Week 1
Rechtssubjectiviteit = personen zijn rechtssubjecten als ze beschikken over internationale
bevoegdheden, rechten of verplichtingen. Dit wordt oa bepaald door het effectiviteitsbeginsel,
het eigen oordeel van staten en erkenning.
Verschillende rechtssubjecten:
1. Staten
a. Onafhankelijk van andere staten
b. Uitoefening van publiek (en effectief) gezag
c. Over een bepaald grondgebied en bevolking
2. Internationale organisaties
a. Een door staten opgerichte intergouvernementele organisatie
b. Bevoegdheden worden beperkt door het specialiteitsbeginsel
i. Internationale organisaties hebben alleen bevoegden die door de staten
aan hen zijn toegekend
3. De facto-regimes
a. Georganiseerde groepen die worden opgericht om effectief gezag uit te oefenen
over delen van het grondgebied van de staat
b. Zwakke juridische status
c. Tijdelijk bestaan
i. Hierdoor beperkte rechtssubjectiviteit
d. Door deze regimes gesloten overeenkomsten hebben geen internationaal
publiekrechtelijke status
4. Bevrijdingsbewegingen
a. Georganiseerde groepen die vechten tegen een bezettende macht of koloniale
mogendheid
b. Grotere rechtssubjectiviteit dan de facto-regimes
c. Bevrijdingsbewegingen hebben zelfbeschikkingsrecht
5. Internationale non-gouvernementele organisaties
a. Private organisaties met een grensoverschrijdend karakter
b. Geen rechtssubjectiviteit → maar ze oefenen wel invloed uit op het
internationale recht
6. Multinationale organisaties
a. Ondernemingen met een grensoverschrijdend karakter op economisch gebied
b. Alleen rechtssubjectiviteit als dit is toegekend in de nationale rechtsorde:
i. Multinationale ondernemingen breiden zich snel uit en worden in
bedwang gehouden door het internationale recht
7. Natuurlijke personen
a. Individuen hebben bepaalde bevoegdheden, rechten en plichten
b. Blijven voor het grootste gedeelte afhankelijk van nationaal recht
,Soevereiniteit = staten komt exclusief gezag toe voor de uitoefening van gezag over
het grondgebied van de staat en de bevolking die daar leeft. Een staat is juridisch
onafhankelijk → een staat kan geen bindende besluiten nemen ten aanzien van
andere staten en een staat mag een andere staat niet onderwerpen aan zijn gezag.
- art. 2 lid 1 VN-Handvest: beginsel van gelijkheid, staten hebben allemaal voor een gelijk
deel aanspraak op de rechten die uit hun soevereiniteit voortvloeien.
Juridische gelijkheid ≠ politieke gelijkheid ≠ feitelijke gelijkheid:
- de 5 permanente leden van de Veiligheidsraad hebben een vetorecht
- er zijn politiek sterkere staten
- verschillen tussen arm en rijk / grootte van grondgebied
Montevideo verdrag art. 1 = de kenmerken van een staat
1. Gezagsstructuur
a. De staat moet een georganiseerde structuur (overheid hebben)
i. Effectief → gezag moet gehandhaafd kunnen worden
ii. Langdurig → gezag moet stabiel zijn gedurende een bepaalde
periode
b. Geen regels over de vorm en aard van de regering
c. De gezagsstructuur mag niet afhankelijk zijn van de hulp van buitenlandse
troepen
2. Grondgebied
a. Land
i. Mag niet alleen bestaan uit zee of kunstmatig land
b. Gedefinieerd
i. Het kerngebied moet duidelijk bij de staat horen, maar geschillen over de
grens doen niet af aan ‘gedefinieerd’. Het moet voldoende bepaalbaar
zijn
c. Grootte is geen voorwaarde voor het ontstaan van een staat
d. Verschillende titels om grondgebied vast te stellen → ontdekking,
effectieve bezetting en overdragen van grondgebied via verdragen
3. Bevolking
a. Permanent, maar kan ook nomadisch zijn
b. Grootte maakt niet uit
c. Nationaliteit ( = onderdanen van de staat) maakt niet uit, dit is geen vereiste
i. Bevolking = iedereen die met enige permanentie zich op het grondgebied
van een staat bevindt
Extra eis: de capaciteit om betrekkingen aan te gaan met andere staten. Dit
suggereert dat het moet gaan om een onafhankelijke entiteit → je bent niet
soeverein als je onderworpen bent aan een hoger gezag.
Staten accepteren het bindende karakter van het internationale recht. De betrokkenheid van
rechtsvorming is afgeleid van hun soevereiniteit; zonder die betrokkenheid zouden ze niet
gebonden kunnen worden aan het internationale recht.
