INLEIDING BELANGHEBBENDEN VERSTERKEN
2020-2021
SOCIAAL WERK
,INHOUDSOPGAVE
1 VISIE EN BASISHOUDING ............................................................................................................. 3
1.1. METHODISCH WERKEN............................................................................................................ 3
1.1.1 KERN SOCIAAL WERK .............................................................................................................. 3
1.1.2 BELANG VAN METHODISCH WERKEN...................................................................................... 3
1.1.3 DOEL SOW ............................................................................................................................. 4
1.2 THEORETISCHE ONDERBOUWING ............................................................................................ 4
1.2.1 EMPOWERMENT .................................................................................................................... 4
1.3 BASISHOUDING ........................................................................................................................ 6
1.3.1 MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID .................................................................................... 7
1.3.2 BREED KIJKEN ......................................................................................................................... 7
1.3.3 LEEFWERELDPERSPECTIEF CENTRAAL ..................................................................................... 8
1.3.4 GELIJKWAARDIGHEID ............................................................................................................. 8
1.3.5 BESEF VAN NORMATIVITEIT.................................................................................................... 9
1.3.6 KRACHTGERICHT .................................................................................................................... 9
2 WERKPRINCIPES ........................................................................................................................ 10
2.1 WERKPRINCIPE 1: ORGANISEER ONDERSTEUNING DICHT BIJ DE LEEFWERELD VAN DE CLIËNT 11
2.2 WERKPRINCIPE 2: EMPOWER ALLE BETROKKENEN DOOR HET MAKEN VAN VERBINDINGEN . 11
2.2.1 VOORBEELDEN VAN EMPOWERMENT DOOR VERBINDINGEN TE LEGGEN IN DIRECTE
OMGEVING ...................................................................................................................................... 12
2.3 WERKPRINCIPE 3: BEGIN MET EENVOUDIGE, LICHTVOETIGE EN KORTE ACTIES ...................... 14
2.4 WERKPRINCIPE 4: GEBRUIK PROFESSIONALITEIT OP EEN CREATIEVE MANIER ........................ 14
2.5 WERKPRINCIPE 5: WERK AAN DE HAND VAN CYCLISCH WERKPROCES.................................... 15
3 HET CYCLISCH WERKPROCES ..................................................................................................... 15
3.1 PRODUCT- EN PROCESDOEL.................................................................................................... 16
3.2 WAAROM CYCLISCH WERKEN? ............................................................................................... 16
3.3 MET WIE WERK JE? ................................................................................................................. 18
3.4 INTERACTIE MET DE CLIËNT .................................................................................................... 18
3.5 RAPPORTEREN VAN CYCLISCH WERKPROCES ......................................................................... 18
4 TAAK 1: CONTACT TOT STAND BRENGEN .................................................................................. 20
4.1 AANLOOPROUTES NAAR SOCIAAL WERK................................................................................ 20
4.1.1 CRISISSITUATIES ................................................................................................................... 21
4.2 HET EERSTE CONTACT ............................................................................................................. 22
4.2.1 ZELFMELDER ........................................................................................................................ 22
4.2.2 NAAR AANLEIDING VAN SIGNALEN ....................................................................................... 22
4.2.3 OP INITIATIEF VAN SOCIAAL WERKER.................................................................................... 23
4.3 SOCIALE CULTURELE VERSCHILLEN ......................................................................................... 23
4.4 INSPELEN OP NON-VERBALE UITINGEN .................................................................................. 23
1
,4.4.1 VERHELDEREN VAN VERWACHTINGEN ................................................................................. 24
5 TAAK 2: SITUATIE VERKENNEN .................................................................................................. 25
5.1 GESPREKTECHNIEKEN ............................................................................................................. 25
5.1.1 GESLOTEN EN INFORMATIEVE VRAGEN ................................................................................ 26
5.1.2 VERKENNEN MET OPEN VRAGEN .......................................................................................... 26
