Kernbegrippen – Psychologie een inleiding
1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Begrip Betekenis
Psychologie Wetenschap van gedrag en mentale processen
Experimenteel Psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische
psycholoog processen, in tegenstelling tot een toegepast psycholoog
Docent Psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs
psychologie
Toegepast Psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis
psycholoog gebruikt om problemen van mensen op te lossen
Psychiatrie Een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en
behandeling van mentale stoornissen
Pseudopsychologie Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd
Anekdotisch Getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen
bewijsmateriaal schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
aangezien
Bias Een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal
op basis van persoonlijke ervaringen en waarden
Emotionele bias De neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en
gevoelens, in plaats van op een rationele analyse van het
bewijsmateriaal
Confirmation bias De neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluiten te
(bevestigingsbias) negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te
zoeken waar je het wel mee eens bent
Biologisch Het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in
perspectief het functioneren van de genen, de hersenen, het zenuwstelsel en
hormoonstelsel
Neurowetenschap Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen,
gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere
mentale processen creëren
Evolutionaire Een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat gedrag en
psychologie mentale processen beschouwt op basis van hun genetische
aanpassingen aan overleving en voortplanting
Introspectie Beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen
Structuralisme Historische stroming binnen de psychologie die de basisstructuren
van de geest en de gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten
zochten de ‘elementen’ van de bewuste ervaring
Functionalisme Historische stroming binnen de psychologie die meende dat
psychische processen het beste begrepen kunnen worden in het licht
van hun adaptieve nut en functie
Cognitief Een van de belangrijkste psychologische perspectieven, waarbij de
perspectief nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking
Behaviorisme Een historische school die ernaar streefde om van de psychologie een
objectieve wetenschap te maken die zich allen op gedrag richtte (en
niet op mentale processen)
Behavioristisch Een psychologische invalshoek die de bron van onze handelingen
, perspectief zoekt in stimuli vanuit de omgeving, in plaats van innerlijke mentale
processen
Psychodynamische Een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van het menselijk
psychologie functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens,
herinneringen en conflicten
Psychoanalyse Een benadering van de psychologie die is gebaseerd op de
veronderstellingen van Freud, die de nadruk legt op onbewuste
processen. De term verwijst zowel naar Freuds psychoanalytische
theorie as naar zijn psychoanalytische behandelmethode
Perspectieven Een aantal psychologische perspectieven die draaien om een globaal
vanuit de gehele inzicht in de persoonlijkheid, waaronder de psychodynamische
persoon (whole psychologie van karaktertrekken en temperament
person)
Humanistische Een klinische benadering die de nadruk legt op de mogelijkheden,
psychologie groei, potentie en vrije wil van de mens
Psychologie van Een psychologisch perspectief dat gedrag en persoonlijkheid ziet als
karaktertrekken en de producten van fundamentele psychologische kenmerken
temperament
Ontwikkelingspers 1 van de 6 belangrijke perspectieven van de psychologie, dat zich
pectief onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op
voorspelbare veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop
Sociocultureel 1 van de 6 belangrijke perspectieven van de psychologie, dat de
perspectief nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en
cultureel perspectief
Cultuur Een complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en
tradities die wordt ontwikkeld door een groep mensen en die wordt
gedeeld met anderen in dezelfde omgeving
Crosscultuur Een psycholoog die werkt in dit specialisme is geïnteresseerd in de
psycholoog manieren waarop psychologische processen verschillen tussen
mensen van verschillende culturen
Holisme Visie van totaliteit altijd belangrijker vinden dan de som der delen
Wetenschappelijke Een uit 4 stappen bestaande procedure voor empirisch onderzoek van
methode een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen dat
vooroordelen en subjectieve oordelen worden uitgesloten
Empirisch Onderzoeksbenadering waarbij gegevens worden verzameld door
onderzoek middel van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op
sensorische ervaring en observatie
Theorie Toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties
Hypothese Voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek,
een bewering over de relatie tussen variabelen in een onderzoek
Variabele Element dat van invloed is op dat wat onderzocht wordt
Operationele Objectieve beschrijving van een concept dat bij een wetenschappelijk
definitie onderzoek hoort. Operationele definities kunnen concepten die
worden bestudeerd herformuleren in gedragsmatige termen.
