Probleem 2 Terrible Toddlers
Literatuur:
Verhulst et al., (2014) Kinder – en Jeugdpsychiatrie. In Kinder en jeugdpsychiatrie
psychopathologie.
Hans Grietens. (2005). Deel 1 Kinderen en jongeren met gedragsproblemen (pag 19-
65). In handboek orthopedagogische hulpverlening 1
Neece, Green & Baker (2012). Parenting stress and Child Behavior problems: A
transactional Relationship Across time.
Goodman, Rouse, Conell, Broth, Hall & Heyward (2011). Maternal Depression and
Child Psychopathology: A Meta Analytic review.
Field (2010). Postpartum depression effects on early interactions parenting and safety
practices.
Carter, Briggs-Gowan & Davis (2004). Assessment of young children’s social
emotional development and psychopathology: recent advances and recommendations
for practice.
Oudhof & Van der Steege (2007). Evidence-based interventies rond agressieregulatie
en woedebeheersing.
Green, Furrer, McAllister (2007). How Do Relationships Support Parenting? Effects
of the Attachment Style and Social Support on Parenting Behavior in an At-Risk
population.
1. Met welke psychopathologie hebben we te maken?
-Wat is externaliserend gedrag?
Terminologie gedragsproblemen
Grietens., 2005
De term gedragsproblemen wordt gebruikt voor kinderen met storend gedrag, emotionele
problemen en kinderen met somatoforme stoornissen. Binnen de gedragsproblemen zijn te
onderscheiden;
- Lichte/tijdelijke problemen als reactie op een nieuwe situatie
- Problemen die maar in bepaalde situaties voorkomen
- Leeftijd/fase gebonden problemen
- Ernstige problemen. De ernst wordt vaak bepaald door de duur van de problemen of een
combinatie van meerdere problemen. Dit zijn de gedragsstoornissen.
De term gedragsstoornis laat het lijken alsof de stoornis in het kind zit. Vaak worden de
problemen echter uitgelokt of versterkt door de omgeving. Voordat we iets probleemgedrag
noemen moeten we rekening houden met een aantal dingen:
Ontwikkelingsperspectief soms past gedrag bij de leeftijd, bijvoorbeeld druk
gedrag en woedebuien bij een kleuter. Pas als gedrag plaats vindt dat niet bij de
leeftijd past ontstaan er vragen.
Continuüm gedachte het storende gedrag van kinderen met gedragsproblemen
komt vaak ook voor bij kinderen zonder gedragsproblemen. Alleen gedragingen
kunnen op een continuüm worden geplaatst onder hun ernst, intensiteit en chroniciteit.
De context
1
, De informant
Verhulst et al., 2014
Bij de gedragsstoornissen Oppositionele-Opstandige stoornis (ODD, oppositional defiant
disorder) en een norm overschrijdende gedragsstoornis (CD, Conduct disorder). Is er sprake
van verschillende soorten probleemgedrag:
Oppositioneel gedrag als kinderen zich verzetten tegen de leiding van
volwassenen.
Boze of prikkelbare stemming vooral na een verbod, als iets niet lukt of ze
worden geplaagd.
Agressief we spreken van agressief gedrag als kinderen schade toebrengen aan een
persoon of voorwerp.
Fysieke agressie
Verbale agressie
Relationele agressie (indirect)
Reactief een impulsieve of onbeheerste reactie op frustratie,
bedreiging of uitdaging.
Proactief het agressieve gedrag is beheerst, en gecontroleerd en
wordt ingezet om een doel te bereiken
Antisociaal gedrag normen, regels en rechten worden overtreden. Soms neemt dit
ook de vorm aan van delinquent gedrag.
Kenmerken van ongevoeligheid en emotieloosheid bijvoorbeeld ook een tekort
aan schuldgevoel, spijt, empathie etc
Agressie en regel overtredend gedrag (trajecten Loeber)
Wanneer naast agressie ook regel overtredend gedrag in de ontwikkelingstrajecten wordt
meegenomen, ontstaat een heel ander beeld en is er wel sprake van toename met leeftijd.
Loeber e.a. (1993) onderscheidden een openlijk, heimelijk en autoriteit vermijdend
ontwikkelingstraject. Voor ieder traject bleek te gelden dat zwaardere vormen van regel
overtredend gedrag vrijwel altijd vooraf waren gegaan door mildere vormen van gelijksoortig
gedrag eerder in het leven. Ernstig delinquent gedrag bleek dus zelden of nooit ‘uit het niets’
op te treden.
Het openlijke traject een ontwikkeling van lichte openlijke agressie als slaan en schoppen
naar zwaardere vormen als aanranding en gewapende vechtpartijen. In ieder traject zet maar
een klein deel van de kinderen de stap van een minder ernstig naar een ernstiger gedrag.
Kinderen die deze stap zetten worden gekenmerkt door een grotere cumulatie van
risicofactoren Naarmate de problematiek ernstiger wordt(hoger in de pyramide), gaat het om
steeds minder kinderen.
2
, De meeste kinderen laten niet ernstiger maar verminderd gedrag zien. Alle jongeren op de
meest ernstige niveaus van de trajecten hebben eerder de minder ernstige niveaus doorlopen.
De door Loeber en anderen geschetste paden zijn inmiddels bevestigd in meerdere studies
Oppositionele-opstandige stoornis (ODD)
Voor ODD moeten vier van de volgende acht symptomen voorkomen:
3
Literatuur:
Verhulst et al., (2014) Kinder – en Jeugdpsychiatrie. In Kinder en jeugdpsychiatrie
psychopathologie.
