College huidkanker 1: Epidemiologie
Epidemiologie: de wetenschap die zich bezighoudt met hoe vaak ziekten voorkomen in verschillende
groepen mensen en waarom.
Epidemiologische informatie wordt gebruikt om strategieën te ontwikkelen voor het voorkomen en
beheersen van ziekten.
Toepassing: In de context van huidkanker onderzoekt de epidemiologie patronen, oorzaken en
effecten van gezondheid en ziekte in bepaalde populaties.
Epidemiologische termen:
Incidentie: Het aantal nieuwe zieke gevallen in een populatie over een bepaalde periode.
Prevalentie: Het aantal bestaande ziekte gevallen op een bepaald moment.
Risicofactoren: Factoren die het risico op het ontwikkelen van een ziekte verhogen.
Incidentie omhoog door vergrijzing en meer bewust van het bestaan van huidkanker
Huidkanker is de meest voorkomende kanker in zowel Nederland als wereldwijd.
Vormen van huidkanker (meest voorkomende): 1:5 mensen krijgt huidkanker
- BCC → Basaalcelcarcinoom (meest voorkomende vorm) 2017 vastgelegd
- PCC → Plaveiselcelcarcinoom (komt na de BCC het meeste voor)
- Melanoom (ergste vorm die voorkomt + meest dodelijke vorm)
Er overleiden meer mannen dan vrouwen door huidkanker, dit kan verschillende factoren hebben
(mannen zijn lakser, mannen zijn meer gevoelig ervoor, etc.).
PCC zit veel verschil tussen mannen en vrouwen tussen hoofd/ hals gebied. Kijk deze pp even goed
door!
Basaalcelcarcinoom (principe niet dodelijk, omdat het niet uitzaait) (vrouwen meer kans)
- 1:6 Nederlanders krijgt een BCC.
- Ontstaan in de basale cellen van de epidermis, zaait bijna nooit uit
- Door de zon (vooral de zon die je in je kinderjaren hebt gezien, dus als kind ben je vaak
verbrand, je risico gaat dan omhoog)
- Meestal geeft een basaalcelcarcinoom geen klachten en wordt het toevallig gezien
- Vaak lijkt het op een klein wondje, die niet geneest. Soms is het een glanzend bultje of plekje
dat makkelijk bloedt.
- Patiënten met een BCC hebben een verhoogd risico op andere vormen van huidkanker:
plaveiselcelcarcinoom en melanoom.
- Erfelijkheid kan een rol spelen bij basaalcelcarcinoom. Als je het Basaal Cel Naevus
Syndroom (Gorlin-Goltz) hebt, heb je een grote kans op een basaalcelcarcinoom
3 subtypen BCC:
Oppervlakkige/superficieel BCC: Lijkt op eczeem, maar jeukt gewoonlijk niet. Typische glans, bij fel
licht (krijg je vaak makkelijk weg, omdat het oppervlakkig zit) → laag risico
Nodulaire/solide BCC: langzaam groeiend rood iets glanzend bultje met soms wat bloedvaatjes
daarin. In het bultje kan een niet genezend wondje ontstaan. (Micro nodulaire BCC) Groeiend in
kleine, fraai afgeronde nesten elk ongeveer ter grootte van de bulb van een haarfollikel → laag risico
Sprieterige/scleroserende BCC: Deze vorm heeft ’sprieterige’ uitlopers in de huid. De grens tussen
de tumor en de normale huid is vaak niet goed te onderscheiden. Het uiterlijk kan op een nodulair
basaalcelcarcinoom lijken, alleen ligt de sprieterig groeiende tumor vaak vlakker op de huid en is
moeilijker te herkennen = hoog risico
,Hoog risico: agressief, >2 cm. H-zone (ogen, oren, lippen, neus, nasolabiale plooi), meer kans op
uitzaaien, recidietumor
Laag risico: Niet agressief, <2 cm = primaire tumor. Op de romp, kleine kans op uitzaaien
Recidief: het opnieuw optreden van een ziekte, nadat deze een tijdlang verdwenen leek (in remissie)
Plaveiselcelcarcinoom (kan wel uitzaaien) (mannen hoger risico)
- Gaat uit van keratinocyten in het stratum basale en stratum spinosum
- Wanneer deze niet behandeld wordt, kan het door groeien in de diepte waardoor het ook
onderliggende weefsels kan beschadigen.
- Bij een kleine groep patiënten ontstaan er uitzaaiingen naar andere delen van het lichaam, dit
zijn bijna altijd eerst de omliggende lymfeklieren.
- Tijdige herkenning en behandeling van een plaveiselcelcarcinoom is daarom erg belangrijk.
- Begint meestal als een langzaam groeiend rozerood of huidkleurig knobbeltje met soms een
schilferkorstje erop.
- Wanneer dit korstje loslaat, blijft er een oppervlakkig slecht genezend zweertje achter.
- De belangrijkste etiologische factor is chronische blootstelling aan ultraviolet licht. Ruim 80%
van de plaveiselcelcarcinomen is in het hoofd-halsgebied gelokaliseerd, de overige 20% met
name in de aan zonlicht blootgestelde delen van romp en extremiteiten (handruggen).
