Samenvatting omgevingsrecht
DEEL I : algemeen deel
Hoofdstuk 1: omgevingsrecht als rechtsgebied – kader
Ozon is een gas rond de aarde, dit houd de schadelijke zonnestralen, de uv stralen tegen. Ozon is
o3. ineens kwamen ze erachter dat er rond de noorpool geen ozonlaag meer was. 20 jaar geleden
kwam er een verbod op de gassen (cfk gassen) die ervoor zorgde dat de ozon verdween. Nu 20
jaar later is de ozonlaag hersteld.
Examenvraag:op internationaal vlak: greenpeace, Dit heeft geleid tot een belangrijk verdrag in
2015 verdrag van parijs (eerste bindend klimaat verdrag) (komt op examen) dit is een VN
verdrag, zitten bijna alle landen in. De VN beslist dat ieder land initiatieven moet gaan nemen om
de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C. daarnaast besluit men ook dat er een
financieringssysteem komt en een jaarlijkse afspraak, dit zijn de COP vergaderingen (conference of
partys). Het enige wat niet is afgesproken is een sansctiesysteem, voor de lidstaten die niet willen
meedoen. (wordt ook op examen gevraagd).
Omgevinsgrecht bestaat eigenlijk uit 2 zaken die in economische termen schaars zijn, dierbaar zijn
en die niet onuitputtelijk zijn.
Dit is het leefmilieu (het vroegere milieurecht). Leefmilieu zijn 2 zaken: het biotische leefmilieu (de
levende dingen, zoals planten en dieren, fauna en flora, mens dier en levende wezen). Aan de
andere kant is dit het abiotische leefmilieu, dit is het niet-levende milieu.
Het 2de component van omgevingsrecht is de ruimte, de bevolking groeit steeds meer (steeds
meer mensen) maar de wereld groeit niet mee. We moeten rekening houden met alles :
woongebieden,akkergebieden
1. Achtergrond
Omgevingsrecht = afzonderlijk rechtsgebied
- Specifiek voorwerp: leefmilieu
Omgevingsrecht = mét bestaande structuren
- Deel administratief recht
o Vergunningen, procedures, sancties, administratieve rechtscolleges
- Deel strafrecht
o Misdrijven, procedures, straffe, (strafrechtbanken)
- Deel burgerlijkrecht
o Fouten, hinder, procedure, schadevergoedingen, (burgerlijke rechtbank)
2. Waarom omgevingsrecht
Omgevingsrecht = functioneel rechtsgebied
- In functie van de omgeving (ruimte en leefmilieu)
- GEEN plaats in traditionele indeling (publiek-privaat recht)
- Omgevingsrecht is BEIDE en MEER!
Omgevingsrecht = evolutief
- Verandert (nog steeds) snel, en als maar sneller
- Op verscheidene domeinen: ruimte/ afval/ bodem/ lucht
- Op verscheidene locaties (lokaal/Vlaanderen/gewesten/EU/ Wereld/..)
- GEVOLG: geen gecoördineerd geheel
Omgevinsgvergunning vervangt de bouwvergunning en de milieuvergunning. De
omgevingsvergunning die de bouwvergunning vervang noemt men een omgevingsvergunning
stedenbouwkundigehandelingen. Daarnaast bestaat er ook een omgevingsvergunning voor de
exploitatie voor een hinderlijke inrichting.
Stel dat ik niks heb en ik wil een stal beginnen met 600 varkens dan moet ik een
omgevingsvergunning stedenbouwkundigehandeling en een omgevingsvergunning voor de
exploitatie voor een hinderlijke inrichting aanvragen.
Pag 18 onderaan handboek
1
,Besluit : drie redenen
1. Legaliteitsbeginsel : wettelijk kader
- Omgevingsrecht wettelijke basis geven
o Afdwingbaarheid
- Zelfs in Grondwet !! (Grondwettelijk recht op gezond leefmilieu)
- Op het examen: klopt het dat dit grondwettelijk gewaarborgd is? ja dit klopt, staat in de
grondwet.
