OPDRACHT 1 INTERVIEW THEORY OF PLANNED BEHAVIOR
In Opdracht 1 wordt op een objectieve wijze omschreven hoe het gezondheidsgedrag van meneer
leidt tot gezondheidsproblemen. Vooraf heeft een interview plaats gevonden wat zich richt op
gedragsverandering. Meneer wordt In dit verslag omschreven met de naam Henk, wat een
gefingeerde naam is. “Henk” is niet meneer zijn daadwerkelijke naam.
1.1 OMSCHRIJVING GEZONDHEIDSGEDRAG EN GEZONDHEIDSPROBLEEM
Het gezondheidsgedrag bij Henk betreft een ongezond voedingspatroon. Hij geeft aan dagelijks grote
porties te eten en te snoepen, met name in de avond en op momenten dat het werk minder druk is.
Hoewel de hoofdmaaltijden grotendeels gezond zijn – mede doordat zijn vrouw diëtist is – ervaart hij
zelf weinig controle over zijn eetgedrag. Volgens Henk hebben de pogingen van zijn vrouw om zijn
gedrag te beïnvloeden weinig invloed.
Door dit eetpatroon ontstaat structureel een energieoverschot, wat bijdraagt aan zijn overgewicht.
Hij lijkt zich weinig bewust van de gevolgen van zijn leefstijl op het ontstaan en verergeren van zijn
gezondheidsproblemen. Henk weegt 105 kilogram bij een lengte van 1.86 meter, wat resulteert in
een Body Mass Index (BMI) van 30,4. Dit betekent dat hij obesitas heeft. Obesitas is een ernstig
overgewicht en betekent een te veel aan overtollig vet in en rondom het lichaam. Samen met de
risicofactoren nemen gezondheidsrisico’s toe in combinatie met een verhoogd BMI en de
middelomtrek (Voedingscentrum, z.d.-f). Daarbij krijgt hij diezelfde week een onderzoek naar
artherosclerose – slagaderverkalking (Hartstichting, z.d.-e) –, wat na doorverwijzing van de huisarts
twee jaar eerder is gestart, naar aanleiding van pijn op de borst klachten (POB) bij inspanning. Deze
klachten kunnen komen door spieren, slokdarm, maag, hart, longen of stress (Thuisarts, 2022).
Echter kan dit ook een signaal zijn dat er iets mis is met het hart en kunnen deze klachten het gevolg
zijn van een zuurstof tekort van het hart bij inspanning door vernauwingen bij slagaderverkalking
(Hartstichting, z.d.-a)
Hoewel hij zich over het algemeen gezond voelt en veel beweegt door zijn werk als akkerbouwer
(agrarische boer), erkent hij dat het eetgedrag invloed heeft op zijn gewicht en dat afvallen zou
helpen. Hij benoemt dat zijn buikomvang toeneemt en ervaart hierdoor lichamelijke beperkingen,
zoals een stijf en zwaar gevoel tijdens zijn werkzaamheden op de trekker. Daarnaast heeft hij bij
overmatig eten of drinken last van branden maagzuur, waarvoor hij omeprazol gebruikt. Omeprazol
vermindert de aanmaak van maagzuur (Apotheek, 2023). De oorzaak ligt bij de sluitspier tussen de
maag en slokdarm dat minder sluit. Bij verhoogde druk door overgewicht, verslapping door onder
andere alcohol en chocolade en roken kunnen de klachten verergeren (Erasmus MC, z.d.).
Naast deze klachten is Henk bekend met meerdere chronische aandoeningen, waaronder
hypertensie, astma, lichte COPD en OSAS (chronische slaapapneu), waarvoor hij gedurende de nacht
een CPAP-apparaat gebruikt. Dit geeft luchtdruk via de mond of neus om de ademweg vrij te houden
(Tergooi MC, z.d.). Overgewicht is een risicofactor voor het ontstaan en verergeren van deze
aandoeningen. Zo vergroot een toename in buikvet de kans op het ontwikkelen van diabetes mellitus
type 2 en hart- en vaatziekten (Hartstichting, z.d.-e). Daarnaast heeft gewichtsverlies en een gezond
voedingspatroon een gunstig effect op OSAS en hypertensie (Dudink et al., 2023).