5.1.3 KRACHTGERICHTE VRAGEN .................................................................................................. 27
5.1.4 VERKENNEN VAN SOCIALE STEUN......................................................................................... 27
5.1.5 VRAGEN NAAR GEWENSTE SITUATIE..................................................................................... 28
5.1.6 BEVESTIGEN EN WAARDEREN............................................................................................... 28
5.1.7 REFLECTIEF LUISTEREN ......................................................................................................... 29
5.2 IN GESPREK MET MEERDERE PERSONEN................................................................................. 29
5.3 HULPMIDDELEN VOOR HET VERKENNEN VAN SITUATIE ......................................................... 29
5.3.1 LEEFGEBIEDENLIJST .............................................................................................................. 29
5.3.2 DRAAGKRACHT EN DRAAGLAST ............................................................................................ 30
6 TAAK 3: SITUATIE AFWEGEN ..................................................................................................... 31
6.1 DISBALANS TUSSEN DRAAGKRACHT EN DRAAGLAST .............................................................. 31
6.2 SOORTEN BALANSVERSTORING.............................................................................................. 31
6.3 AANDACHTSPUNTEN BIJ AFWEGEN ........................................................................................ 32
7 TAAK 4: WENSEN EN OPLOSSINGEN VERKENNEN ..................................................................... 33
7.1 DOEL EN BELANG .................................................................................................................... 33
7.2 OVERZICHT VAN MOGELIJKE OPLOSSINGEN ........................................................................... 33
7.2.1 EENMALIGE OF KORTDURENDE DIENSTEN ............................................................................ 33
7.2.2 OPLOSSINGEN BIJ ENKELVOUDIGE VERANDERINGEN ............................................................ 33
7.2.3 OPLOSSINGEN BIJ COMPLEXE VERANDERINGEN ................................................................... 34
7.3 TIPS BIJ ZOEKEN NAAR OPLOSSINGEN .................................................................................... 34
7.4 BEGELEIDERVAARDIGHEDEN TIJDENS HET ZOEKEN NAAR OPLOSSINGEN............................... 34
7.4.1 MOTIVATIE VAN CLIËNT BEVORDEREN ................................................................................. 35
7.4.2 STAPSGEWIJS ZOEKEN NAAR OPLOSSINGEN ......................................................................... 36
7.4.3 OPLOSSINGEN ADVISEREN (VUISTREGELS)............................................................................ 36
8 TAAK 5: PLANNEN EN ACTIES UITVOEREN EN BIJSTELLEN ......................................................... 37
8.1 BELANG EN DOEL .................................................................................................................... 37
8.2 PLANNEN EN ACTIES VASTLEGGEN ......................................................................................... 37
8.2.1 ACTIES VAN CLIËNT COACHEN .............................................................................................. 38
9 TAAK 6: EVALUEREN EN/OF AFSLUITEN .................................................................................... 39
2
, 1 VISIE EN BASISHOUDING
1.1. METHODISCH WERKEN
è Pagina 17
Casus Nancy:
- Niet weerbaar genoeg
- Lukt niet voor werk en inkomen te zorgen
- Dreigt af te glijden naar leven in marge van samenleving
Doel van SOW’er:
- Steuntje in de rug
- Inzicht en vaardigheden vergroten -> zelfhelpend vermogen neemt toe
- Talenten onderzoeken en ontwikkelen -> meer toekomstgericht
Gevolg:
- Nancy komt via inloopgesprek in contact met Opmaat (=buurtvoorzieningscentrum)
- Ze gaat een paar keer per week langs voor alle kwesties die spelen en te leren oplossen
- SOW’er help met schulden en ze wordt zelf uitgenodigd om vrijwilliger te worden
- Ze gaat helpen bij een eetgroep omdat ze graag kookt
- Ze gaat met financiële hulp van haar pleegouders terug naar school
1.1.1 KERN SOCIAAL WERK
è Pagina 17
Mensen in hun sociale omgeving sterker maken door hen toegang te laten krijgen tot:
- Persoonlijk
- Sociale
- Maatschappelijke hulpbronnen
1.1.2 BELANG VAN METHODISCH WERKEN
è Pagina 17
Belang voor SOW’ers:
- Handvaten om mensen te ondersteunen op een manier die hen vaardiger maakt in oplossen
van problemen én in het ontdekken en realiseren van hun mogelijkheden
- Omstandigheden waarin mensen verkeren benoemen en aan te kaarten bij verantwoordelijke
instanties zodat ze hopelijk op positieve manier beïnvloedt kan worden
Om behoefte van mensen te kunnen peilen, is direct contact nodig. Een betrokken houding maakt het
mogelijk om hun leefwereld te leren kennen en toegang te krijgen tot hen.
Daarnaast moet men de lokale mogelijkheden kennen en leren beïnvloeden. Trek aan de alarmbel als
er sprake is van belemmeringen door wet- en regelgeving of door de niet goed functionerende
instanties. Dit hoort bij de signaalfunctie.
