Economisch perspectief samenvatting: inleidende module
Als je aan het woord economie denkt, dan zou je denken aan: beurs, voeding, landbouw, armoede,
inflatie, indexering, leningen koopkracht etc. bij sociaal werkers is het meer specifiek zoals schuld,
erfenis, huisvesting
Een “economisch perspectief” verwijst naar de manier waarop situaties, trends en ontwikkelingen
worden bekeken, geanalyseerd en geïnterpreteerd vanuit een economische bril.
Het omvat de verschillende factoren die de economie beïnvloeden, zoals werkgelegenheid, inflatie,
groei, en beleidsmaatregelen.
Vanuit een economisch perspectief kan men bijvoorbeeld kijken naar hoe veranderingen in
arbeidsmarktbeleid (bv. een stijging van het minimumloon) de werkzaamheidsgraad van een land
stimuleert, en bijgevolg ook de economische groei. Of wat de gevolgen zijn van hogere loonlasten
in het ene land, vergeleken met dat van andere landen.
Normen veranderen met de tijd mee: 50 jaar geleden uiteten gaan was niet nodig en werd niet
perse gedaan. Nu wil je op speciale gelegenheden uiteten gaan en als je dat niet kan word je “armer”
gezien.
Andere vraagstukken die behandeld worden zijn bijvoorbeeld:
Hoe meten we rijkdom? Zowel op individueel als op geaggregeerd niveau
Waarom is het ene land rijker/armer dan een ander
…
Economie is een wetenschap die nauw verweven is met andere wetenschappen.
Economische verschijnselen zijn vaak complex en worden beïnvloed door diverse factoren.
Hieronder vind je enkele belangrijke wetenschappen waarmee de economie verbonden is en die helpt
om economische vraagstukken aan te pakken:
1. Sociologie. Bestudeert hoe sociale gedragspatronen en structuren economische activiteiten
beïnvloeden, zoals consumptiegedrag en arbeidsmarktdynamiek.
2. Politicologie. Onderzoekt de rol van politieke instellingen en beleidsvorming in economische
processen, zoals belastingbeleid, regulering en internationale handelsovereenkomsten.
3. Psychologie. Richt zich op het begrijpen van individueel en groepsgedrag in economische
contexten, zoals beslissingsprocessen, risicoperceptie en consumentengedrag.
4. Geschiedenis. Biedt inzicht in economische ontwikkelingen en trends door de tijd heen, en helpt
bij het begrijpen van de oorzaken en gevolgen van economische gebeurtenissen.
5. Recht. Bestudeert de juridische kaders die economische activiteiten reguleren, zoals contracten,
eigendomsrechten en handelswetten.
6. Geografie. Analyseert de ruimtelijke aspecten van economische activiteiten, zoals de locatie van
industrieën van industrieterreinen, handelspatronen en de impact van geografische factoren op
economische ontwikkeling.
7. Wiskunde en Statistiek. Bieden de tools en methoden voor het modelleren en analyseren van
economische data, het maken van voorspellingen en het testen van economische theorieën.
8. Milieuwetenschappen. Onderzoekt de interacties tussen economische activiteiten en het milieu,
en hoe duurzame ontwikkeling kan worden bevorderd.
Dus ook prestige, status, verlieservaring vermijden, lust, macht, altruïsme….
Deze interdisciplinaire benadering helpt economen om een vollediger en genuanceerder begrip te
krijgen van economische vraagstukken en om zo ook effectievere oplossingen te ontwikkelen.
Het mag ondertussen duidelijk zijn, economie en samenleving zijn zeer sterk met elkaar
verweven. Economie heeft met bijna alles te maken.
Het gaat niet alleen over cijfers en grafieken, maar ook over de samenleving, geschiedenis
en menselijk gedrag.
België is naast andere westerse landen een welvaartsstaat.
1
,Dat wil zeggen. dat onze samenleving erop gericht is om de materiële welvaart van de burger te
waarborgen en zich tegelijkertijd via een systeem van overheidszorg garant stelt voor het collectieve
sociale welzijn van haar onderdanen.
