ZIEKTELEER
Dierickx
,1 Kanker
1.1 Defini e en kenmerken
Kanker < ‘Cancrum’ = krab
Gekarakteriseerd door ongecontroleerde celdeling groei van abnormaal weefsel (= tumor, neoplasie)
Normaal Kanker
Ontwikkeling en groei Groei zonder respect van we en ecosysteem
Volwassen weefsels Onaangepaste groei
Homeostase behouden Niet-adap ef: zonderuitlokkende fysiologische
o Steady state s mulus
o Herstel/repair Niet flexibel of reversibel: zonder spontaan uitdoven
Adap ef inspelen op wijzigende situa es
o Hyperplasie (meer cellen)
o Hypertrofie (grotere cellen)
o Flexibel en reversibel
Voorbeeld fysiologische groei: fitness
Tijdens menstrua e: hypertrofie en hyperplasie van baarmoeder
Prostaat vergroot vanaf 50-60 jaar: benigne prostaathypertrofie
Kenmerk Benigne tumor Maligne tumor
Begrenzing Scherp Onregelma g
Kapsel Frequent Zelden
Groeiwijze Niet-invasief Invasief
Groeisnelheid Laag Hoog
Necrose Zelden Frequent
Differen a e Goed Slecht
Mito sche ac viteit Laag Hoog
Metastasering Niet Wel
Toch soms overgang naar kenmerken maligne tumor
Examen!
Invasief: binnengaan in ander stelsel
Differen a e: tumor ontstaat uit normaal weefsel
Mito sche ac viteit: groeisnelheid
Metastasering: uitzaaiing
Goedaardige tumor kan uitgroeien tot kwaadaardige tumor (bv. Darmpoliep) = voorstadium van kwaadaardige
tumor, bv. Moedervlek
Goedaardige tumor moet soms behandeld worden: bv. schwanoom omdat deze voorkomt op een plaats met
weinig ruimte tot groei waardoor deze kan gaan drukken op gehoorzenuw, hersenzenuw, …
Neuronen en nefronen delen niet meer
1
,Menselijk genoom
Cellen zonder kern: rode bloedcellen en bloedplaatjes
23 chromosoom paren
3 miljard bouwstenen
25.000 genen
XX is vrouwelijk
Geordend van groot naar klein
Chromosomen hebben 2 armen (korte arm (p) en lange arm (q))
Normale cel en kankercel
Er treden fouten op in chromosomen: stukken vallen weg, breken af, …
Genomisch landschap
Aantal afwijkingen in DNA van kanker
Grootste/meeste afwijkingen bij huidkanker en longkanker tumoren groeien over lange jdsspanne, door
con nue blootstelling, uitlokkende factoren
Minste afwijkingen bij botkanker, sarcomen en schildklierkanker veel bij kinderen, pure pech
Types kanker
A ankelijk van type cel waaruit ze ontstaan: kanker wordt genoemd naar weefsel waaruit ze ontstaan
Epitheel Carcinoma
Lymfocyten Lymfoma
Wi e bloedcellen Leukemie
Bindweefsel Sarcoma
Melanocyten Melanoma
Kiemcellen Terratoma
Examen: voorbeelden kunnen geven
2
, Vaste tumoren = vanuit vast weefsel
Sta s eken
Mannen: prostaatkanker meest voorkomend
Vrouwen: borstkanker meest voorkomend
Mannen: longkanker meeste sterfgevallen
Vrouwen: borstkanker, longkanker meeste sterfgevallen
Kanker neemt toe met lee ijd: +/- 5% van kankers bij kinderen en jongeren
+/- 4950 nieuwe gevallen per dag
o Mannen: prostaat, long en bronchus, colon en rectum
o Vrouwen: borst, long en bronchus, colon en rectum
Meer dan 1600 overlijdens per dag
o Pancreas kanker: niet frequent maar een van de meest dodelijke door geen goede beschikbare
behandeling
5-jaarsoverleving
Hoeveel pa ënten zijn er na 5 jaar nog in leven
Belangrijk voor preven e
Borstkanker hee goede overlevingskans maar zeer frequent waardoor veel sterfgevallen