- Hoeveelheid Uv-straling door je hele leven heen (hoe ouder je wordt, hoe hoger de kans op
een PCC)
- Verhoogd risico met een immuunstoornis of patiënten die immunosuppressiva gebruiken na
een orgaantransplantatie of patiënten met een lymfoom of leukemie hebben.
- Buitenberoepen, meer blootstelling aan UV-licht
Iatrogeen: behandeling in het ziekenhuis
PCC: BCC = 1:4
Predictiemodel metastasering PCC
Omvat de volgende factoren:
- Leeftijd (toenemende leeftijd)
- Geslacht (mannelijke geslacht)
- Aantal primaire PCC
- Locatie van de tumor/ Tumor diameter
- Mate van weefselinvasie (dermis, subcutane vet of er voorbij?)/ Differentiatiegraad
- Perineurale/lymf vasculaire invasie
Morbus Bowen:
- Premaligne (in-situ plaveiselcelcarcinoom) → Voorstadium van PCC bij niet behandelen
- Vooral bij ouderen (>60 jaar)
- Veel blootstelling aan zonlicht is de belangrijkste oorzaak.
- Meer risico om deze ziekte te krijgen als je medicijnen gebruikt die de afweer onderdrukken.
- Over het algemeen geen klachten. Soms kan een plek jeuken of pijn doen.
- Lijkt op een eczeem plekje of psoriasis. Probeer dit goed te leren herkennen
Actinische keratose:
- Actinische keratose (AK) meest voorkomende, premaligne huidafwijking → voorstadium PCC
- Chronische expositie aan Uv-straling is een belangrijke etiologische factor
- Gevarieerd erytheem irreguliere, ruw aanvoelende verhoorning, gelokaliseerd op aan zonlicht
blootgestelde delen. In de praktijk ziet men zowel solitaire AK’s als actinische
veldveranderingen. Chronische expositie aan ultraviolette straling is een belangrijke
etiologische factor.
- Bij lichte huidtypes in NL, ouder dan 45 jaar ligt de prevalentie voor mannen op 49% en voor
vrouwen op 28%. De incidentie blijft stijgen door o.a. de vergrijzing en verhoogde blootstelling
aan UV.
2
, - AK’s kunnen spontaan in regressie gaan ofwel evolueren in een keratinocyt maligniteit. De
kans op regressie van een AK varieert van 15-63% per laesie per jaar.
- Er is een relatie tussen AK’s en het ontstaan van plaveiselcelcarcinoom (PCC). De grootte van
de gevonden relatie varieert sterk tussen verschillende studies.
- Een hoog aantal AK’s kan gezien worden als een indicator voor het ontwikkelen van een
keratinocyt maligniteit. De kans per jaar dat een individuele actinische keratose over gaat in
een PCC neemt toe met het aantal laesies.
- Ongeveer 10% van de patiënten met AK’s ontwikkelt een PCC, waarbij het relatieve risico op
een PCC toeneemt met het aantal aanwezige AK’s
- Hoe dikker de AK is hoe groter de kans op PCC
- Als je er niets aandoet wilt niet zeggen dat het gelijk kwaadaardig wordt
Olse gradatie actinische keratosen:
Graad 1: Licht palpabel
Graad 2: Middelmatig dik en zichtbaar
Graad 3: Erg dik en hyperkeratotisch
Melanoom:
- Ontstaat in de melanocyten in de opperhuid. Vaak vanuit een bestaande naevus, maar kan
ook als een nieuwe plek ontstaan, of uit een lentigo.
- Kan overal op het lichaam voorkomen, meestal op delen die regelmatig worden blootgesteld
aan de zon.
- Indien niet verwijderd, groeit deze door naar diepere huidlagen en kan dan uitzaaien.
- Hoe dieper het melanoom is doorgedrongen in de huid des te groter is de kans op
uitzaaiingen naar andere lichaamsdelen. Vooral veroorzaak door:
- Intermitterende, intense zonblootstelling
- Cumulatieve UV-blootstelling, Zonnebank
- Strikte zonvermijding is ongewenst i.v.m. vitamine D gebrek.
- Mensen met rood haar hebben 3,6x meer kans op de ontwikkeling van melanoom
- Melanoom is wel gevoelig voor erfelijkheid (BCC en PCC minder)
Komende 10 jaar:
- Alle vormen van huidkanker blijven stijgen.
- Het aantal patiënten dat een beroep zal doen op huidkankerzorg zal met ongeveer 35%
stijgen.
- De kosten zullen stijgen door toename van het aantal diagnoses.
- De zorgt m.b.o. huidkanker zal toenemen.
