Lekker stout in een keurig land De klas
Ze is een van de meest bekende Het thema Annie M.G. Schmidt kun je het
kinderboekenschrijfsters van Nederland. beste bij de leerlingen vanaf groep vijf
Waarschijnlijk ben jij zelf ook opgegroeid met introduceren. Volgens bioloog-psycholoog
haar verhalen, gedichten en liedjes. Toch heeft Jean Piaget zitten kinderen ongeveer vanaf
menig eerstejaars pabo student haar niet in hun 7e levensjaar in de concreet-operationele
levende lijven kunnen ontmoeten, ze is ontwikkelingsfase. Hierbij is het kind opzoek
namelijk op 21 mei 1995, een dag na haar 84 e naar logische verbanden. Ook wordt in deze
verjaardag, overleden. Ik heb het over levensfase het magisch-mythische element uit
niemand minder dan Annie M.G. Schmidt. de eerdere levensontwikkelingsfase minder en
Haar boeken zijn vandaag de dag nog populair maakt het plaats voor een naïef-realistische
onder zowel de jeugd als volwassenen, denk instelling (Van der Kooij & De Groot-
aan de verhalen over Jip en Janneke, de Reuvekamp, 2021). Deze kenmerken van de
verhalen over Pluk van de Petteflet of de ontwikkelingsfase zijn naar mijn mening
iconische televisie serie Ja zuster, nee zuster. belangrijk om het thema Annie M.G. Schmidt
Wat maakt dat haar verhalen toen en nu zo te bespreken met de leerlingen. Wanneer de
goed bevallen bij de lezende kinderen en leerlingen in groep vijf zitten, zijn zij allemaal
volwassenen? Wat kunnen wij als toekomstige het zevende levensjaar voorbij en kun je
leerkrachten doen om de leesbevordering bij concluderen dat de meerderheid van de klas
kinderen te stimuleren? Waar moet je op in de concreet-operationele ontwikkelingsfase
letten bij het uitzoeken van boeken en hoe zit.
beoordeel je een boek of het geschikt is voor
Annie M.G. Schmidt in de klas
je leerlingen? En wat is er belangrijk voor een
goede leeromgeving? De antwoorden op deze Om het thema ‘Annie M.G. Schmidt’ in de klas
vragen zijn te te bespreken is het gebruiken van het BIM-
lezen in dit model een waardevolle toevoeging voor de
artikel. lessen.
Het BIM-model staat voor beeldvormers,
inquiry-approach en multiperspectieven -
model. Deze drie werkwijzen dragen bij aan
een beter begrip van de wereld om je heen.
Het kader beeldvormers is onderverdeeld in
vijf categorieën: de werkelijkheid,
afbeeldingen, het gesproken woord, het
geschreven/gedrukte woord en doen. Binnen
Figuur 1: Annie M.G. Schmidt
overgenomen uit het boek: Over vroeger dit kader kun je binnen de lessen over Annie
Het tijdvak en nu: verhalen bij de canon M.G. Schmidt bijvoorbeeld gebruikmaken van
de vensterplaat (Figuur 2), portretten,
Annie M.G. Schmidt leefde van 1911 tot 1995. interviews, handpoppen en boeken, hierop
In 1952 begint ze met het schrijven van kom ik later terug.
verhalen over Jip en Janneke voor in het Het kader inquiry-approach is onderverdeeld
Parool. Hierdoor valt het thema Annie M.G. in vijf categorieën: waarnemen, herkennen,
Schmidt binnen het tijdvak Tijd van televisie verklaren, voorspellen en waarderen. Binnen
en computer, dat zich afspeelt van 1950 tot dit kader kun je de leerlingen laten nadenken
het heden (Canon van Nederland, z.d.). over wat ze zien, of ze dit al eens eerder
hebben gezien, wat ze verwachten dat er gaat
gebeuren en wat ze ervan vinden.