- Wat levert mij dat op dat iets grondwettelijk geregeld is? Welke bescherming biedt mij dat
in de praktijk? 2 beschermingen: elke wet die gemaakt wordt (elke wettelijke regel, al is het
van een provincie, kb, mb,etc.) passeert de grondwetstoetsing. Het moet de GW
eerbiedigen. Als deze die niet eerbiedt dan kan iemand naar het grondwettelijk hof stappen
en de wet laten vernietigen (vernietigingsbeginsel). Elke rechtszaak waarin er
onduidelijkheid bestaat of vragen rond de conformiteit (is de overeenkomst conform) dan
kan er een prejudieciele vraag gesteld worden (is artikel 12 van de overeenkomst strijdig
met artikel 16 van de GW)
- KOMT OP HET EXAMEN!!!
2. Handhaving verzekeren: afdwingbaarheid
- Vooraf: vergunningenbeleid = Pro actief
- Achteraf: sanctiebeleid = Repressief
o Strafrechtelijk
o Administratief
o Burgerrechtelijk
- Tot de jaren 60: iedereen bouwde waar die wou, hoe die wou, hoe groot die wou, hoe breed
die wou, hier bestonden geen regels rond
- dan is het legaliteitsbeginsel : het besef dat we iets moeten gaan doen, wetten gaan
invoeren, regels gaan invoeren
- Handhaving: regels volgen die worden opgelegd. Als ze de regels niet volgen dan
sanctiebeleid
- Vergunningenbeleid: tonen dat je het kunt en moogt, je voldoent aan de
vergunningvoorwaarden.
3. Aansprakelijkheid voor schadegevallen regelen (Rechtsgronden gebruikt die ook van
toepassing zijn op het omgevingsrecht)
- Foutaansprakelijkheid
o Art. 6.5 NBW (oud art. 1382 BW)
- Fout
- Schade
- Oorzakelijk verband
o Het befaamde artikel 1382 BW : iemand die schade toebrengt aan een ander waardoor die nu
schade heeft, moet deze schade vergoeden
- Hinder
o Art. 3.101 NBW (oud art. 544 BW)
- Verstoring evenwicht
o Burenhinder art. 544 BW (oude bestaande rechtsgronden gebruiken om
aansprakelijkheidsgronden voor de vervuiler aan te reiken)
-
- Contractuele aansprakelijkheid
o Art. 1641 BW
- Aansprakelijkheid verborgen fout
Hoofdstuk 2: omschrijving omgevingsrecht
2
, 1. Definitie
Regelementering “omgeving” : ruimte en leefmilieu
niet vatbaar in opdeling privaat- publiek
2. Onderscheid
omgevingsrecht
milieurecht stedenbouwrecht
2. 2. ruimtelijke
1. milieuhygienerecht 1. stedenbouwrecht
milieubeschermingsrecht ordeningsrecht
Omgevingsrecht bestaat uit het milieurecht en het stedenbouwrecht
Dit bestaat ook nog eens ieder uit 2 vakken; milieurecht = milieuhygienerecht (= het
abiotische ) en milieubeschermingsrecht (= het levende milieu, het biotische)
Stedenbouwrecht (voor de jaren 60 was er niets over de ruimte, er bestonden geen regels
hierrond. In ‘62 is er een stedenbouwwet gekomen die eist dat elke constructie die verankerd
wordt in de grond, vanaf voortaan een bouwvergunning moest hebben en als 2 de word aan de
overheid ook een taak gegeven: om de beperkte plaats die we hebben te ordenen. Elke
gemeente zal zijn ruimte indelen naar bestemming
Al die plannen moeten met elkaar in overeenstemming zijn
Milieurecht
A. Milieuhygiene recht
= A-biotisch
- = regels m.b.t. “grote componenten”
o Water/ lucht
o Hinderlijke inrichtingen
o Bodem
o Geluid
o Afval
o = negatieve benadering : voorkomen hinder
B. Milieubeschermingsrecht =
biotisch
- = regels m.b.t. “bescherming van natuurlijke omgeving”
o Natuurbehoud
o Bosdecreet
o Bescherming gebieden
o Vogelvangst – visvangst
o = positieve benadering : beheer en behoud
Stedenbouw en ruimtelijke ordening
A. Stedenbouw
= constructies
- Vergunningsrecht
o Stedenbouwkundige vergunning
o Verkavelingsvergunning omgevingsvergunning
o Regularisatievergunning
- Handhavingsrecht
o Toezicht / herstel/ maatregelen/ …
B. Ruimtelijke ordening =
indeling ruimtes
3
, - Indeling evolutie
- Ruimtelijke planning (bestemmingen)
- Vergunningsrecht
- Handhavingsrecht
Bij het vergunningenrecht gaan we 3 vergunningen tegen komen.
