Fysiologie 1
Inhoud
Weefsels en Organen............................................................................................................................... 4
1. Epitheel....................................................................................................................................... 5
1.1 Functies .............................................................................................................................. 5
1.2 Bijzonderheden .................................................................................................................. 5
2. Steunweefsel .............................................................................................................................. 8
2.1 Functies .............................................................................................................................. 8
2.2 Bijzonderheden/specialisaties ........................................................................................... 8
3. Spierweefsel ............................................................................................................................. 12
3.1 Functies ............................................................................................................................ 12
3.2 Bijzonderheden/specialisaties ......................................................................................... 13
4. Zenuwweefsel........................................................................................................................... 15
4.1 Functies ............................................................................................................................ 15
4.2 Bijzonderheden/specialisaties ......................................................................................... 16
Anatomie (Niet letterlijk op het examen) .............................................................................................. 17
1. De anatomische houding.......................................................................................................... 17
2. Anatomische richtingaanduidingen.......................................................................................... 17
3. Anatomische vlakken en doorsneden ...................................................................................... 18
De Huid .................................................................................................................................................. 20
1. Functies van de huid................................................................................................................. 20
2. Bouw van de huid ..................................................................................................................... 20
2.1 Epidermis ......................................................................................................................... 21
2.2 Dermis.............................................................................................................................. 23
3. De typische kleur van de huid .................................................................................................. 24
4. Invloed van ultraviolette straling op de huid ............................................................................ 25
5. Hypodermis .............................................................................................................................. 26
6. Temperatuurregulatie............................................................................................................... 26
6.1 Warmteproductie ............................................................................................................ 27
6.2 Warmteafgifte .................................................................................................................. 27
Het Beenderstelsel ................................................................................................................................ 28
1. Functies van het beenderstelsel ............................................................................................... 28
2. Beenderen van het skelet ......................................................................................................... 28
1
, 2.1 Beenderen van het axiale skelet ...................................................................................... 28
2.2 Beenderen van het perifere skelet (appendiculaire skelet) ............................................. 30
3. Indeling van beenderen............................................................................................................ 32
4. Bouw van het bot ..................................................................................................................... 33
5. Samenstelling van het botweefsel............................................................................................ 34
6. Botvernieuwing ........................................................................................................................ 34
7. Structuur van het botweefsel ................................................................................................... 35
De Skeletspieren .................................................................................................................................... 38
1. Functies van de skeletspieren .................................................................................................. 38
2. Bouw van de skeletspier ........................................................................................................... 38
2.1 Macroscopische bouw ..................................................................................................... 38
2.2 Microscopische bouw ...................................................................................................... 39
3. Contractiemechanisme van het sarcomeer.............................................................................. 42
3.1 Blootleggen myosinebindingsplaats ................................................................................ 42
3.2 Binden, buigen, losmaken en reactiveren van de myosinekop ....................................... 43
4. Aansturing van contractie ........................................................................................................ 43
Het Ademhalingsstelsel ......................................................................................................................... 47
1. Functies van het ademhalingsstelsel ........................................................................................ 47
2. Bouw van het ademhalingsstelsel ............................................................................................ 48
2.1 Neusholte......................................................................................................................... 49
2.2 Farynx of keelholte .......................................................................................................... 49
2.3 Larynx of strottenhoofd ................................................................................................... 50
2.4 Trachea of luchtpijp ......................................................................................................... 51
2.5 Bronchiën en bronchiolen ............................................................................................... 51
2.6 Alveoli .............................................................................................................................. 52
3. Adembewegingen van de borstholte ....................................................................................... 53
3.1 Anatomie van de thorax .................................................................................................. 53
3.2 Longvliezen ...................................................................................................................... 54
3.3 In- en uitademen ............................................................................................................. 54
4. Besturing van de ademhaling ................................................................................................... 55
Bloed...................................................................................................................................................... 57
1. Functies van het bloed ............................................................................................................. 57
2. Samenstelling van het bloed .................................................................................................... 57
2.1 Bloedplasma: samenstelling en taken ............................................................................. 59
2.2 Vaste bloedbestanddelen: bouw en functie .................................................................... 62
3. Vorming en afbraak van de vaste bloedbestanddelen ............................................................. 65
2
, 3.1 Vorming en afbraak van erytrocyten ............................................................................... 65
3.2 Vorming en afbraak van leukocyten ................................................................................ 68
3.3 Vorming en afbraak van trombocyten ............................................................................. 69
4. Gastransport in het bloed ........................................................................................................ 69
4.1 Zuurstoftransport............................................................................................................. 70
4.2 Koolstofdioxidetransport ................................................................................................. 73
5. De pH van het bloed ................................................................................................................. 74
5.1 Verstoring van het zuur-basen evenwicht ....................................................................... 74
5.2 Buffersystemen van het bloedplasma ............................................................................. 75
6. Bloeding en bloedstelping ........................................................................................................ 79
6.1 Hemostase ....................................................................................................................... 79
6.2 Het stollingsproces........................................................................................................... 82
7. De afweer van de mens ............................................................................................................ 85
7.1 Humorale factoren van de afweer ................................................................................... 86
7.2 Aangeboren afweer ......................................................................................................... 88
7.3 Verworven afweer ........................................................................................................... 91
7.4 Immuniteit ....................................................................................................................... 98
3
, Weefsels en Organen
Inleiding
Cellen met veel aftakkingen zullen vlot signalen kunnen opvangen en doorgeven. Cellen van het
darmkanaal hebben uitstulpingen om oppervlaktevergroting waar te maken en extra voedingsstoffen
op te nemen. Grote diversiteit. Cellen kan je opdelen in weefsels. Celdifferentiatie = cellen gaan zich
specialiseren om functies te kunnen vervullen. De samenwerking tss de aanwezige weefsels zorgt voor
de specialisatie.