Net zoals de meeste Europese landen, kent België een kapitalistisch model met overheidsinmenging.
Een gemengde economie combineert elementen van vrije markten met overheidsregulering en
interventie. In dit systeem zijn bedrijven doorgaans in particulier bezit en streven ze naar
winst, maar de overheid speelt een actieve rol in het reguleren van de markt en het
verstrekken van publieke diensten.
België is een goed voorbeeld van een land met een dergelijke economie. Hier kunnen ondernemers
bedrijven opzetten en opereren binnen een vrijemarkteconomie, terwijl de overheid regulerend
optreedt om uitwassen te voorkomen en om collectieve diensten zoals onderwijs, gezondheidszorg en
openbaar vervoer te leveren.
Dit model probeert de voordelen van een vrije markt te combineren met de sociale en
economische stabiliteit die overheidsinterventie kan bieden. Het doel is om economosche groei
te stimuleren en tegelijkertijd de welvaart en welzijn van de burgers te waarborgen.
De welvaartstaat:
Overheid: actor in het waarborgen van het sociaaleconomische welzijn van haar burgers
Door middel van wetgeving (bv stemmen), belastingen, sociale voorzieningen zoals
gezondheidszorg, onderwijs, werkloosheidsuitkering, pensioen…
Overheid: iedereen toegang tot basisvoorzieningen en dat er een zeker mate van
inkomensgelijkheid is
De welvaartstaat is een type van welvaartsdeling + bijhorende beleid en besluitvorming
Aan het nastreven van maatschappelijke doelstellingen hangt echter een prijskaartje. Sociale uitgaven
(bvb. Werkloosheidsvergoedingen, groeipakket…) via de overheid en publieke dienstverlening kunnen
immers enkel gebeuren indien daar inkomsten (RSZ-afhoudingen, belastingen) tegenover staan.
Een welvaartsstaat heeft bijgevolg haar budgettaire restricties. Daarbij komt dat de uitgaven en
inkomsten sterk beïnvloed worden door de economische toestand van een land (hoogconjunctuur
versus laagconjunctuur).
Indien een land bv wordt geconfronteerd met een vertraging van de economische groei, dan kan dat
de maatschappelijke en individuele problemen verscherpen. Denken we in deze context aan
een mogelijke stijging van de armoedegrens, de stijging van de werkloosheid, de betaalbaarheid
van de pensioenen etc.
Opdat de toekomstige maatschappelijk werker een beter inzicht zou hebben in de relaties tussen
welvaart en welzijn is het een noodzaak om een aantal economische begrippen, -verschijnselen en –
wetten uit te diepen in het leerstofonderdeel “economisch perspectief”.
Ideologische compromissen
Ideologie een quid? Ideologie is een verzameling van ideeën over hoe de samenleving gevormd moet
worden en aan de hand van welke normen & waarden ze moeten functioneren.
Voorzie je collectieve goederen voor iedereen of voor specifieke groepen? Quid
marktfouten/martkfalen? Welke balans tussen vrije markt en staats georiënteerd? Maar enkel wie
bijdraagt en bijgedragen heeft deel uit van de welvaartsclub?
Wat voor soort wetenschap is de economie?
Economie is een wetenschap die zich richt op de productie, distributie en consumptie van goederen en
diensten. Het bestudeert hoe individuen, bedrijven, overheden en samenlevingen keuzes maken over
het gebruik van schaarse middelen om aan hun behoeften en wensen te voldoen.
Hier zijn enkele kenmerken die economie als wetenschap typeren:
1. Analytisch en Empirisch. Economie maakt gebruik van zowel theoretische modellen als
empirische data om economische verschijnselen te analyseren en te begrijpen.
2. Interdisciplinair. Zoals eerder besproken, is economie verweven met andere wetenschappen
zoals sociologie, politicologie, psychologie, en wiskunde.