Uit het interview blijkt Henk ongezond eetgedrag te tonen. De combinatie van grote porties eten en
ongezonde voedingskeuzes leiden tot gewichtstoename en obesitas (Persoonlijke communicatie, 22-
12-2022). Dit gedrag kan leiden tot een myocardinfarct (Dudink et al., 2023).
, In “Opdracht 2” wordt er verder ingegaan op het gezondheidsprobleem myocardinfarct.
Een normaal gewicht is afhankelijk van de lichaamslengte en leeftijd. Hierbij wordt de Body Mass
Index gebruikt om te berekenen of het lichaamsgewicht past bij de lengte. BMI tussen de 18,5 en 25
behoort tot een normaal gewicht. Er is sprake van overgewicht (obesitas) bij een BMI boven de 30
(Flevoziekenhuis, z.d.).
Overgewicht vergroot het risico op diverse gezondheidsproblemen. Dit risico wordt groter naarmate
de BMI of buikomvang toeneemt (Martin-Rodriguez et al, 2015). Ziekten en aandoeningen die het
gevolg zijn van overgewicht zijn hart- en vaatziekten, zoals hypertensie, coronaire hartziekten en
beroerte (Bieleman et al. z.d.a). Bij een BMI van boven de 25 is hypertensie vijf keer meer aanwezig
dan bij een normaal gewicht. Dat komt voornamelijk door het eten van verzadigd vet, wat ook weer
leidt tot een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed. Daarnaast draagt een verhoogde zout inname
hier ook aan bij (Haslam & James, 2005a).
Bieleman et al. (z.d.b) beschrijven verder nog de volgende ziekten en aandoeningen, zoals diabetes
mellitus type twee en enkele soorten kanker, zoals slokdarm-, alvleesklier-, dikke darm-, borst-
(postmenopausaal) en baarmoeder- en nierkanker. Daarnaast kunnen ook aandoeningen aan de
galblaas en aandoeningen van het bewegingsstelsel, zoals artrose en chronische rugpijn ontstaan.
Ook kunnen aandoeningen aan de ademhalingswegen ontwikkelen, zoals astma en een longembolie.
Verder kan overgewicht onvruchtbaarheid en psychische aandoeningen als depressie en
angststoornissen leiden.
Uiteindelijk draagt overgewicht bij aan vroegtijdig overlijden (Haslam & James, 2005b)
1.2 DATAVERZAMELING
De dataverzameling is met behulp van een semigestructureerd interview afgenomen. Deze methode
is passend, doordat het flexibel kan worden gehanteerd en er verdiepend doorgevraagd kan worden
op de beleving, ervaring en motivatie van Henk (Hovestad, 2024). Deze vragen zijn voorafgaand
opgesteld volgens een topiclijst op basis van het Theory of Planned Behaviour model (TPB-model).
Het TPB-model (Bijlage 1) bestaat uit gedragsdeterminanten die van invloed zijn op Henk zijn gedrag,
zoals attitude in gedachten en gedrag, subjectieve norm, intentie en eigen effectiviteit in kennis en
ervaring. Deze gedragsdeterminanten worden beïnvloed door opvattingen uit Henk zijn sociale
omgeving (Sassen, 2018). Gedurende het interview is het ORBS-model toegepast: open, reflectief
luisteren, bekrachtigen/bevestigen en samenvatten, dat onderdeel is van motiverende
gespreksvoering (Roke & Pijpen, 2020).
Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is voorafgaand aan het interview
mondeling informed consent gevraagd en verkregen, zodat gebruik gemaakt kan worden van
uitspraken en gegevens uit het interview. Henk zijn naam is een gefingeerde naam, waardoor Henk
anoniem blijft (Wouters et al., 2021). Het interview vond plaats bij Henk thuis en duurde 25 minuten.
Dit gesprek is opgenomen met een dictafoon, waarna dit woordelijk is getranscribeerd in Microsoft
Word (Smits, 2024). De informed consent is terug te lezen in het transcript (Bijlage 2).