Hans Grietens. (2005). Deel 1 Kinderen en jongeren met gedragsproblemen (pag 19-
65). In handboek orthopedagogische hulpverlening 1
Neece, Green & Baker (2012). Parenting stress and Child Behavior problems: A
transactional Relationship Across time.
Goodman, Rouse, Conell, Broth, Hall & Heyward (2011). Maternal Depression and
Child Psychopathology: A Meta Analytic review.
Field (2010). Postpartum depression effects on early interactions parenting and safety
practices.
Carter, Briggs-Gowan & Davis (2004). Assessment of young children’s social
emotional development and psychopathology: recent advances and recommendations
for practice.
Oudhof & Van der Steege (2007). Evidence-based interventies rond agressieregulatie
en woedebeheersing.
Green, Furrer, McAllister (2007). How Do Relationships Support Parenting? Effects
of the Attachment Style and Social Support on Parenting Behavior in an At-Risk
population.
1. Met welke psychopathologie hebben we te maken?
-Wat is externaliserend gedrag?
Terminologie gedragsproblemen
Grietens., 2005
De term gedragsproblemen wordt gebruikt voor kinderen met storend gedrag, emotionele
problemen en kinderen met somatoforme stoornissen. Binnen de gedragsproblemen zijn te
onderscheiden;
- Lichte/tijdelijke problemen als reactie op een nieuwe situatie
- Problemen die maar in bepaalde situaties voorkomen
- Leeftijd/fase gebonden problemen
- Ernstige problemen. De ernst wordt vaak bepaald door de duur van de problemen of een
combinatie van meerdere problemen. Dit zijn de gedragsstoornissen.
De term gedragsstoornis laat het lijken alsof de stoornis in het kind zit. Vaak worden de
problemen echter uitgelokt of versterkt door de omgeving. Voordat we iets probleemgedrag
noemen moeten we rekening houden met een aantal dingen:
Ontwikkelingsperspectief soms past gedrag bij de leeftijd, bijvoorbeeld druk
gedrag en woedebuien bij een kleuter. Pas als gedrag plaats vindt dat niet bij de
leeftijd past ontstaan er vragen.
Continuüm gedachte het storende gedrag van kinderen met gedragsproblemen
komt vaak ook voor bij kinderen zonder gedragsproblemen. Alleen gedragingen
kunnen op een continuüm worden geplaatst onder hun ernst, intensiteit en chroniciteit.
De context
1
, De informant
Verhulst et al., 2014
Bij de gedragsstoornissen Oppositionele-Opstandige stoornis (ODD, oppositional defiant
disorder) en een norm overschrijdende gedragsstoornis (CD, Conduct disorder). Is er sprake
van verschillende soorten probleemgedrag:
Oppositioneel gedrag als kinderen zich verzetten tegen de leiding van
volwassenen.
Boze of prikkelbare stemming vooral na een verbod, als iets niet lukt of ze
worden geplaagd.
Agressief we spreken van agressief gedrag als kinderen schade toebrengen aan een
persoon of voorwerp.
Fysieke agressie
Verbale agressie
Relationele agressie (indirect)
Reactief een impulsieve of onbeheerste reactie op frustratie,
bedreiging of uitdaging.
Proactief het agressieve gedrag is beheerst, en gecontroleerd en
wordt ingezet om een doel te bereiken
Antisociaal gedrag normen, regels en rechten worden overtreden. Soms neemt dit
ook de vorm aan van delinquent gedrag.
Kenmerken van ongevoeligheid en emotieloosheid bijvoorbeeld ook een tekort
aan schuldgevoel, spijt, empathie etc
Agressie en regel overtredend gedrag (trajecten Loeber)
Wanneer naast agressie ook regel overtredend gedrag in de ontwikkelingstrajecten wordt
meegenomen, ontstaat een heel ander beeld en is er wel sprake van toename met leeftijd.
Loeber e.a. (1993) onderscheidden een openlijk, heimelijk en autoriteit vermijdend
ontwikkelingstraject. Voor ieder traject bleek te gelden dat zwaardere vormen van regel
overtredend gedrag vrijwel altijd vooraf waren gegaan door mildere vormen van gelijksoortig
gedrag eerder in het leven. Ernstig delinquent gedrag bleek dus zelden of nooit ‘uit het niets’
op te treden.
Het openlijke traject een ontwikkeling van lichte openlijke agressie als slaan en schoppen
naar zwaardere vormen als aanranding en gewapende vechtpartijen. In ieder traject zet maar
een klein deel van de kinderen de stap van een minder ernstig naar een ernstiger gedrag.
Kinderen die deze stap zetten worden gekenmerkt door een grotere cumulatie van
risicofactoren Naarmate de problematiek ernstiger wordt(hoger in de pyramide), gaat het om
steeds minder kinderen.
2
, De meeste kinderen laten niet ernstiger maar verminderd gedrag zien. Alle jongeren op de
meest ernstige niveaus van de trajecten hebben eerder de minder ernstige niveaus doorlopen.
De door Loeber en anderen geschetste paden zijn inmiddels bevestigd in meerdere studies
Oppositionele-opstandige stoornis (ODD)
Voor ODD moeten vier van de volgende acht symptomen voorkomen:
3