3. Normatief en Positief. Economie omvat zowel positieve aspecten (wat is) als normatieve
aspecten (wat zou moeten zijn). Positieve economie richt zich op het beschrijven en verklaren
2
, van economische verschijnselen, terwijl normatieve economie zich bezighoudt met
waardeoordelen en beleidsaanbevelingen.
4. Micro-economie en Macro-economie. Economie is onderverdeeld in micro-economie, die
zich richt op individuele actoren zoals huishoudens en bedrijven, en macro-economie, die zich
bezighoudt met bredere economische factoren zoals nationale groei, inflatie en werkloosheid.
5. Gebruik van Modellen. Economische theorieën en modellen helpen bij het simplificeren en
analyseren van complexe economische processen en het maken van voorspellingen.
6. Beleidsgericht. Veel economische studies zijn gericht op het ontwikkelen van beleid om
economische problemen aan te pakken, zoals armoede, werkloosheid en inflatie.
Fine en Milonakes deden in 2009 volgende uitspraak: “Economie heeft met bijna alles te maken,
maar omgekeerd zijn er weinig zaken die alleen maar met economie te maken hebben”.
Het gaat niet alleen over cijfers en grafieken, maar ook over de samenleving, geschiedenis en
menselijk gedrag.
Waarom kunnen we voor een GSM duizend euro uitgeven, waar hebben we het voor over?
Zij bedoelen met deze uitspraak dat economie een zeer breed vakgebied is dat veel aspecten van het
menselijk leven en de samenleving beïnvloedt. Economische principes en modellen kunnen worden
toegepast op een breed scala aan onderwerpen, van individuele keuzes en marktdynamiek tot
overheidsbeleid en internationale relaties. Dit betekent dat economische analyses vaak relevant zijn
voor veel verschillende domeinen.
Belangrijke vraagstukken:
Hoe meten we rijkdom? Zowel op individueel als op geaggregreerd niveau.
Waarom is het ene land rijker of armen dan de andere:
Aan de andere kant zijn er maar weinig kwesties die uitsluitend vanuit een economisch perspectief
kunnen worden begrepen. Veel economische vraagstukken zijn verweven met sociale,
politieke, culturele en psychologische factoren. Zo kan bijvoorbeeld het werkloosheidsvraagstuk
niet alleen begrepen worden door naar economische data te kijken; het vereist ook inzicht in sociale
structuren, overheidsbeleid en individuele gedragingen.
Deze uitspraak benadrukt de interdisciplinaire aard van economie en het belang van een holistische
benadering bij het analyseren van economische problemen.
De economie is als een grillige danspartner; soms gaat het soepel, andere keren struikelen we over
onverwachte obstakels en dus moeilijk te voorspellen.
Is economie een menswetenschap of een exacte wetenschap?
Economie wordt beschouwd als een menswetenschap. Dit komt omdat economie zich richt op het
bestuderen van menselijk gedrag en interacties binnen de context van productie, distributie en
consumptie van goederen en diensten.
Hier zijn enkele redenen waarom economie als een menswetenschap wordt gezien:
1. Menselijk Gedrag: Economie analyseert hoe individuen en groepen beslissingen nemen over
het gebruik van schaarse middelen om hun behoeften en wensen te vervullen.
2. Interactie en Samenleving: Het bestudeert de interacties tussen verschillende economische
actoren, zoals consumenten, bedrijven en overheden, en hoe deze interacties de economie als
geheel beïnvloeden.
3. Beleidsvorming: Economische theorieën en analyses worden vaak gebruikt om beleid te
ontwikkelen dat gericht is op het verbeteren van maatschappelijke welvaart en het aanpakken
van economische problemen zoals werkloosheid, inflatie en ongelijkheid.
4. Culturele en Sociale Invloeden: Economie houdt rekening met de invloed van culturele en
sociale factoren op economische gedrag en besluitvorming.
Rol van modellen
De economie maakt gebruik van modellen. Die helpen bij het simplificeren en analyseren van
complexe economische processen en het maken van voorspellingen.
