up selecteren (verdachten)
- Extreme veroordelingen
Wat lezen we af?
- Oosterhof & Todorov 2008
- Proefpersonen geven zonder beperkingen beschrijvingen van 66 neutrale gezichten
- 15 veel benoemde kenmerken
- Later: proefpersonen beoordeelden gezichten op deze 15 kenmerken
- PCA gaf 2 componenten: betrouwbaarheid & dominantie
- Later aangevuld met jeugdigheid en aantrekkelijkheid
- Betrouwbaarheid en dominantie dus belangrijkste dimensies die we aflezen uit gezicht
Later: dimensies in computermodel gieten dat gebruik maakt van gegeneraliseerd gezicht op
basis van foto’s
- Hoe onderscheiden we betrouwbaarheid en dominantie
Visualisatie van diagnostische informatie
- Doel: vinden combinatie van gezichtskenmerken die beoordeling voorspellen
- Data gedreven methode
- 2 voorbeelden
- 1. Face space gebaseerd
- 2. Op ruis gebaseerd (reverse correlation)
Face Space (optie 1) (Valentine, 1991)
- Oor omvang & Neus omvang (voorbeeld)
- Gezichtskenmerken gebruiken om betrouwbaarheid te voorspellen
- Gezichtskenmerken gebruiken om dominantie te voorspellen
Andere manier om kenmerken naar boven te halen: Reverse correlation (optie 2)
- Werken met simpel Ruis: punten toevoegen (at random) binnen de Face Space
proefpersonen vragen om dit te raten op basis van dominantie of betrouwbaarheid
- Ruis toevoegen door pixels toe te voegen kenmerken veranderen binnen gezicht
- Ruis is telkens net wat anders dus zie je constant net een ander gezicht
- Je maakt dan 2 verschillende gezichten en laat zien aan proefpersoon: welke is meest
betrouwbaar?
- Herhaling (soms wel 800 keer) heb je steeds betrouwbaarste gezicht, deze met elkaar
vergelijken Meest betrouwbare gezichtskenmerken
Waarom reverse correlation? Voordelen
- Geen a priori hypothese nodig over relevante kenmerken
- Manipuleren van specifieke kenmerken kan jaren duren en je weet niet of je de optimale
oplossing hebt
- Wat is eigenlijk een kenmerk? Niet alle kenmerken hebben een label
3
, - Schaduwplekjes ontdekken zonder label meer spontaan informatiegebruik
Zijn er nog meer determinanten? (Naast perceptueel)
- Tot zover: Directe relatie tussen gezichtskenmerken en persoonlijkheidskenmerken
- Nog andere determinant: Gemiddeldheid (Typicality)
Gemiddeldheid
- Vaak in verband gebracht met aantrekkelijkheid
- Aantrekkelijkheid en betrouwbaarheid vaak sterk gecorreleerd
- Halo effect: what is beautiful is good
- Gemiddeld = meest aantrekkelijk
Kritiek
- Gemiddeld is niet altijd het meest aantrekkelijke (er zijn meer aantrekkelijkere gezichten)
Hypothese: What is beautiful is good
- Zeer aantrekkelijke gezichten Betrouwbaarheid juist lager
- Geschatte betrouwbaarheid wordt lager bij zeer aantrekkelijke gezichten
- Gemiddelde gezichten meest betrouwbaar
Accuraat?
- Gebaseerd op eerste indruk
- Iemand met gemiddeld gezicht hoeft niet per se betrouwbaar persoon te zijn
- Mensen met betrouwbare gezichten zouden dan het beste wegkomen met onbetrouwbaar
gedrag
- Competente gezichten zijn geen betere managers
Zeker niet altijd accuraat om eerste indruk te vertalen naar persoonlijkheidskenmerk
Eerste indruk van zelfde persoon kan ook verschillen per situatie contextafhankelijk
- Foto zelfde persoon in diverse contexten bijvoorbeeld anders beoordeeld op extraversie
- Todorov & Porter (2014)
- Eerste indruk = variabel = niet accuraat
Conclusie kennisclip
- Eerste indruk lezen mensen veel af aan het gezicht
- Primaire dimensies: Betrouwbaarheid & Dominantie
- Consequenties voor echte leven
- Die zijn niet accuraat
- Vergeet niet: gezicht is maar 1 deel van input die je moet verwerken
Week 47A: Sociale waarneming 2 (expressies)(Dynamische gezichten)
Priming= Beïnvloeden/vergemakkelijken van ophalen van informatie uit het geheugen
- Definition: A prime is a stimulus that facilitates the process of memory search by providing
additional retriaval cues.