Stedenbouwkundige vergunning = een omgevingsvergunning voor constructies
Verkavelingsvergunning = kadasterplannen, weet alles over het perceel. Het kadaster weet wie
de eigenaar is en gaat deze een belasting sturen. Een stuk grond opgedeeld in verschillende
gronden, de grond gaat anders worden ingedeeld en ingekleurd. De bestemming van de grond
gaat gewijzigd worden.
Kan ook van een bouwgrond een landbouwgrond gemaakt worden? Ja dit gaat. Als jouw
bouwgrond wordt plaatsgegooid tot landbouwgrond dan kan je je beroepen op de plan baten
en plan schade. Als ik door een beslissing van een overheid, waar we niks aan kunnen doen,
schade oplopen, dan kan je een plan schadevergoeding vragen of plan baten (een vergoeding
bij mij komen halen)
Regularisatievergunning = toezichthouders in gemeentes en provincies in vlaanderen allerlei
gebreken gaan melden en achtervolgen.
Hoofdstuk 3: historiek en bronnen van het (milieu)- omgevingsrecht
1. Internationaal omgevingsrecht
A. Evolutie
- < jaren ’60 : /
- jaren ’60 : club van Rome – EEG (NASA)
- jaren ’70 : UNO : milieuacties
- jaren ’80 : beginnende invloeden EG : via richtlijnen
- jaren ’90 - 2014 : grote inmenging EU + jaarlijkse wereldconferenties (“protocollen
gaan maken)” van Rio – Kyoto – Kopenhagen - Doha (qatar)…)
- 12 december 2015 : Verenigde Naties : PARIJS : 1 ste bindend klimaatverdrag ooit!!!
- 28 juli 2022: schoon en gezond leefmilieu = universeel mensenrecht (COP 27)
- december 2023: (COP 28) temperatuurstijging binnen 1,5°C houden
- december 2024: (COP 29) Baku : wereldwijde gevolgen (bosbranden, overstromingen,
hittegolven,…)
Hoe is het zover gekomen en wat heeft me dat opgeleverd
Historiek en bronnen in het recht gaan hand in hand
Hoogste niveau:
Internationaal (mondiaal) voor de jaren ‘60 was er niks
Jaren 70: opkomst bepaalde protestgroepen, greenpeace ontstaan, veel acties, hippies,
Jaren 90: bepaalde zaken komen in de aandacht op een informele, ludieke manier groeit uit
tot conventies
Sedert 2015 hebben we ook bindende overeenkomsten op internationaal niveao (is geen
conventie, geen protocol, wel een vedrag) verdrag van parijs (dit is een verdrag in VN
verband (verenigde naties, zitten bijna alle landen in) alle landen moeten inspanningen leveren
om de max. tempuratuur te beperken tot 1,5°C. hierin wordt ook een financiele regeling
bepaald, want niet alle landen hebben daar geld voor. Daarom afgesproken dat rijke landen de
arme landen gaat helpen, ook afgespoken om ieder jaar terug bijeen te komen, dat zijn de COP
conferenties
. 3 opmerkingen hierbij:
wat is niet afgesproken? wat bij landen die hun verplichtingen niet nakomen, dit hebben we
niet afgesproken. Geen sancties in opgenomen.
Wat is het zwakke punt van het verhaal?