3
Als je aan het woord economie denkt, dan zou je denken aan: beurs, voeding, landbouw, armoede,
inflatie, indexering, leningen koopkracht etc. bij sociaal werkers is het meer specifiek zoals schuld,
erfenis, huisvesting
Een “economisch perspectief” verwijst naar de manier waarop situaties, trends en ontwikkelingen
worden bekeken, geanalyseerd en geïnterpreteerd vanuit een economische bril.
Het omvat de verschillende factoren die de economie beïnvloeden, zoals werkgelegenheid, inflatie,
groei, en beleidsmaatregelen.
Vanuit een economisch perspectief kan men bijvoorbeeld kijken naar hoe veranderingen in
arbeidsmarktbeleid (bv. een stijging van het minimumloon) de werkzaamheidsgraad van een land
stimuleert, en bijgevolg ook de economische groei. Of wat de gevolgen zijn van hogere loonlasten
in het ene land, vergeleken met dat van andere landen.
Normen veranderen met de tijd mee: 50 jaar geleden uiteten gaan was niet nodig en werd niet
perse gedaan. Nu wil je op speciale gelegenheden uiteten gaan en als je dat niet kan word je “armer”
gezien.
Andere vraagstukken die behandeld worden zijn bijvoorbeeld:
Hoe meten we rijkdom? Zowel op individueel als op geaggregeerd niveau
Waarom is het ene land rijker/armer dan een ander
…
Economie is een wetenschap die nauw verweven is met andere wetenschappen.
Economische verschijnselen zijn vaak complex en worden beïnvloed door diverse factoren.
Hieronder vind je enkele belangrijke wetenschappen waarmee de economie verbonden is en die helpt
om economische vraagstukken aan te pakken:
1. Sociologie. Bestudeert hoe sociale gedragspatronen en structuren economische activiteiten
beïnvloeden, zoals consumptiegedrag en arbeidsmarktdynamiek.
2. Politicologie. Onderzoekt de rol van politieke instellingen en beleidsvorming in economische
processen, zoals belastingbeleid, regulering en internationale handelsovereenkomsten.
3. Psychologie. Richt zich op het begrijpen van individueel en groepsgedrag in economische
contexten, zoals beslissingsprocessen, risicoperceptie en consumentengedrag.
4. Geschiedenis. Biedt inzicht in economische ontwikkelingen en trends door de tijd heen, en helpt
bij het begrijpen van de oorzaken en gevolgen van economische gebeurtenissen.
5. Recht. Bestudeert de juridische kaders die economische activiteiten reguleren, zoals contracten,
eigendomsrechten en handelswetten.
6. Geografie. Analyseert de ruimtelijke aspecten van economische activiteiten, zoals de locatie van
industrieën van industrieterreinen, handelspatronen en de impact van geografische factoren op
economische ontwikkeling.
7. Wiskunde en Statistiek. Bieden de tools en methoden voor het modelleren en analyseren van
economische data, het maken van voorspellingen en het testen van economische theorieën.
8. Milieuwetenschappen. Onderzoekt de interacties tussen economische activiteiten en het milieu,
en hoe duurzame ontwikkeling kan worden bevorderd.
Dus ook prestige, status, verlieservaring vermijden, lust, macht, altruïsme….
Deze interdisciplinaire benadering helpt economen om een vollediger en genuanceerder begrip te
krijgen van economische vraagstukken en om zo ook effectievere oplossingen te ontwikkelen.
Het mag ondertussen duidelijk zijn, economie en samenleving zijn zeer sterk met elkaar
verweven. Economie heeft met bijna alles te maken.
Het gaat niet alleen over cijfers en grafieken, maar ook over de samenleving, geschiedenis
en menselijk gedrag.
België is naast andere westerse landen een welvaartsstaat.
1
,Dat wil zeggen. dat onze samenleving erop gericht is om de materiële welvaart van de burger te
waarborgen en zich tegelijkertijd via een systeem van overheidszorg garant stelt voor het collectieve
sociale welzijn van haar onderdanen.