- Geeft extra retrieval cues over welke informatie we uit geheugen ophalen
- Reclames etc.
- Stimulus die zoektocht in het geheugen beïnvloed, effect op stimuli die vervolgens worden
aangeboden
- Prime beïnvloedt verwerking van target
Kan op 2 manieren plaatsvinden
1. Supraliminaal: bewust worden van het feit dat er een prime aangeboden wordt
2. Subliminaal: de prime wordt onbewust aangeboden
Voorbeeld. Is dit een woord?
- Verpleegster –faciliteert het woord (target) doctor
- Dolfijn – walvis
- Spin- web
Effect prime: moet bepaald verband zijn tussen prime & target voor een goed effect
Semantisch primen: gaat om betekenis (dolfijn – walvis)
Associatief primen: gaat om associatief netwerk (spin – web)(dromen – slapen) (sleutel- slot)
4
Week 46 A. Van waarneming naar sociale cognitie
Sociale cognitie
- Staat tussen sociale psychologie (gedrag in sociale context) & cognitieve psychologie
(mentale processen in sociaal vacuüm) in
- Mensen zijn geen objecten (cognitieve psychologie)
Verschil mens en object
- Mens intenties beïnvloeden omgeving
- Cognities over jou; denken over andere mensen
- Passen zich aan om jouw cognitie te beïnvloeden
- Zijn over algemeen complexer
- Veranderen over tijd en situaties
- Hebben ook minder zichtbare attributen (competentie)
Sociale Brein Hypothese Dunbar 1998
= Hoe groter groep waarin je leeft hoe groter de neocortex
- Honden in kleine roedels kleine neocortex nodig
- Apen grotere groepen groter
- Mensen nog groter grootste neocortex
- Mens kan rond 150 connecties onderhouden
Waarom grote neocortex nodig?
- Kikker kan makkelijk leven met Stimulus-Respons systeem
- Mensen moeten flexibeler zijn dan kikkers (complexere wereld)
- Bij mensen is interpretatie afhankelijk van de context (vb. is de stimulus een 13 of een B)
The McGurk Effect
- Filmpje: eerst hoor je iemand Bah Bah Bah zeggen, wanneer de video verandert (illusie
verandert) hoor je wat anders
- Het gezicht bepaalt mee in wat iemand zegt (interpretatie), want in werkelijkheid wordt
hetzelfde woord Bah gezegd
- Wat we horen is niet altijd de waarheid, het helpt ons wanneer onze zintuigen conflicteren
- Soms neemt ons zintuig zicht over
Belangrijke gevolgen voor sociale stimuli
- Zwarte gezichten in achterbuurt context negatiever geïnterpreteerd dan in een kerkelijke
context gevolgen voor etnisch profileren
- Voorbeeld van Tyfoon; dure auto, werd door politie aan de kant gezet
Etnisch profileren= op basis van huidskleur, etniciteit, nationaliteit, taal of religie worden
gecontroleerd
- Mag niet, gebeurt wel
Belangrijke gevolgen voor gedrag
- Amadou Diallo: doodgeschoten door politie; hij leek op crimineel en werd neergeschoten
- Had geen wapen, pakte portemonnee, werd neergeschoten; niet enige zaak helaas
- Hardnekkige Bias
Shooter Bias
- Proefpersonen krijgen foto’s te zien van mensen met wel/geen wapen
- Ze moeten op knop schieten drukken wanneer persoon wapen vast heeft, en andersom op
knop niet schieten drukken
1
, Fouten
- Bij witte mensen wordt er vaker onterecht op ‘niet schieten’ gedrukt
- Bij zwarte mensen wordt er vaker onterecht wel geschoten
Wat gebeurt hier?
