Hoofdstuk 3 → Het brein als zakmes.
Natuurlijke selectie: individuen die aangepast zijn aan hun omgeving, zullen gemakkelijker
nakomelingen produceren, waardoor deze kenmerken makkelijker doorgegeven worden.
- Adaptaties: het hebben van kenmerken die aanpasbaar zijn.
Psychologische adaptaties: universele kenmerken van de menselijke geest. Deze zorgen ervoor dat
onze gedragsmogelijkheden gereduceerd worden tot een beperkt aantal acties.
- Zijn complex van aard.
- Bestaan uit verschillende onderdelen.
- Werken automatisch
- Hebben een duidelijke functie.
Massive-modularity-hypothese: de bewering van evolutionair psychologen dat psychologische
adaptaties talrijk, snel, automatisch en onbewust zijn.
Natuurlijke selectie en survival of the fittest komen beide voort uit de theorie van Charles Darwin.
- Survival of the fittests: de individuen die het beste zijn aangepast zullen het gemakkelijkst
overleven.
Seksuele selectie: bevoordeelt de eigenschappen die gunstig zijn voor paring. Bepaalde kenmerken,
hoe onhandig ook, doen het goed bij het andere geslacht en worden zo doorgegeven.
Seksueel dimorfisme: seksuele selectie heeft meer invloed op het uiterlijk en gedrag van mannetjes
dan op dat van vrouwtjes.
Ethologie: onderzoek naar de adaptieve waarde van diergedrag.
Imprinting: genetisch geprogrammeerd, snel leerproces, binnen een kritische periode.
Inclusive fitness: de som van het reproductieve succes van een individu en de effecten van het
gedrag van dit individu op het reproductieve succes van genetische verwanten.
- Dit leidt tot de conclusie dat het evolutionaire proces niet draait om het overleven van
organismen, groepen of soorten, maar om het doorgeven van genen aan de volgende
generatie.
Vergelijkende psychologie: het vergelijken van gedrag van dier en mens.
Typische gedragingen voor mensen:
- Cumulatieve cultuur: wij als mensen nemen niet alleen dingen van elkaar over, maar wij
brengen ook verbeteringen aan.
- Shared intentionality: samen iets doen en bereiken.
Cognitieve archeologie: op basis van fossielen en andere vondsten uit het verleden proberen we een
beeld te vormen van onze voorouders.
Vijf belangrijke overgangen in de evolutie van de mens:
1. Rechtop lopen.
Als je op twee benen loopt, kun je beter in de verte kijken en vang je minder zonlicht op je lijf.
2. De ontwikkeling van fijne motoriek.
,Hierdoor kwam er een toename in de gereedschappen om dieren mee te doden. In deze periode is de
mens ook meer vlees gaan eten, waardoor er meer eiwitten voor zorgden dat het brein van
mensachtigen bleef groeien.
3. Vuur maken.
4. Het brein van de mensachtige maakt een groeispurt door.
De evolutie van taal wordt hier ook aan gekoppeld.
5. Het begin van de landbouw.
De functie van jaloezie: het uitlokken van gedrag dat het ontstane verschil tussen jou en de ander op
een voor jou gunstige manier verkleint, om op die manier de kans op het behouden of verkrijgen van
een seksuele partner te vergroten.
Twee hypothesen over sekseverschillen in jaloezie (David Buss, 1992):
1. Heteroseksuele mannen reageren heftiger op seksuele ontrouw dan heteroseksuele vrouwen.
2. Heteroseksuele vrouwen reageren heftiger op emotionele ontrouw dan heteroseksuele
mannen.
Kritiek op de Massive-modularity-hypothese:
- Het geeft een star beeld van de menselijke evolutie.
- Het is lastig, zo niet onmogelijk, om een evolutionair psychologische hypothese te toetsen.
- De evolutionaire psychologie zou een politieke agenda hebben:
Naturalistic fallacy: een wetenschappelijke bevinding zou betekenen dat onze samenleving zo
georganiseerd hoort te zijn.
- Het zou veel nadruk leggen op eenzijdige invloed van genen op ons gedrag.
Epigenetica: niet de genen zelf veranderen, maar er wordt iets boven op de genen geplaatst,
waardoor het effect van de genen verandert.
Hoofdstuk 1 → het wat en hoe van de neurowetenschappen.
Het zenuwstelsel: verwerkt zintuiglijke informatie, maakt het lichaam klaar voor actie of rust, zet
emotionele en cognitieve processen in gang en stuurt de spieren aan.
- Speelt dus een coördinerende rol bij al onze handelingen.
- De centrale verwerkingseenheid van ons zenuwstelsel is het brein.