Operationele definities zijn ook exacte omschrijvingen van de manier
waarop een experiment moet worden uitgevoerd en waarop
belangrijke variabelen moeten worden gemeten
Data Informatie, in het bijzonder gegevens die door een onderzoeker zijn
verzameld en die worden gebruikt om een hypothese te toetsen
1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Begrip Betekenis
Psychologie Wetenschap van gedrag en mentale processen
Experimenteel Psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische
psycholoog processen, in tegenstelling tot een toegepast psycholoog
Docent Psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs
psychologie
Toegepast Psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis
psycholoog gebruikt om problemen van mensen op te lossen
Psychiatrie Een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en
behandeling van mentale stoornissen
Pseudopsychologie Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd
Anekdotisch Getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen
bewijsmateriaal schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
aangezien
Bias Een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal
op basis van persoonlijke ervaringen en waarden
Emotionele bias De neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en
gevoelens, in plaats van op een rationele analyse van het
bewijsmateriaal
Confirmation bias De neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluiten te
(bevestigingsbias) negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te
zoeken waar je het wel mee eens bent
Biologisch Het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in
perspectief het functioneren van de genen, de hersenen, het zenuwstelsel en
hormoonstelsel
Neurowetenschap Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen,
gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere
mentale processen creëren
Evolutionaire Een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat gedrag en
psychologie mentale processen beschouwt op basis van hun genetische
aanpassingen aan overleving en voortplanting
Introspectie Beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen
Structuralisme Historische stroming binnen de psychologie die de basisstructuren
van de geest en de gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten
zochten de ‘elementen’ van de bewuste ervaring
Functionalisme Historische stroming binnen de psychologie die meende dat
psychische processen het beste begrepen kunnen worden in het licht
van hun adaptieve nut en functie
Cognitief Een van de belangrijkste psychologische perspectieven, waarbij de
perspectief nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking
Behaviorisme Een historische school die ernaar streefde om van de psychologie een
objectieve wetenschap te maken die zich allen op gedrag richtte (en
niet op mentale processen)
Behavioristisch Een psychologische invalshoek die de bron van onze handelingen
, perspectief zoekt in stimuli vanuit de omgeving, in plaats van innerlijke mentale
processen
Psychodynamische Een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van het menselijk
psychologie functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens,
herinneringen en conflicten
Psychoanalyse Een benadering van de psychologie die is gebaseerd op de
veronderstellingen van Freud, die de nadruk legt op onbewuste
processen. De term verwijst zowel naar Freuds psychoanalytische
theorie as naar zijn psychoanalytische behandelmethode
Perspectieven Een aantal psychologische perspectieven die draaien om een globaal
vanuit de gehele inzicht in de persoonlijkheid, waaronder de psychodynamische
persoon (whole psychologie van karaktertrekken en temperament
person)
Humanistische Een klinische benadering die de nadruk legt op de mogelijkheden,
psychologie groei, potentie en vrije wil van de mens
Psychologie van Een psychologisch perspectief dat gedrag en persoonlijkheid ziet als
karaktertrekken en de producten van fundamentele psychologische kenmerken
temperament
Ontwikkelingspers 1 van de 6 belangrijke perspectieven van de psychologie, dat zich
pectief onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op
voorspelbare veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop
Sociocultureel 1 van de 6 belangrijke perspectieven van de psychologie, dat de
perspectief nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en
cultureel perspectief
Cultuur Een complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en
tradities die wordt ontwikkeld door een groep mensen en die wordt
gedeeld met anderen in dezelfde omgeving
Crosscultuur Een psycholoog die werkt in dit specialisme is geïnteresseerd in de
psycholoog manieren waarop psychologische processen verschillen tussen
mensen van verschillende culturen
Holisme Visie van totaliteit altijd belangrijker vinden dan de som der delen
Wetenschappelijke Een uit 4 stappen bestaande procedure voor empirisch onderzoek van
methode een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen dat
vooroordelen en subjectieve oordelen worden uitgesloten
Empirisch Onderzoeksbenadering waarbij gegevens worden verzameld door
onderzoek middel van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op
sensorische ervaring en observatie
Theorie Toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties
Hypothese Voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek,
een bewering over de relatie tussen variabelen in een onderzoek
Variabele Element dat van invloed is op dat wat onderzocht wordt
Operationele Objectieve beschrijving van een concept dat bij een wetenschappelijk
definitie onderzoek hoort. Operationele definities kunnen concepten die
worden bestudeerd herformuleren in gedragsmatige termen.
Operationele definities zijn ook exacte omschrijvingen van de manier
waarop een experiment moet worden uitgevoerd en waarop
belangrijke variabelen moeten worden gemeten
Data Informatie, in het bijzonder gegevens die door een onderzoeker zijn
verzameld en die worden gebruikt om een hypothese te toetsen