- Stimulus wordt flexibel geïnterpreteerd op basis context
- Bottom up informatie wordt geïnterpreteerd met behulp van top down kennis
- Bottom up: visuele informatie van wel/geen wapen
- Top down: geactiveerde associaties die mensen hebben over zwarte mensen (vb. zwarte
mensen zijn agressief, hierdoor neem je eerder wapen waar)
Wie is aantrekkelijker?
- Rob jette meer dan Rutte
Wie is competenter?
- Mark Rutte werd gekozen
Wat gebeurt hier?
- Competentie kan je niet aflezen aan gezicht: sociale eigenschappen vaak niet direct
waarneembaar
- Going beyond the information given (Bruner, 1957)
Constructing social reality
- Mensen maken eigen constructie van hun eigen sociale omgeving
- Ze gebruiken hiervoor hun interpretaties van sociale stimuli
- De constructies bevatten meer informatie dan direct waarneembaar is in werkelijkheid
- Deze constructie bepaald vervolgens gedrag
Model in het boek
Basisidee sociale cognitie
- De objectieve werkelijkheid wordt in subjectieve werkelijkheid vertaald
- Je bestaande kennis verrijkt en beïnvloedt de constructie van je subjectieve
Werkelijkheid
College 46B. Sociale waarneming deel 1 (focus op eerste indrukken op basis van
gezichten)(statistische gezichten)
Gezichten: een van belangrijkste bronnen van informatie
- Bij eerste indrukken
- Tijdens interacties
- Tijdens dit college: wat lezen we af van statische gezichten?
- Volgend college: dynamische gezichten
Statische gezichten
- Sociale informatie
- Direct waar te nemen
- Gender leeftijd aantrekkelijkheid
2
, - Going beyond informatio given (Bruner 1957)
- Persoonlijkheidskenmerken, groepslidmaatschap, seksuele oriëntatie, politieke oriëntatie
Is het volgens jou mogelijk om iemands echte persoonlijkheid te kennen door naar iemands
gezicht te kijken?
- Veel studenten denken dat klein deel wel af te lezen is
Hassin & Trope (2000) zelfde onderzoek (alle, veel, beetje)
Fysiognomie
- 18e en 19e eeuw: gelaatskenmerken gebruiken om gedrag te voorspellen
- Ontwikkeld door Lavater & Lombroso
- Analyseren van gezichten van criminelen
- Brede kaken crimineel gedrag
Nu geloven we hier niet meer in (klopt niet), maar we worden er wel door beïnvloed.
Gezichtskenmerken hebben consequenties
- Competente gezichten meer stemmen verkiezingen
- Competente en dominante gezichten eerder aangenomen als managers bij
succesvollere bedrijven (en verdienen meer)
- Mensen met hogere militaire rang hebben dominantere gezichten
Mensen onbetrouwbare gezichten; consequenties
- Minder vertrouwd trust games
- Vaker schuldig bevonden
- Vaker uit line up selecteren (verdachten)
- Extreme veroordelingen
Wat lezen we af?
- Oosterhof & Todorov 2008
- Proefpersonen geven zonder beperkingen beschrijvingen van 66 neutrale gezichten
- 15 veel benoemde kenmerken
- Later: proefpersonen beoordeelden gezichten op deze 15 kenmerken
- PCA gaf 2 componenten: betrouwbaarheid & dominantie
- Later aangevuld met jeugdigheid en aantrekkelijkheid
- Betrouwbaarheid en dominantie dus belangrijkste dimensies die we aflezen uit gezicht
Later: dimensies in computermodel gieten dat gebruik maakt van gegeneraliseerd gezicht op
basis van foto’s
- Hoe onderscheiden we betrouwbaarheid en dominantie
Visualisatie van diagnostische informatie
- Doel: vinden combinatie van gezichtskenmerken die beoordeling voorspellen
- Data gedreven methode
- 2 voorbeelden
- 1. Face space gebaseerd
- 2. Op ruis gebaseerd (reverse correlation)
Face Space (optie 1) (Valentine, 1991)
- Oor omvang & Neus omvang (voorbeeld)
- Gezichtskenmerken gebruiken om betrouwbaarheid te voorspellen
- Gezichtskenmerken gebruiken om dominantie te voorspellen
Andere manier om kenmerken naar boven te halen: Reverse correlation (optie 2)
- Werken met simpel Ruis: punten toevoegen (at random) binnen de Face Space
proefpersonen vragen om dit te raten op basis van dominantie of betrouwbaarheid
- Ruis toevoegen door pixels toe te voegen kenmerken veranderen binnen gezicht
- Ruis is telkens net wat anders dus zie je constant net een ander gezicht
- Je maakt dan 2 verschillende gezichten en laat zien aan proefpersoon: welke is meest
betrouwbaar?