3
2020-2021
SOCIAAL WERK
,INHOUDSOPGAVE
1 VISIE EN BASISHOUDING ............................................................................................................. 3
1.1. METHODISCH WERKEN............................................................................................................ 3
1.1.1 KERN SOCIAAL WERK .............................................................................................................. 3
1.1.2 BELANG VAN METHODISCH WERKEN...................................................................................... 3
1.1.3 DOEL SOW ............................................................................................................................. 4
1.2 THEORETISCHE ONDERBOUWING ............................................................................................ 4
1.2.1 EMPOWERMENT .................................................................................................................... 4
1.3 BASISHOUDING ........................................................................................................................ 6
1.3.1 MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID .................................................................................... 7
1.3.2 BREED KIJKEN ......................................................................................................................... 7
1.3.3 LEEFWERELDPERSPECTIEF CENTRAAL ..................................................................................... 8
1.3.4 GELIJKWAARDIGHEID ............................................................................................................. 8
1.3.5 BESEF VAN NORMATIVITEIT.................................................................................................... 9
1.3.6 KRACHTGERICHT .................................................................................................................... 9
2 WERKPRINCIPES ........................................................................................................................ 10
2.1 WERKPRINCIPE 1: ORGANISEER ONDERSTEUNING DICHT BIJ DE LEEFWERELD VAN DE CLIËNT 11
2.2 WERKPRINCIPE 2: EMPOWER ALLE BETROKKENEN DOOR HET MAKEN VAN VERBINDINGEN . 11
2.2.1 VOORBEELDEN VAN EMPOWERMENT DOOR VERBINDINGEN TE LEGGEN IN DIRECTE
OMGEVING ...................................................................................................................................... 12
2.3 WERKPRINCIPE 3: BEGIN MET EENVOUDIGE, LICHTVOETIGE EN KORTE ACTIES ...................... 14
2.4 WERKPRINCIPE 4: GEBRUIK PROFESSIONALITEIT OP EEN CREATIEVE MANIER ........................ 14
2.5 WERKPRINCIPE 5: WERK AAN DE HAND VAN CYCLISCH WERKPROCES.................................... 15
3 HET CYCLISCH WERKPROCES ..................................................................................................... 15
3.1 PRODUCT- EN PROCESDOEL.................................................................................................... 16
3.2 WAAROM CYCLISCH WERKEN? ............................................................................................... 16
3.3 MET WIE WERK JE? ................................................................................................................. 18
3.4 INTERACTIE MET DE CLIËNT .................................................................................................... 18
3.5 RAPPORTEREN VAN CYCLISCH WERKPROCES ......................................................................... 18
4 TAAK 1: CONTACT TOT STAND BRENGEN .................................................................................. 20
4.1 AANLOOPROUTES NAAR SOCIAAL WERK................................................................................ 20
4.1.1 CRISISSITUATIES ................................................................................................................... 21
4.2 HET EERSTE CONTACT ............................................................................................................. 22
4.2.1 ZELFMELDER ........................................................................................................................ 22
4.2.2 NAAR AANLEIDING VAN SIGNALEN ....................................................................................... 22
4.2.3 OP INITIATIEF VAN SOCIAAL WERKER.................................................................................... 23
4.3 SOCIALE CULTURELE VERSCHILLEN ......................................................................................... 23
4.4 INSPELEN OP NON-VERBALE UITINGEN .................................................................................. 23
1
,4.4.1 VERHELDEREN VAN VERWACHTINGEN ................................................................................. 24
5 TAAK 2: SITUATIE VERKENNEN .................................................................................................. 25
5.1 GESPREKTECHNIEKEN ............................................................................................................. 25
5.1.1 GESLOTEN EN INFORMATIEVE VRAGEN ................................................................................ 26
5.1.2 VERKENNEN MET OPEN VRAGEN .......................................................................................... 26