Structuur: de anatomische structuren. Gebieden in de hersenen die zich van elkaar onderscheiden op
basis van het soort neuronen dat zich er bevindt.
Functie: wat deze verschillende gebieden doen.
Neurale correlaten → worden gezocht door neurowetenschappers.
- Neuraal: hersencellen en zenuwen.
- Correlaat: onderling gerelateerd.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale en perifere zenuwstelsel:
Centrale zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg.
Perifere zenuwstelsel: alle zenuwen buiten het centrale zenuwstelsel.
- Somatische zenuwstelsel: neuronen die informatie vanuit de zintuigen naar het centrale
zenuwstelsel en daaruit naar de spieren en klieren sturen.
- Autonome zenuwstelsel: controleert het hart en andere organen.
, ● Sympatische zenuwstelsel: een netwerk van neuronen die het organisme
voorbereiden op flinke activiteit.
Activering leidt tot een snellere hartfrequentie, grotere pupillen, verwijding van
bloedvaten, lagere spijsvertering en diepe ademhaling.
● Parasympatische zenuwstelsel: neemt over wanneer ons lichaam in een toestand
van rust en herstel verkeert.
Zorgt er voor dat het lichaam weer bij komt.
Het sympathische en parasympathische zenuwstelsel zijn elkaar fysiologisch tegendeel, maar ze zijn
beide altijd actief. De mate waarin verschilt.
De neuron/de zenuwcel: het basiselement van het zenuwstelsel.
- Functie: informatie overdragen.
Componenten van het neuron:
1. celmembraan
2. cellichaam
3. celkern
4. dendrieten
5. axonheuvel
6. axon
7. gliacel
8. myelineschede
9. knopen van ranvier
10. Axonuiteinden.
Het neuron wordt in zijn geheel
omhuld door het celmembraan dat
het neuron afscheidt van zijn
omgeving.
Binnen het neuron bevinden zich
ionen → elektrisch geladen
deeltjes.
In de buitenkant van de neuron zitten meer + (positief
geladen) ionen.
In de binnenkant van de neuron zitten meer - (negatief
geladen) ionen.
Er is een spanningsverschil tussen het membraan aan de
buitenkant en aan de binnenkant van het neuron.
Als je verder inzoomt dan zie je dat er zich in de celmembraan ionen poorten bevinden.
Natuurlijke selectie: individuen die aangepast zijn aan hun omgeving, zullen gemakkelijker
nakomelingen produceren, waardoor deze kenmerken makkelijker doorgegeven worden.
- Adaptaties: het hebben van kenmerken die aanpasbaar zijn.
Psychologische adaptaties: universele kenmerken van de menselijke geest. Deze zorgen ervoor dat
onze gedragsmogelijkheden gereduceerd worden tot een beperkt aantal acties.
- Zijn complex van aard.
- Bestaan uit verschillende onderdelen.
- Werken automatisch
- Hebben een duidelijke functie.
Massive-modularity-hypothese: de bewering van evolutionair psychologen dat psychologische
adaptaties talrijk, snel, automatisch en onbewust zijn.
Natuurlijke selectie en survival of the fittest komen beide voort uit de theorie van Charles Darwin.
- Survival of the fittests: de individuen die het beste zijn aangepast zullen het gemakkelijkst
overleven.
Seksuele selectie: bevoordeelt de eigenschappen die gunstig zijn voor paring. Bepaalde kenmerken,
hoe onhandig ook, doen het goed bij het andere geslacht en worden zo doorgegeven.
Seksueel dimorfisme: seksuele selectie heeft meer invloed op het uiterlijk en gedrag van mannetjes
dan op dat van vrouwtjes.
Ethologie: onderzoek naar de adaptieve waarde van diergedrag.
Imprinting: genetisch geprogrammeerd, snel leerproces, binnen een kritische periode.
Inclusive fitness: de som van het reproductieve succes van een individu en de effecten van het
gedrag van dit individu op het reproductieve succes van genetische verwanten.
- Dit leidt tot de conclusie dat het evolutionaire proces niet draait om het overleven van
organismen, groepen of soorten, maar om het doorgeven van genen aan de volgende
generatie.
Vergelijkende psychologie: het vergelijken van gedrag van dier en mens.
Typische gedragingen voor mensen:
- Cumulatieve cultuur: wij als mensen nemen niet alleen dingen van elkaar over, maar wij
brengen ook verbeteringen aan.
- Shared intentionality: samen iets doen en bereiken.
Cognitieve archeologie: op basis van fossielen en andere vondsten uit het verleden proberen we een
beeld te vormen van onze voorouders.