- Herhaling (soms wel 800 keer) heb je steeds betrouwbaarste gezicht, deze met elkaar
vergelijken Meest betrouwbare gezichtskenmerken
Waarom reverse correlation? Voordelen
- Geen a priori hypothese nodig over relevante kenmerken
- Manipuleren van specifieke kenmerken kan jaren duren en je weet niet of je de optimale
oplossing hebt
- Wat is eigenlijk een kenmerk? Niet alle kenmerken hebben een label
3
, - Schaduwplekjes ontdekken zonder label meer spontaan informatiegebruik
Zijn er nog meer determinanten? (Naast perceptueel)
- Tot zover: Directe relatie tussen gezichtskenmerken en persoonlijkheidskenmerken
- Nog andere determinant: Gemiddeldheid (Typicality)
Gemiddeldheid
- Vaak in verband gebracht met aantrekkelijkheid
- Aantrekkelijkheid en betrouwbaarheid vaak sterk gecorreleerd
- Halo effect: what is beautiful is good
- Gemiddeld = meest aantrekkelijk
Kritiek
- Gemiddeld is niet altijd het meest aantrekkelijke (er zijn meer aantrekkelijkere gezichten)
Hypothese: What is beautiful is good
- Zeer aantrekkelijke gezichten Betrouwbaarheid juist lager
- Geschatte betrouwbaarheid wordt lager bij zeer aantrekkelijke gezichten
- Gemiddelde gezichten meest betrouwbaar
Accuraat?
- Gebaseerd op eerste indruk
- Iemand met gemiddeld gezicht hoeft niet per se betrouwbaar persoon te zijn
- Mensen met betrouwbare gezichten zouden dan het beste wegkomen met onbetrouwbaar
gedrag
- Competente gezichten zijn geen betere managers
Zeker niet altijd accuraat om eerste indruk te vertalen naar persoonlijkheidskenmerk
Eerste indruk van zelfde persoon kan ook verschillen per situatie contextafhankelijk
- Foto zelfde persoon in diverse contexten bijvoorbeeld anders beoordeeld op extraversie
- Todorov & Porter (2014)
- Eerste indruk = variabel = niet accuraat
Conclusie kennisclip
- Eerste indruk lezen mensen veel af aan het gezicht
- Primaire dimensies: Betrouwbaarheid & Dominantie
- Consequenties voor echte leven
- Die zijn niet accuraat
- Vergeet niet: gezicht is maar 1 deel van input die je moet verwerken
Week 47A: Sociale waarneming 2 (expressies)(Dynamische gezichten)
Priming= Beïnvloeden/vergemakkelijken van ophalen van informatie uit het geheugen
- Definition: A prime is a stimulus that facilitates the process of memory search by providing
additional retriaval cues.
- Geeft extra retrieval cues over welke informatie we uit geheugen ophalen
- Reclames etc.
- Stimulus die zoektocht in het geheugen beïnvloed, effect op stimuli die vervolgens worden
aangeboden
- Prime beïnvloedt verwerking van target
Kan op 2 manieren plaatsvinden
1. Supraliminaal: bewust worden van het feit dat er een prime aangeboden wordt
2. Subliminaal: de prime wordt onbewust aangeboden
Voorbeeld. Is dit een woord?
- Verpleegster –faciliteert het woord (target) doctor
- Dolfijn – walvis
- Spin- web
Effect prime: moet bepaald verband zijn tussen prime & target voor een goed effect
Semantisch primen: gaat om betekenis (dolfijn – walvis)
Associatief primen: gaat om associatief netwerk (spin – web)(dromen – slapen) (sleutel- slot)
4