Orgaanstelsels: organen die in een geïntegreerd geheel een belangrijke deelfunctie binnen de mens
realiseren.
Fysiologie: wetenschap die de functies van het menselijk lichaam bestudeert. Anatomie verkent de
structuur en organisatie van het organisme.
Basisweefsel: Groep samenhangende, gelijkvormige cellen, met hun eventueel bijhorende tussenstof
(er wordt niet over de functie gesproken)
De 4 basisweefselsoorten
- Dekweefsel (epitheel), steunweefsel, spierweefsel &
zenuwweefsel
- Alle structuren in het lichaam zijn uit verschillende
combinaties van deze 4 weefsels opgebouwd
- Hecht (epitheel) of minder hecht (zenuwvezels)
- Er zijn epitheelsoorten die meerdere celvormen kennen
vd. Epitheel van de huid
- Glycocalix: een naar extracellulair stekend deel van het
celmembraan
- Kenmerkende bouw, algemene functies,
bijzonderheden/specialisaties
4
Inhoud
Weefsels en Organen............................................................................................................................... 4
1. Epitheel....................................................................................................................................... 5
1.1 Functies .............................................................................................................................. 5
1.2 Bijzonderheden .................................................................................................................. 5
2. Steunweefsel .............................................................................................................................. 8
2.1 Functies .............................................................................................................................. 8
2.2 Bijzonderheden/specialisaties ........................................................................................... 8
3. Spierweefsel ............................................................................................................................. 12
3.1 Functies ............................................................................................................................ 12
3.2 Bijzonderheden/specialisaties ......................................................................................... 13
4. Zenuwweefsel........................................................................................................................... 15
4.1 Functies ............................................................................................................................ 15
4.2 Bijzonderheden/specialisaties ......................................................................................... 16
Anatomie (Niet letterlijk op het examen) .............................................................................................. 17
1. De anatomische houding.......................................................................................................... 17
2. Anatomische richtingaanduidingen.......................................................................................... 17
3. Anatomische vlakken en doorsneden ...................................................................................... 18
De Huid .................................................................................................................................................. 20
1. Functies van de huid................................................................................................................. 20
2. Bouw van de huid ..................................................................................................................... 20
2.1 Epidermis ......................................................................................................................... 21
2.2 Dermis.............................................................................................................................. 23
3. De typische kleur van de huid .................................................................................................. 24
4. Invloed van ultraviolette straling op de huid ............................................................................ 25
5. Hypodermis .............................................................................................................................. 26
6. Temperatuurregulatie............................................................................................................... 26
6.1 Warmteproductie ............................................................................................................ 27
6.2 Warmteafgifte .................................................................................................................. 27
Het Beenderstelsel ................................................................................................................................ 28
1. Functies van het beenderstelsel ............................................................................................... 28
2. Beenderen van het skelet ......................................................................................................... 28
1
, 2.1 Beenderen van het axiale skelet ...................................................................................... 28
2.2 Beenderen van het perifere skelet (appendiculaire skelet) ............................................. 30
3. Indeling van beenderen............................................................................................................ 32
4. Bouw van het bot ..................................................................................................................... 33
5. Samenstelling van het botweefsel............................................................................................ 34
6. Botvernieuwing ........................................................................................................................ 34
7. Structuur van het botweefsel ................................................................................................... 35
De Skeletspieren .................................................................................................................................... 38
1. Functies van de skeletspieren .................................................................................................. 38
2. Bouw van de skeletspier ........................................................................................................... 38
2.1 Macroscopische bouw ..................................................................................................... 38
2.2 Microscopische bouw ...................................................................................................... 39