Belgie:
4
DEEL I : algemeen deel
Hoofdstuk 1: omgevingsrecht als rechtsgebied – kader
Ozon is een gas rond de aarde, dit houd de schadelijke zonnestralen, de uv stralen tegen. Ozon is
o3. ineens kwamen ze erachter dat er rond de noorpool geen ozonlaag meer was. 20 jaar geleden
kwam er een verbod op de gassen (cfk gassen) die ervoor zorgde dat de ozon verdween. Nu 20
jaar later is de ozonlaag hersteld.
Examenvraag:op internationaal vlak: greenpeace, Dit heeft geleid tot een belangrijk verdrag in
2015 verdrag van parijs (eerste bindend klimaat verdrag) (komt op examen) dit is een VN
verdrag, zitten bijna alle landen in. De VN beslist dat ieder land initiatieven moet gaan nemen om
de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C. daarnaast besluit men ook dat er een
financieringssysteem komt en een jaarlijkse afspraak, dit zijn de COP vergaderingen (conference of
partys). Het enige wat niet is afgesproken is een sansctiesysteem, voor de lidstaten die niet willen
meedoen. (wordt ook op examen gevraagd).
Omgevinsgrecht bestaat eigenlijk uit 2 zaken die in economische termen schaars zijn, dierbaar zijn
en die niet onuitputtelijk zijn.
Dit is het leefmilieu (het vroegere milieurecht). Leefmilieu zijn 2 zaken: het biotische leefmilieu (de
levende dingen, zoals planten en dieren, fauna en flora, mens dier en levende wezen). Aan de
andere kant is dit het abiotische leefmilieu, dit is het niet-levende milieu.
Het 2de component van omgevingsrecht is de ruimte, de bevolking groeit steeds meer (steeds
meer mensen) maar de wereld groeit niet mee. We moeten rekening houden met alles :
woongebieden,akkergebieden
1. Achtergrond
Omgevingsrecht = afzonderlijk rechtsgebied
- Specifiek voorwerp: leefmilieu
Omgevingsrecht = mét bestaande structuren
- Deel administratief recht
o Vergunningen, procedures, sancties, administratieve rechtscolleges
- Deel strafrecht
o Misdrijven, procedures, straffe, (strafrechtbanken)
- Deel burgerlijkrecht
o Fouten, hinder, procedure, schadevergoedingen, (burgerlijke rechtbank)
2. Waarom omgevingsrecht
Omgevingsrecht = functioneel rechtsgebied
- In functie van de omgeving (ruimte en leefmilieu)
- GEEN plaats in traditionele indeling (publiek-privaat recht)
- Omgevingsrecht is BEIDE en MEER!
Omgevingsrecht = evolutief
- Verandert (nog steeds) snel, en als maar sneller
- Op verscheidene domeinen: ruimte/ afval/ bodem/ lucht
- Op verscheidene locaties (lokaal/Vlaanderen/gewesten/EU/ Wereld/..)
- GEVOLG: geen gecoördineerd geheel
Omgevinsgvergunning vervangt de bouwvergunning en de milieuvergunning. De
omgevingsvergunning die de bouwvergunning vervang noemt men een omgevingsvergunning
stedenbouwkundigehandelingen. Daarnaast bestaat er ook een omgevingsvergunning voor de
exploitatie voor een hinderlijke inrichting.
Stel dat ik niks heb en ik wil een stal beginnen met 600 varkens dan moet ik een
omgevingsvergunning stedenbouwkundigehandeling en een omgevingsvergunning voor de
exploitatie voor een hinderlijke inrichting aanvragen.
Pag 18 onderaan handboek
1
,Besluit : drie redenen
1. Legaliteitsbeginsel : wettelijk kader
- Omgevingsrecht wettelijke basis geven
o Afdwingbaarheid
- Zelfs in Grondwet !! (Grondwettelijk recht op gezond leefmilieu)
- Op het examen: klopt het dat dit grondwettelijk gewaarborgd is? ja dit klopt, staat in de
grondwet.