Vijf belangrijke overgangen in de evolutie van de mens:
1. Rechtop lopen.
Als je op twee benen loopt, kun je beter in de verte kijken en vang je minder zonlicht op je lijf.
2. De ontwikkeling van fijne motoriek.
,Hierdoor kwam er een toename in de gereedschappen om dieren mee te doden. In deze periode is de
mens ook meer vlees gaan eten, waardoor er meer eiwitten voor zorgden dat het brein van
mensachtigen bleef groeien.
3. Vuur maken.
4. Het brein van de mensachtige maakt een groeispurt door.
De evolutie van taal wordt hier ook aan gekoppeld.
5. Het begin van de landbouw.
De functie van jaloezie: het uitlokken van gedrag dat het ontstane verschil tussen jou en de ander op
een voor jou gunstige manier verkleint, om op die manier de kans op het behouden of verkrijgen van
een seksuele partner te vergroten.
Twee hypothesen over sekseverschillen in jaloezie (David Buss, 1992):
1. Heteroseksuele mannen reageren heftiger op seksuele ontrouw dan heteroseksuele vrouwen.
2. Heteroseksuele vrouwen reageren heftiger op emotionele ontrouw dan heteroseksuele
mannen.
Kritiek op de Massive-modularity-hypothese:
- Het geeft een star beeld van de menselijke evolutie.
- Het is lastig, zo niet onmogelijk, om een evolutionair psychologische hypothese te toetsen.
- De evolutionaire psychologie zou een politieke agenda hebben:
Naturalistic fallacy: een wetenschappelijke bevinding zou betekenen dat onze samenleving zo
georganiseerd hoort te zijn.
- Het zou veel nadruk leggen op eenzijdige invloed van genen op ons gedrag.
Epigenetica: niet de genen zelf veranderen, maar er wordt iets boven op de genen geplaatst,
waardoor het effect van de genen verandert.
Hoofdstuk 1 → het wat en hoe van de neurowetenschappen.
Het zenuwstelsel: verwerkt zintuiglijke informatie, maakt het lichaam klaar voor actie of rust, zet
emotionele en cognitieve processen in gang en stuurt de spieren aan.
- Speelt dus een coördinerende rol bij al onze handelingen.
- De centrale verwerkingseenheid van ons zenuwstelsel is het brein.
Structuur: de anatomische structuren. Gebieden in de hersenen die zich van elkaar onderscheiden op
basis van het soort neuronen dat zich er bevindt.
Functie: wat deze verschillende gebieden doen.
Neurale correlaten → worden gezocht door neurowetenschappers.
- Neuraal: hersencellen en zenuwen.
- Correlaat: onderling gerelateerd.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale en perifere zenuwstelsel:
Centrale zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg.
Perifere zenuwstelsel: alle zenuwen buiten het centrale zenuwstelsel.
- Somatische zenuwstelsel: neuronen die informatie vanuit de zintuigen naar het centrale
zenuwstelsel en daaruit naar de spieren en klieren sturen.
- Autonome zenuwstelsel: controleert het hart en andere organen.
, ● Sympatische zenuwstelsel: een netwerk van neuronen die het organisme
voorbereiden op flinke activiteit.
Activering leidt tot een snellere hartfrequentie, grotere pupillen, verwijding van
bloedvaten, lagere spijsvertering en diepe ademhaling.
● Parasympatische zenuwstelsel: neemt over wanneer ons lichaam in een toestand
van rust en herstel verkeert.
Zorgt er voor dat het lichaam weer bij komt.
Het sympathische en parasympathische zenuwstelsel zijn elkaar fysiologisch tegendeel, maar ze zijn
beide altijd actief. De mate waarin verschilt.
De neuron/de zenuwcel: het basiselement van het zenuwstelsel.
- Functie: informatie overdragen.
Componenten van het neuron:
1. celmembraan
2. cellichaam
3. celkern
4. dendrieten
5. axonheuvel
6. axon
7. gliacel
8. myelineschede
9. knopen van ranvier
10. Axonuiteinden.
Het neuron wordt in zijn geheel
omhuld door het celmembraan dat
het neuron afscheidt van zijn
omgeving.
Binnen het neuron bevinden zich
ionen → elektrisch geladen
deeltjes.
In de buitenkant van de neuron zitten meer + (positief
geladen) ionen.
In de binnenkant van de neuron zitten meer - (negatief
geladen) ionen.
Er is een spanningsverschil tussen het membraan aan de
buitenkant en aan de binnenkant van het neuron.
Als je verder inzoomt dan zie je dat er zich in de celmembraan ionen poorten bevinden.
