Samenvatting publiek recht - Bachelor sociaal werk (geslaagd eerste zit!!)

PUBLIEK RECHT
I – RECHT EN DE OVERHEID

1. WAT IS RECHT

- Er bestaat geen exacte definitie
o Recht is een geheel van regelgeving, van overheidsstructuren en
van justitie (ze vormen één geheel)
o We kunnen het niet over recht hebben zonder het te hebben over:
 Rechtsregels
 Instellingen die recht maken
 De gerechtelijke organisatie zonder wie het recht niet
afdwingbaar zou zijn

1.1 GEDRAGSREGELS EN NORMEN DIE ORDE BRENGEN IN EEN
SAMENLEVING

- Functie van recht: ordening in de samenleving brengen
o Het is het geheel aan rechtsregels dat een samenleving ordent
 Door te omschrijven wat wel en wat niet mag
 Door voor te schrijven hoe we ons als burgers (moeten)
gedragen, hoe we ons moeten organiseren, …

- Zodra mensen samenleven, ontstaat een noodzaak aan onderlinge
afspraken
 om zowel het individu als de groep te doen overleven
o In deze vorm is recht oud en wordt beschouwd als eigen aan het
menselijk samenleven

- De koppeling van recht aan samenleving houdt ook in dat recht:
o Tijdsgebonden is
o Plaatsgebonden is
o Ideologisch gebonden is (eigen aan politieke of religieuze stroming)

- Samenleving veranderd door tijd heen  recht moet dat ook doen
o Evolueert mee met stromingen & opvattingen binnen een
maatschappij
o Dit evolutief karakter van recht maakt dat het erg maakbaar is
 Stromingen, ideologieën en gebeurtenissen geven inhoud aan
recht
- Aanpassingen van recht: via de instellingen die bevoegd zijn

,1.2 OPGELEGD DOOR DE OVERHEID

- Om van recht te kunnen spreken  regels moeten opgelegd zijn door de
overheid
o 2e essentiële kenmerk van recht

- Recht is geen doel maar een middel
o Om binnen een bepaalde samenleving zaken te ordenen & hierrond
beleid voeren

- Recht is een afspiegeling van de overheersende maatschappelijke
tendensen & het resultaat van verschillende ideologische stromingen &
waarden die onze maatschappij beïnvloeden
o Ons recht is deels beïnvloed door Romeins Recht, Napoleon, …
o Toont opnieuw aan hoe maakbaar recht is

- We geven de macht om recht te maken aan een overheid
o Best geplaatst om het belang van de samenleving na te streven
o Een democratische overheid is namelijk in staat om:
 Individueel belang te overstijgen
 Algemeen belang te verdedigen
o Naarmate er meer mensen achter de OH en beleid staan  recht zal
sneller als ‘rechtvaardig’ worden beschouwd (& omgekeerd)

1.3 DWINGEND KARAKTER VAN RECHT

- Om ordening te krijgen binnen een samenleving, moet er een mechanisme
zijn die ervoor zorgt dat het recht effectief wordt toegepast
o Overheid (politie, inspectiediensten, …)
o Justitie (OM, rechtbanken, …)
 Zij waken over de correcte toepassing van het recht & maken dat recht
afdwingbaar is ten opzichte van elkaar

, 2. INDELING VAN RECHT

- Recht = een complex gegeven
- Door de toenemende complexiteit van samenleving  recht ook steeds
moeilijker
- Om structuur te brengen, zijn er verschillende manieren om recht in te
delen:




- B
R: Burgerlijk Recht ADM: Administratief Recht
- BPR: Burgerlijk Proces Recht SOC: Sociaal Recht
- IPR: Internationaal Privaat recht FIS: Fiscaal Recht
- OR: Ondernemingsrecht STR: Strafrecht
- GWR: Grondwettelijk Recht VOL: Internataal PB Recht

2.1 PUBLIEK RECHT & PRIVAAT RECHT

INDELING WAAR MEN KIJKT NAAR WAT ER GEREGELD WORDT:

- Publiek recht = zaken die met de overheid te maken hebben
o Structuur, de werking, de financiën van overheid en wat strafbaar is
 voorbeelden: de grondwet, staatsstructuur, de werking van
de overheid, de overheidsfinanciën, sociale uitkeringen, …

o Regelt verhouding tussen:
 overheden onderling
 overheid & burger

o Belangrijk kenmerk:
 altijd dwingend recht  er valt niet over te onderhandelen

- Privaat recht = verhouding tussen burgers of ondernemingen