, Hoe komen staten tot stand:
1. Afscheiding
a. Een georganiseerde bevolkingsgroep oefent gezag uit over een deel van de
bestaande staat, scheidt zich af van deze staat en vormt een nieuwe staat
b. Eenzijdige afscheiding = zonder instemming van de moederstaat
i. Het beginsel van territoriale integriteit = elke staat heeft het recht om zijn
territoriale integriteit te beschermen
2. Ontbinding
a. Een bestaande staat valt uiteen in verschillende staten, zonder dat de
moederstaat nog blijft bestaan
3. Aaneensluiting
a. Verschillende staten voegen zich bij elkaar:
i. Een staat sluit zich aan bij een andere staat (= absorptie)
ii. Staten sluiten zich gezamenlijk aan en vormen een nieuwe staat
art. 2 lid 4 VN Handvest = staten mogen geweld gebruiken jegens elkaar en dus ook niet om
een nieuwe staat te creëren. Hierdoor is verovering geen manier om een staat te laten ontstaan.
Hoe wordt beoordeeld of er sprake is van een staat:
- Legaliteit: de regels van internationaal recht moeten worden nageleefd bij de
totstandkoming van een staat.
- Zelfbeschikking: het recht van volkeren om hun politieke status en economisch,
sociale, culturele ontwikkeling in vrijheid te bepalen
- Erkenning: een staat verricht een eenzijdige handeling om te laten zijn de
staat aan alle eisen van staatsvorming voldoet en daarmee de status van
staat toekomt. Art. 6 Montevideo → erkenning van een staat is onherroepelijk.
Erkenning van staten
- constitutief = erkenning is een voorwaarde voor het zijn van een staat, dus een entiteit is
geen staat zonder erkenning van andere staten.
- declaratoir = erkenning is geen ontstaansvoorwaarde, maar een verklaring door een
andere staat dat een bepaalde entiteit voldoet aan de voorwaarden voor staatvorming
Erkenning is geen voorwaarde voor het ontstaan van een nieuwe staat, maar wel juridisch
relevant:
1. Erkenning duidt op het voldoen aan eisen voor staatsvorming
2. Niet-erkende staten kunnen maar beperkt deelnemen aan de internationale rechtsorde
3. Correctief effect = als kenmerken van een staat niet helemaal duidelijk zijn, kunnen veel
erkenningen de kenmerken alsnog bevestigen
Clean slate-beginsel = een nieuwe staat is niet direct gebonden aan verdragen die door zijn
voorganger zijn gesloten
Rechtssubjectiviteit = personen zijn rechtssubjecten als ze beschikken over internationale
bevoegdheden, rechten of verplichtingen. Dit wordt oa bepaald door het effectiviteitsbeginsel,
het eigen oordeel van staten en erkenning.
Verschillende rechtssubjecten:
1. Staten
a. Onafhankelijk van andere staten
b. Uitoefening van publiek (en effectief) gezag
c. Over een bepaald grondgebied en bevolking
2. Internationale organisaties
a. Een door staten opgerichte intergouvernementele organisatie
b. Bevoegdheden worden beperkt door het specialiteitsbeginsel
i. Internationale organisaties hebben alleen bevoegden die door de staten
aan hen zijn toegekend
3. De facto-regimes
a. Georganiseerde groepen die worden opgericht om effectief gezag uit te oefenen
over delen van het grondgebied van de staat
b. Zwakke juridische status
c. Tijdelijk bestaan
i. Hierdoor beperkte rechtssubjectiviteit
d. Door deze regimes gesloten overeenkomsten hebben geen internationaal
publiekrechtelijke status
4. Bevrijdingsbewegingen
a. Georganiseerde groepen die vechten tegen een bezettende macht of koloniale
mogendheid
b. Grotere rechtssubjectiviteit dan de facto-regimes
c. Bevrijdingsbewegingen hebben zelfbeschikkingsrecht
5. Internationale non-gouvernementele organisaties
a. Private organisaties met een grensoverschrijdend karakter
b. Geen rechtssubjectiviteit → maar ze oefenen wel invloed uit op het
internationale recht
6. Multinationale organisaties
a. Ondernemingen met een grensoverschrijdend karakter op economisch gebied
b. Alleen rechtssubjectiviteit als dit is toegekend in de nationale rechtsorde:
i. Multinationale ondernemingen breiden zich snel uit en worden in
bedwang gehouden door het internationale recht
7. Natuurlijke personen
a. Individuen hebben bepaalde bevoegdheden, rechten en plichten
b. Blijven voor het grootste gedeelte afhankelijk van nationaal recht
,Soevereiniteit = staten komt exclusief gezag toe voor de uitoefening van gezag over
het grondgebied van de staat en de bevolking die daar leeft. Een staat is juridisch
onafhankelijk → een staat kan geen bindende besluiten nemen ten aanzien van
andere staten en een staat mag een andere staat niet onderwerpen aan zijn gezag.