3
Dierickx
,1 Kanker
1.1 Defini e en kenmerken
Kanker < ‘Cancrum’ = krab
Gekarakteriseerd door ongecontroleerde celdeling groei van abnormaal weefsel (= tumor, neoplasie)
Normaal Kanker
Ontwikkeling en groei Groei zonder respect van we en ecosysteem
Volwassen weefsels Onaangepaste groei
Homeostase behouden Niet-adap ef: zonderuitlokkende fysiologische
o Steady state s mulus
o Herstel/repair Niet flexibel of reversibel: zonder spontaan uitdoven
Adap ef inspelen op wijzigende situa es
o Hyperplasie (meer cellen)
o Hypertrofie (grotere cellen)
o Flexibel en reversibel
Voorbeeld fysiologische groei: fitness
Tijdens menstrua e: hypertrofie en hyperplasie van baarmoeder
Prostaat vergroot vanaf 50-60 jaar: benigne prostaathypertrofie
Kenmerk Benigne tumor Maligne tumor
Begrenzing Scherp Onregelma g
Kapsel Frequent Zelden
Groeiwijze Niet-invasief Invasief
Groeisnelheid Laag Hoog
Necrose Zelden Frequent
Differen a e Goed Slecht
Mito sche ac viteit Laag Hoog
Metastasering Niet Wel
Toch soms overgang naar kenmerken maligne tumor
Examen!
Invasief: binnengaan in ander stelsel
Differen a e: tumor ontstaat uit normaal weefsel
Mito sche ac viteit: groeisnelheid
Metastasering: uitzaaiing
Goedaardige tumor kan uitgroeien tot kwaadaardige tumor (bv. Darmpoliep) = voorstadium van kwaadaardige
tumor, bv. Moedervlek
Goedaardige tumor moet soms behandeld worden: bv. schwanoom omdat deze voorkomt op een plaats met
weinig ruimte tot groei waardoor deze kan gaan drukken op gehoorzenuw, hersenzenuw, …
Neuronen en nefronen delen niet meer
1
,Menselijk genoom
Cellen zonder kern: rode bloedcellen en bloedplaatjes
23 chromosoom paren
3 miljard bouwstenen
25.000 genen
XX is vrouwelijk
Geordend van groot naar klein
Chromosomen hebben 2 armen (korte arm (p) en lange arm (q))
Normale cel en kankercel
Er treden fouten op in chromosomen: stukken vallen weg, breken af, …
Genomisch landschap
Aantal afwijkingen in DNA van kanker
Grootste/meeste afwijkingen bij huidkanker en longkanker tumoren groeien over lange jdsspanne, door
con nue blootstelling, uitlokkende factoren
Minste afwijkingen bij botkanker, sarcomen en schildklierkanker veel bij kinderen, pure pech
Types kanker
A ankelijk van type cel waaruit ze ontstaan: kanker wordt genoemd naar weefsel waaruit ze ontstaan
Epitheel Carcinoma
Lymfocyten Lymfoma
Wi e bloedcellen Leukemie
Bindweefsel Sarcoma
Melanocyten Melanoma
Kiemcellen Terratoma
Examen: voorbeelden kunnen geven
2
, Vaste tumoren = vanuit vast weefsel
Sta s eken
Mannen: prostaatkanker meest voorkomend
Vrouwen: borstkanker meest voorkomend
Mannen: longkanker meeste sterfgevallen
Vrouwen: borstkanker, longkanker meeste sterfgevallen
Kanker neemt toe met lee ijd: +/- 5% van kankers bij kinderen en jongeren
+/- 4950 nieuwe gevallen per dag
o Mannen: prostaat, long en bronchus, colon en rectum
o Vrouwen: borst, long en bronchus, colon en rectum
Meer dan 1600 overlijdens per dag
o Pancreas kanker: niet frequent maar een van de meest dodelijke door geen goede beschikbare
behandeling
5-jaarsoverleving
Hoeveel pa ënten zijn er na 5 jaar nog in leven
Belangrijk voor preven e
Borstkanker hee goede overlevingskans maar zeer frequent waardoor veel sterfgevallen
3