1.3 DATA-ANALYSE
De interviewdata is thematische geanalyseerd, wat een geschikte methode is om bij een interview
overeenkomende patronen en thema’s te herkennen en te interpreteren (Merkus, 2021). Hierbij is
gebruik gemaakt van de zes stappen van thematische analyse volgens Braun & Clarke (2013):
In Opdracht 1 wordt op een objectieve wijze omschreven hoe het gezondheidsgedrag van meneer
leidt tot gezondheidsproblemen. Vooraf heeft een interview plaats gevonden wat zich richt op
gedragsverandering. Meneer wordt In dit verslag omschreven met de naam Henk, wat een
gefingeerde naam is. “Henk” is niet meneer zijn daadwerkelijke naam.
1.1 OMSCHRIJVING GEZONDHEIDSGEDRAG EN GEZONDHEIDSPROBLEEM
Het gezondheidsgedrag bij Henk betreft een ongezond voedingspatroon. Hij geeft aan dagelijks grote
porties te eten en te snoepen, met name in de avond en op momenten dat het werk minder druk is.
Hoewel de hoofdmaaltijden grotendeels gezond zijn – mede doordat zijn vrouw diëtist is – ervaart hij
zelf weinig controle over zijn eetgedrag. Volgens Henk hebben de pogingen van zijn vrouw om zijn
gedrag te beïnvloeden weinig invloed.
Door dit eetpatroon ontstaat structureel een energieoverschot, wat bijdraagt aan zijn overgewicht.
Hij lijkt zich weinig bewust van de gevolgen van zijn leefstijl op het ontstaan en verergeren van zijn
gezondheidsproblemen. Henk weegt 105 kilogram bij een lengte van 1.86 meter, wat resulteert in
een Body Mass Index (BMI) van 30,4. Dit betekent dat hij obesitas heeft. Obesitas is een ernstig
overgewicht en betekent een te veel aan overtollig vet in en rondom het lichaam. Samen met de
risicofactoren nemen gezondheidsrisico’s toe in combinatie met een verhoogd BMI en de
middelomtrek (Voedingscentrum, z.d.-f). Daarbij krijgt hij diezelfde week een onderzoek naar
artherosclerose – slagaderverkalking (Hartstichting, z.d.-e) –, wat na doorverwijzing van de huisarts
twee jaar eerder is gestart, naar aanleiding van pijn op de borst klachten (POB) bij inspanning. Deze
klachten kunnen komen door spieren, slokdarm, maag, hart, longen of stress (Thuisarts, 2022).
Echter kan dit ook een signaal zijn dat er iets mis is met het hart en kunnen deze klachten het gevolg
zijn van een zuurstof tekort van het hart bij inspanning door vernauwingen bij slagaderverkalking
(Hartstichting, z.d.-a)
Hoewel hij zich over het algemeen gezond voelt en veel beweegt door zijn werk als akkerbouwer
(agrarische boer), erkent hij dat het eetgedrag invloed heeft op zijn gewicht en dat afvallen zou
helpen. Hij benoemt dat zijn buikomvang toeneemt en ervaart hierdoor lichamelijke beperkingen,
zoals een stijf en zwaar gevoel tijdens zijn werkzaamheden op de trekker. Daarnaast heeft hij bij
overmatig eten of drinken last van branden maagzuur, waarvoor hij omeprazol gebruikt. Omeprazol
vermindert de aanmaak van maagzuur (Apotheek, 2023). De oorzaak ligt bij de sluitspier tussen de
maag en slokdarm dat minder sluit. Bij verhoogde druk door overgewicht, verslapping door onder
andere alcohol en chocolade en roken kunnen de klachten verergeren (Erasmus MC, z.d.).
Naast deze klachten is Henk bekend met meerdere chronische aandoeningen, waaronder
hypertensie, astma, lichte COPD en OSAS (chronische slaapapneu), waarvoor hij gedurende de nacht
een CPAP-apparaat gebruikt. Dit geeft luchtdruk via de mond of neus om de ademweg vrij te houden
(Tergooi MC, z.d.). Overgewicht is een risicofactor voor het ontstaan en verergeren van deze
aandoeningen. Zo vergroot een toename in buikvet de kans op het ontwikkelen van diabetes mellitus
type 2 en hart- en vaatziekten (Hartstichting, z.d.-e). Daarnaast heeft gewichtsverlies en een gezond
voedingspatroon een gunstig effect op OSAS en hypertensie (Dudink et al., 2023).