5.1.3 KRACHTGERICHTE VRAGEN .................................................................................................. 27
5.1.4 VERKENNEN VAN SOCIALE STEUN......................................................................................... 27
5.1.5 VRAGEN NAAR GEWENSTE SITUATIE..................................................................................... 28
5.1.6 BEVESTIGEN EN WAARDEREN............................................................................................... 28
5.1.7 REFLECTIEF LUISTEREN ......................................................................................................... 29
5.2 IN GESPREK MET MEERDERE PERSONEN................................................................................. 29
5.3 HULPMIDDELEN VOOR HET VERKENNEN VAN SITUATIE ......................................................... 29
5.3.1 LEEFGEBIEDENLIJST .............................................................................................................. 29
5.3.2 DRAAGKRACHT EN DRAAGLAST ............................................................................................ 30
6 TAAK 3: SITUATIE AFWEGEN ..................................................................................................... 31
6.1 DISBALANS TUSSEN DRAAGKRACHT EN DRAAGLAST .............................................................. 31
6.2 SOORTEN BALANSVERSTORING.............................................................................................. 31
6.3 AANDACHTSPUNTEN BIJ AFWEGEN ........................................................................................ 32
7 TAAK 4: WENSEN EN OPLOSSINGEN VERKENNEN ..................................................................... 33
7.1 DOEL EN BELANG .................................................................................................................... 33
7.2 OVERZICHT VAN MOGELIJKE OPLOSSINGEN ........................................................................... 33
7.2.1 EENMALIGE OF KORTDURENDE DIENSTEN ............................................................................ 33
7.2.2 OPLOSSINGEN BIJ ENKELVOUDIGE VERANDERINGEN ............................................................ 33
7.2.3 OPLOSSINGEN BIJ COMPLEXE VERANDERINGEN ................................................................... 34
7.3 TIPS BIJ ZOEKEN NAAR OPLOSSINGEN .................................................................................... 34
7.4 BEGELEIDERVAARDIGHEDEN TIJDENS HET ZOEKEN NAAR OPLOSSINGEN............................... 34
7.4.1 MOTIVATIE VAN CLIËNT BEVORDEREN ................................................................................. 35
7.4.2 STAPSGEWIJS ZOEKEN NAAR OPLOSSINGEN ......................................................................... 36
7.4.3 OPLOSSINGEN ADVISEREN (VUISTREGELS)............................................................................ 36
8 TAAK 5: PLANNEN EN ACTIES UITVOEREN EN BIJSTELLEN ......................................................... 37
8.1 BELANG EN DOEL .................................................................................................................... 37
8.2 PLANNEN EN ACTIES VASTLEGGEN ......................................................................................... 37
8.2.1 ACTIES VAN CLIËNT COACHEN .............................................................................................. 38
9 TAAK 6: EVALUEREN EN/OF AFSLUITEN .................................................................................... 39
2
, 1 VISIE EN BASISHOUDING
1.1. METHODISCH WERKEN
è Pagina 17
Casus Nancy:
- Niet weerbaar genoeg
- Lukt niet voor werk en inkomen te zorgen
- Dreigt af te glijden naar leven in marge van samenleving
Doel van SOW’er:
- Steuntje in de rug
- Inzicht en vaardigheden vergroten -> zelfhelpend vermogen neemt toe
- Talenten onderzoeken en ontwikkelen -> meer toekomstgericht
Gevolg:
- Nancy komt via inloopgesprek in contact met Opmaat (=buurtvoorzieningscentrum)
- Ze gaat een paar keer per week langs voor alle kwesties die spelen en te leren oplossen
- SOW’er help met schulden en ze wordt zelf uitgenodigd om vrijwilliger te worden
- Ze gaat helpen bij een eetgroep omdat ze graag kookt
- Ze gaat met financiële hulp van haar pleegouders terug naar school
1.1.1 KERN SOCIAAL WERK
è Pagina 17
Mensen in hun sociale omgeving sterker maken door hen toegang te laten krijgen tot:
- Persoonlijk
- Sociale
- Maatschappelijke hulpbronnen
1.1.2 BELANG VAN METHODISCH WERKEN
è Pagina 17
Belang voor SOW’ers:
- Handvaten om mensen te ondersteunen op een manier die hen vaardiger maakt in oplossen
van problemen én in het ontdekken en realiseren van hun mogelijkheden
- Omstandigheden waarin mensen verkeren benoemen en aan te kaarten bij verantwoordelijke
instanties zodat ze hopelijk op positieve manier beïnvloedt kan worden
Om behoefte van mensen te kunnen peilen, is direct contact nodig. Een betrokken houding maakt het
mogelijk om hun leefwereld te leren kennen en toegang te krijgen tot hen.
Daarnaast moet men de lokale mogelijkheden kennen en leren beïnvloeden. Trek aan de alarmbel als
er sprake is van belemmeringen door wet- en regelgeving of door de niet goed functionerende
instanties. Dit hoort bij de signaalfunctie.
3