- Wat levert mij dat op dat iets grondwettelijk geregeld is? Welke bescherming biedt mij dat
in de praktijk? 2 beschermingen: elke wet die gemaakt wordt (elke wettelijke regel, al is het
van een provincie, kb, mb,etc.) passeert de grondwetstoetsing. Het moet de GW
eerbiedigen. Als deze die niet eerbiedt dan kan iemand naar het grondwettelijk hof stappen
en de wet laten vernietigen (vernietigingsbeginsel). Elke rechtszaak waarin er
onduidelijkheid bestaat of vragen rond de conformiteit (is de overeenkomst conform) dan
kan er een prejudieciele vraag gesteld worden (is artikel 12 van de overeenkomst strijdig
met artikel 16 van de GW)
- KOMT OP HET EXAMEN!!!
2. Handhaving verzekeren: afdwingbaarheid
- Vooraf: vergunningenbeleid = Pro actief
- Achteraf: sanctiebeleid = Repressief
o Strafrechtelijk
o Administratief
o Burgerrechtelijk
- Tot de jaren 60: iedereen bouwde waar die wou, hoe die wou, hoe groot die wou, hoe breed
die wou, hier bestonden geen regels rond
- dan is het legaliteitsbeginsel : het besef dat we iets moeten gaan doen, wetten gaan
invoeren, regels gaan invoeren
- Handhaving: regels volgen die worden opgelegd. Als ze de regels niet volgen dan
sanctiebeleid
- Vergunningenbeleid: tonen dat je het kunt en moogt, je voldoent aan de
vergunningvoorwaarden.
3. Aansprakelijkheid voor schadegevallen regelen (Rechtsgronden gebruikt die ook van
toepassing zijn op het omgevingsrecht)
- Foutaansprakelijkheid
o Art. 6.5 NBW (oud art. 1382 BW)
- Fout
- Schade
- Oorzakelijk verband
o Het befaamde artikel 1382 BW : iemand die schade toebrengt aan een ander waardoor die nu
schade heeft, moet deze schade vergoeden
- Hinder
o Art. 3.101 NBW (oud art. 544 BW)
- Verstoring evenwicht
o Burenhinder art. 544 BW (oude bestaande rechtsgronden gebruiken om
aansprakelijkheidsgronden voor de vervuiler aan te reiken)
-
- Contractuele aansprakelijkheid
o Art. 1641 BW
- Aansprakelijkheid verborgen fout
Hoofdstuk 2: omschrijving omgevingsrecht
2
, 1. Definitie
Regelementering “omgeving” : ruimte en leefmilieu
niet vatbaar in opdeling privaat- publiek
2. Onderscheid
omgevingsrecht
milieurecht stedenbouwrecht
2. 2. ruimtelijke
1. milieuhygienerecht 1. stedenbouwrecht
milieubeschermingsrecht ordeningsrecht
Omgevingsrecht bestaat uit het milieurecht en het stedenbouwrecht
Dit bestaat ook nog eens ieder uit 2 vakken; milieurecht = milieuhygienerecht (= het
abiotische ) en milieubeschermingsrecht (= het levende milieu, het biotische)
Stedenbouwrecht (voor de jaren 60 was er niets over de ruimte, er bestonden geen regels
hierrond. In ‘62 is er een stedenbouwwet gekomen die eist dat elke constructie die verankerd
wordt in de grond, vanaf voortaan een bouwvergunning moest hebben en als 2 de word aan de
overheid ook een taak gegeven: om de beperkte plaats die we hebben te ordenen. Elke
gemeente zal zijn ruimte indelen naar bestemming
Al die plannen moeten met elkaar in overeenstemming zijn
Milieurecht
A. Milieuhygiene recht
= A-biotisch
- = regels m.b.t. “grote componenten”
o Water/ lucht
o Hinderlijke inrichtingen
o Bodem
o Geluid
o Afval
o = negatieve benadering : voorkomen hinder
B. Milieubeschermingsrecht =
biotisch
- = regels m.b.t. “bescherming van natuurlijke omgeving”
o Natuurbehoud
o Bosdecreet
o Bescherming gebieden
o Vogelvangst – visvangst
o = positieve benadering : beheer en behoud
Stedenbouw en ruimtelijke ordening
A. Stedenbouw
= constructies
- Vergunningsrecht
o Stedenbouwkundige vergunning
o Verkavelingsvergunning omgevingsvergunning
o Regularisatievergunning
- Handhavingsrecht
o Toezicht / herstel/ maatregelen/ …
B. Ruimtelijke ordening =
indeling ruimtes
3
, - Indeling evolutie
- Ruimtelijke planning (bestemmingen)
- Vergunningsrecht
- Handhavingsrecht
Bij het vergunningenrecht gaan we 3 vergunningen tegen komen.