Uit het interview blijkt Henk ongezond eetgedrag te tonen. De combinatie van grote porties eten en
ongezonde voedingskeuzes leiden tot gewichtstoename en obesitas (Persoonlijke communicatie, 22-
12-2022). Dit gedrag kan leiden tot een myocardinfarct (Dudink et al., 2023).
, In “Opdracht 2” wordt er verder ingegaan op het gezondheidsprobleem myocardinfarct.
Een normaal gewicht is afhankelijk van de lichaamslengte en leeftijd. Hierbij wordt de Body Mass
Index gebruikt om te berekenen of het lichaamsgewicht past bij de lengte. BMI tussen de 18,5 en 25
behoort tot een normaal gewicht. Er is sprake van overgewicht (obesitas) bij een BMI boven de 30
(Flevoziekenhuis, z.d.).
Overgewicht vergroot het risico op diverse gezondheidsproblemen. Dit risico wordt groter naarmate
de BMI of buikomvang toeneemt (Martin-Rodriguez et al, 2015). Ziekten en aandoeningen die het
gevolg zijn van overgewicht zijn hart- en vaatziekten, zoals hypertensie, coronaire hartziekten en
beroerte (Bieleman et al. z.d.a). Bij een BMI van boven de 25 is hypertensie vijf keer meer aanwezig
dan bij een normaal gewicht. Dat komt voornamelijk door het eten van verzadigd vet, wat ook weer
leidt tot een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed. Daarnaast draagt een verhoogde zout inname
hier ook aan bij (Haslam & James, 2005a).
Bieleman et al. (z.d.b) beschrijven verder nog de volgende ziekten en aandoeningen, zoals diabetes
mellitus type twee en enkele soorten kanker, zoals slokdarm-, alvleesklier-, dikke darm-, borst-
(postmenopausaal) en baarmoeder- en nierkanker. Daarnaast kunnen ook aandoeningen aan de
galblaas en aandoeningen van het bewegingsstelsel, zoals artrose en chronische rugpijn ontstaan.
Ook kunnen aandoeningen aan de ademhalingswegen ontwikkelen, zoals astma en een longembolie.
Verder kan overgewicht onvruchtbaarheid en psychische aandoeningen als depressie en
angststoornissen leiden.
Uiteindelijk draagt overgewicht bij aan vroegtijdig overlijden (Haslam & James, 2005b)
1.2 DATAVERZAMELING
De dataverzameling is met behulp van een semigestructureerd interview afgenomen. Deze methode
is passend, doordat het flexibel kan worden gehanteerd en er verdiepend doorgevraagd kan worden
op de beleving, ervaring en motivatie van Henk (Hovestad, 2024). Deze vragen zijn voorafgaand
opgesteld volgens een topiclijst op basis van het Theory of Planned Behaviour model (TPB-model).
Het TPB-model (Bijlage 1) bestaat uit gedragsdeterminanten die van invloed zijn op Henk zijn gedrag,
zoals attitude in gedachten en gedrag, subjectieve norm, intentie en eigen effectiviteit in kennis en
ervaring. Deze gedragsdeterminanten worden beïnvloed door opvattingen uit Henk zijn sociale
omgeving (Sassen, 2018). Gedurende het interview is het ORBS-model toegepast: open, reflectief
luisteren, bekrachtigen/bevestigen en samenvatten, dat onderdeel is van motiverende
gespreksvoering (Roke & Pijpen, 2020).
Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is voorafgaand aan het interview
mondeling informed consent gevraagd en verkregen, zodat gebruik gemaakt kan worden van
uitspraken en gegevens uit het interview. Henk zijn naam is een gefingeerde naam, waardoor Henk
anoniem blijft (Wouters et al., 2021). Het interview vond plaats bij Henk thuis en duurde 25 minuten.
Dit gesprek is opgenomen met een dictafoon, waarna dit woordelijk is getranscribeerd in Microsoft
Word (Smits, 2024). De informed consent is terug te lezen in het transcript (Bijlage 2).
1.3 DATA-ANALYSE
De interviewdata is thematische geanalyseerd, wat een geschikte methode is om bij een interview
overeenkomende patronen en thema’s te herkennen en te interpreteren (Merkus, 2021). Hierbij is
gebruik gemaakt van de zes stappen van thematische analyse volgens Braun & Clarke (2013):