, Het kader multiperspectieven bestaat uit elf informatieve boeken, sprookjes,
perspectieven: economisch, sociaal, politiek, prentenboeken en poëzie (Van Den Brand et
cultureel, technologisch, natuurlijk, historisch, al., 2018). Ook kun je boeken verdelen in fictie
ruimtelijk, individueel, ethisch en religieus. Je en non-fictie. Fictieve boeken zijn boeken
kunt bij dit kader het thema via verschillende waarvan de verhalen verzonnen zijn, deze
perspectieven bespreken (Vakgroep verhalen zijn dus niet echt gebeurd. Non-fictie
wereldoriëntatie pabo WH, 2011). boeken bevatten verhalen die wel echt
gebeurd zijn. Deze boeken vallen dan ook
onder het eerder genoemde genre:
informatieve boeken. Verhalen kunnen ook
een combinatie zijn van fictie en non-fictie. In
deze verhalen wordt vaak de werkelijkheid
beschreven, maar wordt het verhaal
eromheen verzonnen.
De drie boeken die geschikt zijn om het thema
Annie M.G. Schmidt in de klas te bespreken,
zijn fictie en non-fictie. De boeken: ‘De oma
van de oma van mijn oma’ en ‘Over vroeger en
Figuur 2: Vensterplaat Annie M.G. Schmidt. nu: verhalen bij de canon’, zijn een combinatie
Overgenomen van:
van non-fictie en fictie. Het boek ‘Niet meer
https://www.canonvannederland.nl/nl/anniemgschmidt
alleen’ is volledig fictie.
Boeken binnen het onderwijs
Niveau bepaling
Hierboven is besproken dat boeken ingezet
Het niveau van boeken wordt bepaald door
kunnen worden binnen het onderwijs. Om het
het AVI- (Analyse van
thema ‘Annie M.G. Schmidt’ te behandelen
Individualiseringsvormen) en het CLIB- (Cito
zijn de volgende boeken en verhalen daar
Leesindex Basisonderwijs) niveau. Zowel het
geschikt voor:
leesniveau van de kinderen als het leesniveau
Mijn opa las Abeltje (verhaal uit het of de leesmoeilijkheid van de leesboeken,
boek: De oma van de oma van mijn wordt met AVI gemeten. Er zijn twaalf AVI-
oma. ~ Marc ter Horst niveaus die duidelijk te koppelen zijn aan de
Niet meer alleen ~ Margriet Breet basisschoolgroepen. AVI-niveau start is het
Het meisje met knagende leeshonger begin. Vervolgens heeft iedere groep twee
(verhaal uit het boek: Over vroeger en niveaus: AVI-M (midden) en AVI-E (eind). Zo
nu: verhalen bij de canon. ~ Janny van staat AVI-M5 voor AVI-niveau midden groep 5
der Molen en staat AVI-E6 voor AVI-niveau eind groep 6.
Ook bestaat er AVI-Plus. Dit niveau is voor de
Met deze verhalen maken kinderen kennis met
kinderen die de eerste elf niveaus hebben
Annie M.G. Schmidt. Hoe zij vroeger leefde,
doorlopen. Dit niveau wordt vaak vanaf groep
wat zij belangrijk vond bij het schrijven van
7 gelezen (Mooren et al., 2012).
