Neuropsychology of ageing and dementia
Week 1 Normal aging - part I
College 1 Aging Part I
Soorten leeftijd:
- Chronological age: units van tijd gemeten sinds de geboorte
o Young-Old 65-74
o Old-Old 75-84
o Oldest Old 85+
- Biological age: de leeftijd van mensen geschat op de schaal hoe lang ze in totaal ongeveer
leven
- Functional age: leeftijd obv kunnen uitvoeren van verschillende taken
o Third age: tussen pensioen en klachten in
o Fourth age: klachten op latere leeftijd
- Psychological age: leeftijd obv hoe goed een individu aanpast aan veranderende
omstandigheden
- Social age: leeftijd gebaseerd op hoe anderen verwachten dat iemand zich gedraagt
Perspectieven op proces van oud worden:
- Normative aging: normaal
- Successful aging: ideaal
- Positive aging: geluk vinden in het proces
Theoretische modellen:
- The selective optimization with compensation model of aging
o Selection: strategie dat focust op effectief functioneren dat hoog blijft
o Optimization: focussen op gedrag dat kwaliteit en kwantiteit maximaliseert
o Compensation: nieuwe strategieën ontwikkelen wanneer verlies optreedt
- The ecological model of aging
o The interactie tussen een persoons competence en de omgeving dat resulteert in een
bepaalde mate van adaptation/aanpassing
o Competence: physical, sensory, cognitive and social capabilities
o Een person met hoge competentie kan makkelijker en vaker aanpassen dan mensen
met lage competentie
Biologie van oud worden
- Gradueel en cumulatief
- Piek in jong volwassenheid
- Afname na jong volwassenheid
Primair oud worden:
- Onvermijdelijk
- Ouderdom bouwt op
- Intrinsiek, bepaald door factoren in organisme zelf
Secundair oud worden:
, - Vermijdelijk en niet universeel
- Door ziekten, verslaving of onvoldoende lichaamsbeweging
Theorieën van oud worden
Geprogrammeerde theorieën (ingebed, gerelateerd aan primair oud worden)
- Time-clock theorie
o Cellen delen aan begin van het leven veel
o Eind van het leven niet (telomeren verkorten = niet meer delen)
o Het leven is bepaald door een tijdklok op cellulair niveau
- Immuun theorie
o Immuunsysteem in het begin van het leven sterk
o Later vindt een afname plaats
o Kan zich uiten in aanvallen van gezonde cellen of kanker
- Evolutie theorie
o Doel in leven voor organismen is voortplanten en grootbrengen van nageslacht
Stochastische theorieën (schade aan lichaam, gerelateerd aan secundair oud worden)
- Error theorie
o Fouten op cellulair niveau kan leiden tot foute moleculen
o Opbouw van zulke foute moleculen kan leiden tot falen van metabolisme
- Wear & tear theorie
o We hebben maar beperkt aantal fysieke energie
o Op een gegeven moment zijn we op
- Stress theorie
o Stress op jonge leeftijd: verandering in hormonen, daarna snel weer normaal
o Stress op late leeftijd: verandering in hormonen, duurt lang tot weer normaal is
Wisselwerking tussen nature en nurture
Nurture:
- Luchtkwaliteit
- Beweging
- Educatieniveau en werkgeschiedenis
- Stresslevels
- Gezondheidszorg
- Getrouwd of niet
- Sociale relaties
Nun study: hersenen van nonnen na hun dood vergeleken; allemaal redelijk dezelfde nurture:
resultaat: grote variabiliteit tussen de nonnen hoe oud ze werden en ziekten
Conclusie: nurture is niet volledig verantwoordelijk voor hoe mensen oud worden en hoe lang ze
leven
Oud worden gaat gepaard met veel fysieke veranderingen:
- Huid en haar
- Musculoskeletal systeem
- Cardiovascular systeem
, Muscoskeletal systeem:
Arthritis: aftakeling van gewrichten, veroorzaakt pijn en verlies van bewegingen
Risicofactoren:
- Toenemende leeftijd
- Obesitas
- Erfelijkheid
- Lage sociaaleconomische status
- Vrouw zijn
Oorzaak: Wear & tear of time
Osteoporosis: verlies van botmassa en afname van botweefsel: leidt tot fragiliteit en grotere kans op
breuken
Risicofactoren:
- Ouder worden
- Vrouw zijn
- Familie geschiedenis
- Roken
- Laag calcium en vitamine D inname in het leven
- Inactieve levensstijl
Cardiovasculair systeem:
- Atherosclerosis
- Hypertension