- art. 2 lid 1 VN-Handvest: beginsel van gelijkheid, staten hebben allemaal voor een gelijk
deel aanspraak op de rechten die uit hun soevereiniteit voortvloeien.
Juridische gelijkheid ≠ politieke gelijkheid ≠ feitelijke gelijkheid:
- de 5 permanente leden van de Veiligheidsraad hebben een vetorecht
- er zijn politiek sterkere staten
- verschillen tussen arm en rijk / grootte van grondgebied
Montevideo verdrag art. 1 = de kenmerken van een staat
1. Gezagsstructuur
a. De staat moet een georganiseerde structuur (overheid hebben)
i. Effectief → gezag moet gehandhaafd kunnen worden
ii. Langdurig → gezag moet stabiel zijn gedurende een bepaalde
periode
b. Geen regels over de vorm en aard van de regering
c. De gezagsstructuur mag niet afhankelijk zijn van de hulp van buitenlandse
troepen
2. Grondgebied
a. Land
i. Mag niet alleen bestaan uit zee of kunstmatig land
b. Gedefinieerd
i. Het kerngebied moet duidelijk bij de staat horen, maar geschillen over de
grens doen niet af aan ‘gedefinieerd’. Het moet voldoende bepaalbaar
zijn
c. Grootte is geen voorwaarde voor het ontstaan van een staat
d. Verschillende titels om grondgebied vast te stellen → ontdekking,
effectieve bezetting en overdragen van grondgebied via verdragen
3. Bevolking
a. Permanent, maar kan ook nomadisch zijn
b. Grootte maakt niet uit
c. Nationaliteit ( = onderdanen van de staat) maakt niet uit, dit is geen vereiste
i. Bevolking = iedereen die met enige permanentie zich op het grondgebied
van een staat bevindt
Extra eis: de capaciteit om betrekkingen aan te gaan met andere staten. Dit
suggereert dat het moet gaan om een onafhankelijke entiteit → je bent niet
soeverein als je onderworpen bent aan een hoger gezag.
Staten accepteren het bindende karakter van het internationale recht. De betrokkenheid van
rechtsvorming is afgeleid van hun soevereiniteit; zonder die betrokkenheid zouden ze niet
gebonden kunnen worden aan het internationale recht.
, Hoe komen staten tot stand:
1. Afscheiding
a. Een georganiseerde bevolkingsgroep oefent gezag uit over een deel van de
bestaande staat, scheidt zich af van deze staat en vormt een nieuwe staat
b. Eenzijdige afscheiding = zonder instemming van de moederstaat
i. Het beginsel van territoriale integriteit = elke staat heeft het recht om zijn
territoriale integriteit te beschermen
2. Ontbinding
a. Een bestaande staat valt uiteen in verschillende staten, zonder dat de
moederstaat nog blijft bestaan
3. Aaneensluiting
a. Verschillende staten voegen zich bij elkaar:
i. Een staat sluit zich aan bij een andere staat (= absorptie)
ii. Staten sluiten zich gezamenlijk aan en vormen een nieuwe staat
art. 2 lid 4 VN Handvest = staten mogen geweld gebruiken jegens elkaar en dus ook niet om
een nieuwe staat te creëren. Hierdoor is verovering geen manier om een staat te laten ontstaan.
Hoe wordt beoordeeld of er sprake is van een staat:
- Legaliteit: de regels van internationaal recht moeten worden nageleefd bij de
totstandkoming van een staat.
- Zelfbeschikking: het recht van volkeren om hun politieke status en economisch,
sociale, culturele ontwikkeling in vrijheid te bepalen
- Erkenning: een staat verricht een eenzijdige handeling om te laten zijn de
staat aan alle eisen van staatsvorming voldoet en daarmee de status van
staat toekomt. Art. 6 Montevideo → erkenning van een staat is onherroepelijk.
Erkenning van staten
- constitutief = erkenning is een voorwaarde voor het zijn van een staat, dus een entiteit is
geen staat zonder erkenning van andere staten.
- declaratoir = erkenning is geen ontstaansvoorwaarde, maar een verklaring door een
andere staat dat een bepaalde entiteit voldoet aan de voorwaarden voor staatvorming
Erkenning is geen voorwaarde voor het ontstaan van een nieuwe staat, maar wel juridisch
relevant:
1. Erkenning duidt op het voldoen aan eisen voor staatsvorming
2. Niet-erkende staten kunnen maar beperkt deelnemen aan de internationale rechtsorde
3. Correctief effect = als kenmerken van een staat niet helemaal duidelijk zijn, kunnen veel
erkenningen de kenmerken alsnog bevestigen
Clean slate-beginsel = een nieuwe staat is niet direct gebonden aan verdragen die door zijn
voorganger zijn gesloten