verhalen en waarom haar verhalen zo populair
waren en nog steeds zijn. Het CLIB-niveau wordt gebruikt om de teksten
in leesboeken inhoudelijk op niveaus in te
Literaire genres
delen. Het CLIB-niveau heeft te maken met
Kinderboeken zijn er in alle soorten en maten. begrijpend lezen (Liesje leest, 2016). De CLIB-
Om de boeken te categoriseren wordt er niveaus worden bepaald door een combinatie
gebruik gemaakt van verschillende genres. van woordfrequentie, woordlengte, zinslengte
Veelvoorkomende genres zijn: klassiekers, en het aantal zinsdelen dat staat tussen
Ze is een van de meest bekende Het thema Annie M.G. Schmidt kun je het
kinderboekenschrijfsters van Nederland. beste bij de leerlingen vanaf groep vijf
Waarschijnlijk ben jij zelf ook opgegroeid met introduceren. Volgens bioloog-psycholoog
haar verhalen, gedichten en liedjes. Toch heeft Jean Piaget zitten kinderen ongeveer vanaf
menig eerstejaars pabo student haar niet in hun 7e levensjaar in de concreet-operationele
levende lijven kunnen ontmoeten, ze is ontwikkelingsfase. Hierbij is het kind opzoek
namelijk op 21 mei 1995, een dag na haar 84 e naar logische verbanden. Ook wordt in deze
verjaardag, overleden. Ik heb het over levensfase het magisch-mythische element uit
niemand minder dan Annie M.G. Schmidt. de eerdere levensontwikkelingsfase minder en
Haar boeken zijn vandaag de dag nog populair maakt het plaats voor een naïef-realistische
onder zowel de jeugd als volwassenen, denk instelling (Van der Kooij & De Groot-
aan de verhalen over Jip en Janneke, de Reuvekamp, 2021). Deze kenmerken van de
verhalen over Pluk van de Petteflet of de ontwikkelingsfase zijn naar mijn mening
iconische televisie serie Ja zuster, nee zuster. belangrijk om het thema Annie M.G. Schmidt
Wat maakt dat haar verhalen toen en nu zo te bespreken met de leerlingen. Wanneer de
goed bevallen bij de lezende kinderen en leerlingen in groep vijf zitten, zijn zij allemaal
volwassenen? Wat kunnen wij als toekomstige het zevende levensjaar voorbij en kun je
leerkrachten doen om de leesbevordering bij concluderen dat de meerderheid van de klas
kinderen te stimuleren? Waar moet je op in de concreet-operationele ontwikkelingsfase
letten bij het uitzoeken van boeken en hoe zit.
beoordeel je een boek of het geschikt is voor
Annie M.G. Schmidt in de klas
je leerlingen? En wat is er belangrijk voor een
goede leeromgeving? De antwoorden op deze Om het thema ‘Annie M.G. Schmidt’ in de klas
vragen zijn te te bespreken is het gebruiken van het BIM-
lezen in dit model een waardevolle toevoeging voor de
artikel. lessen.
Het BIM-model staat voor beeldvormers,
inquiry-approach en multiperspectieven -
model. Deze drie werkwijzen dragen bij aan
een beter begrip van de wereld om je heen.
Het kader beeldvormers is onderverdeeld in
vijf categorieën: de werkelijkheid,
afbeeldingen, het gesproken woord, het
geschreven/gedrukte woord en doen. Binnen
Figuur 1: Annie M.G. Schmidt
overgenomen uit het boek: Over vroeger dit kader kun je binnen de lessen over Annie
Het tijdvak en nu: verhalen bij de canon M.G. Schmidt bijvoorbeeld gebruikmaken van
de vensterplaat (Figuur 2), portretten,
Annie M.G. Schmidt leefde van 1911 tot 1995. interviews, handpoppen en boeken, hierop
In 1952 begint ze met het schrijven van kom ik later terug.
verhalen over Jip en Janneke voor in het Het kader inquiry-approach is onderverdeeld
Parool. Hierdoor valt het thema Annie M.G. in vijf categorieën: waarnemen, herkennen,
Schmidt binnen het tijdvak Tijd van televisie verklaren, voorspellen en waarderen. Binnen
en computer, dat zich afspeelt van 1950 tot dit kader kun je de leerlingen laten nadenken
het heden (Canon van Nederland, z.d.). over wat ze zien, of ze dit al eens eerder
hebben gezien, wat ze verwachten dat er gaat
gebeuren en wat ze ervan vinden.