Net zoals de meeste Europese landen, kent België een kapitalistisch model met overheidsinmenging.
Een gemengde economie combineert elementen van vrije markten met overheidsregulering en
interventie. In dit systeem zijn bedrijven doorgaans in particulier bezit en streven ze naar
winst, maar de overheid speelt een actieve rol in het reguleren van de markt en het
verstrekken van publieke diensten.
België is een goed voorbeeld van een land met een dergelijke economie. Hier kunnen ondernemers
bedrijven opzetten en opereren binnen een vrijemarkteconomie, terwijl de overheid regulerend
optreedt om uitwassen te voorkomen en om collectieve diensten zoals onderwijs, gezondheidszorg en
openbaar vervoer te leveren.
Dit model probeert de voordelen van een vrije markt te combineren met de sociale en
economische stabiliteit die overheidsinterventie kan bieden. Het doel is om economosche groei
te stimuleren en tegelijkertijd de welvaart en welzijn van de burgers te waarborgen.
De welvaartstaat:
Overheid: actor in het waarborgen van het sociaaleconomische welzijn van haar burgers
Door middel van wetgeving (bv stemmen), belastingen, sociale voorzieningen zoals
gezondheidszorg, onderwijs, werkloosheidsuitkering, pensioen…
Overheid: iedereen toegang tot basisvoorzieningen en dat er een zeker mate van
inkomensgelijkheid is
De welvaartstaat is een type van welvaartsdeling + bijhorende beleid en besluitvorming
Aan het nastreven van maatschappelijke doelstellingen hangt echter een prijskaartje. Sociale uitgaven
(bvb. Werkloosheidsvergoedingen, groeipakket…) via de overheid en publieke dienstverlening kunnen
immers enkel gebeuren indien daar inkomsten (RSZ-afhoudingen, belastingen) tegenover staan.
Een welvaartsstaat heeft bijgevolg haar budgettaire restricties. Daarbij komt dat de uitgaven en
inkomsten sterk beïnvloed worden door de economische toestand van een land (hoogconjunctuur
versus laagconjunctuur).
Indien een land bv wordt geconfronteerd met een vertraging van de economische groei, dan kan dat
de maatschappelijke en individuele problemen verscherpen. Denken we in deze context aan
een mogelijke stijging van de armoedegrens, de stijging van de werkloosheid, de betaalbaarheid
van de pensioenen etc.
Opdat de toekomstige maatschappelijk werker een beter inzicht zou hebben in de relaties tussen
welvaart en welzijn is het een noodzaak om een aantal economische begrippen, -verschijnselen en –
wetten uit te diepen in het leerstofonderdeel “economisch perspectief”.
Ideologische compromissen
Ideologie een quid? Ideologie is een verzameling van ideeën over hoe de samenleving gevormd moet
worden en aan de hand van welke normen & waarden ze moeten functioneren.
Voorzie je collectieve goederen voor iedereen of voor specifieke groepen? Quid
marktfouten/martkfalen? Welke balans tussen vrije markt en staats georiënteerd? Maar enkel wie
bijdraagt en bijgedragen heeft deel uit van de welvaartsclub?
Wat voor soort wetenschap is de economie?
Economie is een wetenschap die zich richt op de productie, distributie en consumptie van goederen en
diensten. Het bestudeert hoe individuen, bedrijven, overheden en samenlevingen keuzes maken over
het gebruik van schaarse middelen om aan hun behoeften en wensen te voldoen.
Hier zijn enkele kenmerken die economie als wetenschap typeren:
1. Analytisch en Empirisch. Economie maakt gebruik van zowel theoretische modellen als
empirische data om economische verschijnselen te analyseren en te begrijpen.
2. Interdisciplinair. Zoals eerder besproken, is economie verweven met andere wetenschappen
zoals sociologie, politicologie, psychologie, en wiskunde.