3. Contractiemechanisme van het sarcomeer.............................................................................. 42
3.1 Blootleggen myosinebindingsplaats ................................................................................ 42
3.2 Binden, buigen, losmaken en reactiveren van de myosinekop ....................................... 43
4. Aansturing van contractie ........................................................................................................ 43
Het Ademhalingsstelsel ......................................................................................................................... 47
1. Functies van het ademhalingsstelsel ........................................................................................ 47
2. Bouw van het ademhalingsstelsel ............................................................................................ 48
2.1 Neusholte......................................................................................................................... 49
2.2 Farynx of keelholte .......................................................................................................... 49
2.3 Larynx of strottenhoofd ................................................................................................... 50
2.4 Trachea of luchtpijp ......................................................................................................... 51
2.5 Bronchiën en bronchiolen ............................................................................................... 51
2.6 Alveoli .............................................................................................................................. 52
3. Adembewegingen van de borstholte ....................................................................................... 53
3.1 Anatomie van de thorax .................................................................................................. 53
3.2 Longvliezen ...................................................................................................................... 54
3.3 In- en uitademen ............................................................................................................. 54
4. Besturing van de ademhaling ................................................................................................... 55
Bloed...................................................................................................................................................... 57
1. Functies van het bloed ............................................................................................................. 57
2. Samenstelling van het bloed .................................................................................................... 57
2.1 Bloedplasma: samenstelling en taken ............................................................................. 59
2.2 Vaste bloedbestanddelen: bouw en functie .................................................................... 62
3. Vorming en afbraak van de vaste bloedbestanddelen ............................................................. 65
2
, 3.1 Vorming en afbraak van erytrocyten ............................................................................... 65
3.2 Vorming en afbraak van leukocyten ................................................................................ 68
3.3 Vorming en afbraak van trombocyten ............................................................................. 69
4. Gastransport in het bloed ........................................................................................................ 69
4.1 Zuurstoftransport............................................................................................................. 70
4.2 Koolstofdioxidetransport ................................................................................................. 73
5. De pH van het bloed ................................................................................................................. 74
5.1 Verstoring van het zuur-basen evenwicht ....................................................................... 74
5.2 Buffersystemen van het bloedplasma ............................................................................. 75
6. Bloeding en bloedstelping ........................................................................................................ 79
6.1 Hemostase ....................................................................................................................... 79
6.2 Het stollingsproces........................................................................................................... 82
7. De afweer van de mens ............................................................................................................ 85
7.1 Humorale factoren van de afweer ................................................................................... 86
7.2 Aangeboren afweer ......................................................................................................... 88
7.3 Verworven afweer ........................................................................................................... 91
7.4 Immuniteit ....................................................................................................................... 98
3
, Weefsels en Organen
Inleiding
Cellen met veel aftakkingen zullen vlot signalen kunnen opvangen en doorgeven. Cellen van het
darmkanaal hebben uitstulpingen om oppervlaktevergroting waar te maken en extra voedingsstoffen
op te nemen. Grote diversiteit. Cellen kan je opdelen in weefsels. Celdifferentiatie = cellen gaan zich
specialiseren om functies te kunnen vervullen. De samenwerking tss de aanwezige weefsels zorgt voor
de specialisatie.
Orgaanstelsels: organen die in een geïntegreerd geheel een belangrijke deelfunctie binnen de mens
realiseren.
Fysiologie: wetenschap die de functies van het menselijk lichaam bestudeert. Anatomie verkent de
structuur en organisatie van het organisme.
Basisweefsel: Groep samenhangende, gelijkvormige cellen, met hun eventueel bijhorende tussenstof
(er wordt niet over de functie gesproken)
De 4 basisweefselsoorten
- Dekweefsel (epitheel), steunweefsel, spierweefsel &
zenuwweefsel
- Alle structuren in het lichaam zijn uit verschillende
combinaties van deze 4 weefsels opgebouwd
- Hecht (epitheel) of minder hecht (zenuwvezels)
- Er zijn epitheelsoorten die meerdere celvormen kennen
vd. Epitheel van de huid
- Glycocalix: een naar extracellulair stekend deel van het
celmembraan
- Kenmerkende bouw, algemene functies,
bijzonderheden/specialisaties
4