- Aneurysm
- Stroke
Week 1 Normal aging - part I
College 1 Aging Part I
Soorten leeftijd:
- Chronological age: units van tijd gemeten sinds de geboorte
o Young-Old 65-74
o Old-Old 75-84
o Oldest Old 85+
- Biological age: de leeftijd van mensen geschat op de schaal hoe lang ze in totaal ongeveer
leven
- Functional age: leeftijd obv kunnen uitvoeren van verschillende taken
o Third age: tussen pensioen en klachten in
o Fourth age: klachten op latere leeftijd
- Psychological age: leeftijd obv hoe goed een individu aanpast aan veranderende
omstandigheden
- Social age: leeftijd gebaseerd op hoe anderen verwachten dat iemand zich gedraagt
Perspectieven op proces van oud worden:
- Normative aging: normaal
- Successful aging: ideaal
- Positive aging: geluk vinden in het proces
Theoretische modellen:
- The selective optimization with compensation model of aging
o Selection: strategie dat focust op effectief functioneren dat hoog blijft
o Optimization: focussen op gedrag dat kwaliteit en kwantiteit maximaliseert
o Compensation: nieuwe strategieën ontwikkelen wanneer verlies optreedt
- The ecological model of aging
o The interactie tussen een persoons competence en de omgeving dat resulteert in een
bepaalde mate van adaptation/aanpassing
o Competence: physical, sensory, cognitive and social capabilities
o Een person met hoge competentie kan makkelijker en vaker aanpassen dan mensen
met lage competentie
Biologie van oud worden
- Gradueel en cumulatief
- Piek in jong volwassenheid
- Afname na jong volwassenheid
Primair oud worden:
- Onvermijdelijk
- Ouderdom bouwt op
- Intrinsiek, bepaald door factoren in organisme zelf
Secundair oud worden:
, - Vermijdelijk en niet universeel
- Door ziekten, verslaving of onvoldoende lichaamsbeweging
Theorieën van oud worden
Geprogrammeerde theorieën (ingebed, gerelateerd aan primair oud worden)
- Time-clock theorie
o Cellen delen aan begin van het leven veel
o Eind van het leven niet (telomeren verkorten = niet meer delen)
o Het leven is bepaald door een tijdklok op cellulair niveau
- Immuun theorie
o Immuunsysteem in het begin van het leven sterk
o Later vindt een afname plaats
o Kan zich uiten in aanvallen van gezonde cellen of kanker
- Evolutie theorie
o Doel in leven voor organismen is voortplanten en grootbrengen van nageslacht
Stochastische theorieën (schade aan lichaam, gerelateerd aan secundair oud worden)
- Error theorie
o Fouten op cellulair niveau kan leiden tot foute moleculen
o Opbouw van zulke foute moleculen kan leiden tot falen van metabolisme
- Wear & tear theorie
o We hebben maar beperkt aantal fysieke energie
o Op een gegeven moment zijn we op
- Stress theorie
o Stress op jonge leeftijd: verandering in hormonen, daarna snel weer normaal
o Stress op late leeftijd: verandering in hormonen, duurt lang tot weer normaal is
Wisselwerking tussen nature en nurture
Nurture:
- Luchtkwaliteit
- Beweging
- Educatieniveau en werkgeschiedenis
- Stresslevels
- Gezondheidszorg
- Getrouwd of niet
- Sociale relaties
Nun study: hersenen van nonnen na hun dood vergeleken; allemaal redelijk dezelfde nurture:
resultaat: grote variabiliteit tussen de nonnen hoe oud ze werden en ziekten
Conclusie: nurture is niet volledig verantwoordelijk voor hoe mensen oud worden en hoe lang ze
leven
Oud worden gaat gepaard met veel fysieke veranderingen:
- Huid en haar
- Musculoskeletal systeem
- Cardiovascular systeem
, Muscoskeletal systeem:
Arthritis: aftakeling van gewrichten, veroorzaakt pijn en verlies van bewegingen
Risicofactoren:
- Toenemende leeftijd
- Obesitas
- Erfelijkheid
- Lage sociaaleconomische status
- Vrouw zijn
Oorzaak: Wear & tear of time
Osteoporosis: verlies van botmassa en afname van botweefsel: leidt tot fragiliteit en grotere kans op
breuken
Risicofactoren:
- Ouder worden
- Vrouw zijn
- Familie geschiedenis
- Roken
- Laag calcium en vitamine D inname in het leven
- Inactieve levensstijl
Cardiovasculair systeem:
- Atherosclerosis
- Hypertension
- Aneurysm
- Stroke