3. Normatief en Positief. Economie omvat zowel positieve aspecten (wat is) als normatieve
aspecten (wat zou moeten zijn). Positieve economie richt zich op het beschrijven en verklaren
2
, van economische verschijnselen, terwijl normatieve economie zich bezighoudt met
waardeoordelen en beleidsaanbevelingen.
4. Micro-economie en Macro-economie. Economie is onderverdeeld in micro-economie, die
zich richt op individuele actoren zoals huishoudens en bedrijven, en macro-economie, die zich
bezighoudt met bredere economische factoren zoals nationale groei, inflatie en werkloosheid.
5. Gebruik van Modellen. Economische theorieën en modellen helpen bij het simplificeren en
analyseren van complexe economische processen en het maken van voorspellingen.
6. Beleidsgericht. Veel economische studies zijn gericht op het ontwikkelen van beleid om
economische problemen aan te pakken, zoals armoede, werkloosheid en inflatie.
Fine en Milonakes deden in 2009 volgende uitspraak: “Economie heeft met bijna alles te maken,
maar omgekeerd zijn er weinig zaken die alleen maar met economie te maken hebben”.
Het gaat niet alleen over cijfers en grafieken, maar ook over de samenleving, geschiedenis en
menselijk gedrag.
Waarom kunnen we voor een GSM duizend euro uitgeven, waar hebben we het voor over?
Zij bedoelen met deze uitspraak dat economie een zeer breed vakgebied is dat veel aspecten van het
menselijk leven en de samenleving beïnvloedt. Economische principes en modellen kunnen worden
toegepast op een breed scala aan onderwerpen, van individuele keuzes en marktdynamiek tot
overheidsbeleid en internationale relaties. Dit betekent dat economische analyses vaak relevant zijn
voor veel verschillende domeinen.
Belangrijke vraagstukken:
Hoe meten we rijkdom? Zowel op individueel als op geaggregreerd niveau.
Waarom is het ene land rijker of armen dan de andere:
Aan de andere kant zijn er maar weinig kwesties die uitsluitend vanuit een economisch perspectief
kunnen worden begrepen. Veel economische vraagstukken zijn verweven met sociale,
politieke, culturele en psychologische factoren. Zo kan bijvoorbeeld het werkloosheidsvraagstuk
niet alleen begrepen worden door naar economische data te kijken; het vereist ook inzicht in sociale
structuren, overheidsbeleid en individuele gedragingen.
Deze uitspraak benadrukt de interdisciplinaire aard van economie en het belang van een holistische
benadering bij het analyseren van economische problemen.
De economie is als een grillige danspartner; soms gaat het soepel, andere keren struikelen we over
onverwachte obstakels en dus moeilijk te voorspellen.
Is economie een menswetenschap of een exacte wetenschap?
Economie wordt beschouwd als een menswetenschap. Dit komt omdat economie zich richt op het
bestuderen van menselijk gedrag en interacties binnen de context van productie, distributie en
consumptie van goederen en diensten.
Hier zijn enkele redenen waarom economie als een menswetenschap wordt gezien:
1. Menselijk Gedrag: Economie analyseert hoe individuen en groepen beslissingen nemen over
het gebruik van schaarse middelen om hun behoeften en wensen te vervullen.
2. Interactie en Samenleving: Het bestudeert de interacties tussen verschillende economische
actoren, zoals consumenten, bedrijven en overheden, en hoe deze interacties de economie als
geheel beïnvloeden.
3. Beleidsvorming: Economische theorieën en analyses worden vaak gebruikt om beleid te
ontwikkelen dat gericht is op het verbeteren van maatschappelijke welvaart en het aanpakken
van economische problemen zoals werkloosheid, inflatie en ongelijkheid.
4. Culturele en Sociale Invloeden: Economie houdt rekening met de invloed van culturele en
sociale factoren op economische gedrag en besluitvorming.
Rol van modellen
De economie maakt gebruik van modellen. Die helpen bij het simplificeren en analyseren van
complexe economische processen en het maken van voorspellingen.
3