Stedenbouwkundige vergunning = een omgevingsvergunning voor constructies
Verkavelingsvergunning = kadasterplannen, weet alles over het perceel. Het kadaster weet wie
de eigenaar is en gaat deze een belasting sturen. Een stuk grond opgedeeld in verschillende
gronden, de grond gaat anders worden ingedeeld en ingekleurd. De bestemming van de grond
gaat gewijzigd worden.
Kan ook van een bouwgrond een landbouwgrond gemaakt worden? Ja dit gaat. Als jouw
bouwgrond wordt plaatsgegooid tot landbouwgrond dan kan je je beroepen op de plan baten
en plan schade. Als ik door een beslissing van een overheid, waar we niks aan kunnen doen,
schade oplopen, dan kan je een plan schadevergoeding vragen of plan baten (een vergoeding
bij mij komen halen)
Regularisatievergunning = toezichthouders in gemeentes en provincies in vlaanderen allerlei
gebreken gaan melden en achtervolgen.
Hoofdstuk 3: historiek en bronnen van het (milieu)- omgevingsrecht
1. Internationaal omgevingsrecht
A. Evolutie
- < jaren ’60 : /
- jaren ’60 : club van Rome – EEG (NASA)
- jaren ’70 : UNO : milieuacties
- jaren ’80 : beginnende invloeden EG : via richtlijnen
- jaren ’90 - 2014 : grote inmenging EU + jaarlijkse wereldconferenties (“protocollen
gaan maken)” van Rio – Kyoto – Kopenhagen - Doha (qatar)…)
- 12 december 2015 : Verenigde Naties : PARIJS : 1 ste bindend klimaatverdrag ooit!!!
- 28 juli 2022: schoon en gezond leefmilieu = universeel mensenrecht (COP 27)
- december 2023: (COP 28) temperatuurstijging binnen 1,5°C houden
- december 2024: (COP 29) Baku : wereldwijde gevolgen (bosbranden, overstromingen,
hittegolven,…)
Hoe is het zover gekomen en wat heeft me dat opgeleverd
Historiek en bronnen in het recht gaan hand in hand
Hoogste niveau:
Internationaal (mondiaal) voor de jaren ‘60 was er niks
Jaren 70: opkomst bepaalde protestgroepen, greenpeace ontstaan, veel acties, hippies,
Jaren 90: bepaalde zaken komen in de aandacht op een informele, ludieke manier groeit uit
tot conventies
Sedert 2015 hebben we ook bindende overeenkomsten op internationaal niveao (is geen
conventie, geen protocol, wel een vedrag) verdrag van parijs (dit is een verdrag in VN
verband (verenigde naties, zitten bijna alle landen in) alle landen moeten inspanningen leveren
om de max. tempuratuur te beperken tot 1,5°C. hierin wordt ook een financiele regeling
bepaald, want niet alle landen hebben daar geld voor. Daarom afgesproken dat rijke landen de
arme landen gaat helpen, ook afgespoken om ieder jaar terug bijeen te komen, dat zijn de COP
conferenties
. 3 opmerkingen hierbij:
wat is niet afgesproken? wat bij landen die hun verplichtingen niet nakomen, dit hebben we
niet afgesproken. Geen sancties in opgenomen.
Wat is het zwakke punt van het verhaal?
Belgie:
4