, Het kader multiperspectieven bestaat uit elf informatieve boeken, sprookjes,
perspectieven: economisch, sociaal, politiek, prentenboeken en poëzie (Van Den Brand et
cultureel, technologisch, natuurlijk, historisch, al., 2018). Ook kun je boeken verdelen in fictie
ruimtelijk, individueel, ethisch en religieus. Je en non-fictie. Fictieve boeken zijn boeken
kunt bij dit kader het thema via verschillende waarvan de verhalen verzonnen zijn, deze
perspectieven bespreken (Vakgroep verhalen zijn dus niet echt gebeurd. Non-fictie
wereldoriëntatie pabo WH, 2011). boeken bevatten verhalen die wel echt
gebeurd zijn. Deze boeken vallen dan ook
onder het eerder genoemde genre:
informatieve boeken. Verhalen kunnen ook
een combinatie zijn van fictie en non-fictie. In
deze verhalen wordt vaak de werkelijkheid
beschreven, maar wordt het verhaal
eromheen verzonnen.
De drie boeken die geschikt zijn om het thema
Annie M.G. Schmidt in de klas te bespreken,
zijn fictie en non-fictie. De boeken: ‘De oma
van de oma van mijn oma’ en ‘Over vroeger en
Figuur 2: Vensterplaat Annie M.G. Schmidt. nu: verhalen bij de canon’, zijn een combinatie
Overgenomen van:
van non-fictie en fictie. Het boek ‘Niet meer
https://www.canonvannederland.nl/nl/anniemgschmidt
alleen’ is volledig fictie.
Boeken binnen het onderwijs
Niveau bepaling
Hierboven is besproken dat boeken ingezet
Het niveau van boeken wordt bepaald door
kunnen worden binnen het onderwijs. Om het
het AVI- (Analyse van
thema ‘Annie M.G. Schmidt’ te behandelen
Individualiseringsvormen) en het CLIB- (Cito
zijn de volgende boeken en verhalen daar
Leesindex Basisonderwijs) niveau. Zowel het
geschikt voor:
leesniveau van de kinderen als het leesniveau
Mijn opa las Abeltje (verhaal uit het of de leesmoeilijkheid van de leesboeken,
boek: De oma van de oma van mijn wordt met AVI gemeten. Er zijn twaalf AVI-
oma. ~ Marc ter Horst niveaus die duidelijk te koppelen zijn aan de
Niet meer alleen ~ Margriet Breet basisschoolgroepen. AVI-niveau start is het
Het meisje met knagende leeshonger begin. Vervolgens heeft iedere groep twee
(verhaal uit het boek: Over vroeger en niveaus: AVI-M (midden) en AVI-E (eind). Zo
nu: verhalen bij de canon. ~ Janny van staat AVI-M5 voor AVI-niveau midden groep 5
der Molen en staat AVI-E6 voor AVI-niveau eind groep 6.
Ook bestaat er AVI-Plus. Dit niveau is voor de
Met deze verhalen maken kinderen kennis met
kinderen die de eerste elf niveaus hebben
Annie M.G. Schmidt. Hoe zij vroeger leefde,
doorlopen. Dit niveau wordt vaak vanaf groep
wat zij belangrijk vond bij het schrijven van
7 gelezen (Mooren et al., 2012).
verhalen en waarom haar verhalen zo populair
waren en nog steeds zijn. Het CLIB-niveau wordt gebruikt om de teksten
in leesboeken inhoudelijk op niveaus in te
Literaire genres
delen. Het CLIB-niveau heeft te maken met
Kinderboeken zijn er in alle soorten en maten. begrijpend lezen (Liesje leest, 2016). De CLIB-
Om de boeken te categoriseren wordt er niveaus worden bepaald door een combinatie
gebruik gemaakt van verschillende genres. van woordfrequentie, woordlengte, zinslengte
Veelvoorkomende genres zijn: klassiekers, en het aantal zinsdelen dat staat tussen