Wat kan huidtherapeut doen:
- Herkennen van risicofactoren
- Aansporen patiënt tot vroegtijdige detectie
- Patiënten instrueren voor therapie i.o.m. de behandelaar
- Bij sommige therapieën tussentijdse wondinspectie
- Instructie voor zelfonderzoek
- Zelfmanagement
- Bespreken zonpreventie
Mensen met een donkere huid hebben een betere natuurlijke bescherming tegen de zon
Mensen met een donkere huid gaan ook beter om met de zon (bescherming met kleding)
Sterfte bij donkere huidtypen is hoger (minder kans op het krijgen, maar sterfte is groter)
Melanoom geen relatie met Uv-licht
Acraal melanoom: gelokaliseerd in voornamelijk teennagels. Meest voorkomend bij donkere huid
Vrouwen meer kans op melanoom ontwikkeling, mannen gaan er eerder dood aan.
, College huidkanker 2: zonpreventie
Zichtbaarlicht → 400 - 700 nm
UVA → 315 - 340 nm UVB → 280 - 315 nm
Huidveroudering Verbranding → roodheid
Oxidatieve stress Inflammatie
Pigmentatie Pigmentatie
Indirecte DNA-schade Directe DNA-schade
Huidkanker (beetje bij BCC en melanoom) Huidkanker (BCC en PCC en melanoom)
Kan door glas heen Vitamine D synthese
Huidverdikking
Is het hele jaar door Oogschade
Kan niet door glas heen
Zorgt voor vitamine D productie
UVA → gebruikt voor de zonnebank
UVA geeft een reactie op bestaande melanine. Melanine wordt geoxideerd waardoor je gelijk bruin
wordt. Mensen moeten niet onder de zonnebank voor vitamine D, want dat is door UVB
Positieve effecten zon:
- Aanmaak vitamine D
Vitamine D voorkomt rachitis bij kinderen.
Vitamine D en calcium kunnen 5-10 % van de (heup)fracturen bij ouderen voorkomen.
Een preventief effect van vitamine D bij hart- en vaatziekten en kanker is niet aangetoond.
Vitamine D heeft mogelijk een klein effect bij luchtweginfecties
Vitamine D kan auto-immuunziekten deels voorkomen.
- Bloedvatverwijding = vasodilatatie
- Licht stuurt je biologisch klok
Negatieve effecten:
- Zonnebrand/ huidkanker
- Immuunsysteem wordt onderdrukt (je wordt sneller ziek)
- Bruin worden
- Photo aging/ huidveroudering
- Onderdrukken immuunsysteem
- Beschadigd je ogen
Minimale Erytheem Dosis (MED) → kijken/opbouwen hoelang je in de zon kan blijven zonder
roodheid
- De MED is de kleinste hoeveelheid UV- straling die nodig is om een zichtbaar roodheid
(erytheem) op de huid te veroorzaken 24 uur na blootstelling.
- Op deze manier weet je hoelang je onbeschermd buiten kan zijn, zonder dat er schade
optreedt
- Subjectief: Dit wordt vaak gebruikt om de gevoeligheid van een individu voor zonlicht te
bepalen. Varieert van persoon tot persoon.
Wanneer de zon hoog staat
- Juli: 1 MED = huidtype x 10 minuten
- Juni en augustus: 1 MED = huidtype x 15 minuten
- Mei en september: 1 MED = huidtype x 25 minuten
Advies:
- Max 1 MED per dag
- Dagje strand = 5 MED
- 3 weken Zuid-Europa = 100 MED
Donkere huid: melanine zit meer om de celkern heen en zorgt voor bescherming
4
Epidemiologie: de wetenschap die zich bezighoudt met hoe vaak ziekten voorkomen in verschillende
groepen mensen en waarom.
Epidemiologische informatie wordt gebruikt om strategieën te ontwikkelen voor het voorkomen en
beheersen van ziekten.
Toepassing: In de context van huidkanker onderzoekt de epidemiologie patronen, oorzaken en
effecten van gezondheid en ziekte in bepaalde populaties.
Epidemiologische termen:
Incidentie: Het aantal nieuwe zieke gevallen in een populatie over een bepaalde periode.
Prevalentie: Het aantal bestaande ziekte gevallen op een bepaald moment.
Risicofactoren: Factoren die het risico op het ontwikkelen van een ziekte verhogen.
Incidentie omhoog door vergrijzing en meer bewust van het bestaan van huidkanker
Huidkanker is de meest voorkomende kanker in zowel Nederland als wereldwijd.
Vormen van huidkanker (meest voorkomende): 1:5 mensen krijgt huidkanker
- BCC → Basaalcelcarcinoom (meest voorkomende vorm) 2017 vastgelegd
- PCC → Plaveiselcelcarcinoom (komt na de BCC het meeste voor)
- Melanoom (ergste vorm die voorkomt + meest dodelijke vorm)
Er overleiden meer mannen dan vrouwen door huidkanker, dit kan verschillende factoren hebben
(mannen zijn lakser, mannen zijn meer gevoelig ervoor, etc.).
PCC zit veel verschil tussen mannen en vrouwen tussen hoofd/ hals gebied. Kijk deze pp even goed
door!
Basaalcelcarcinoom (principe niet dodelijk, omdat het niet uitzaait) (vrouwen meer kans)
- 1:6 Nederlanders krijgt een BCC.
- Ontstaan in de basale cellen van de epidermis, zaait bijna nooit uit
- Door de zon (vooral de zon die je in je kinderjaren hebt gezien, dus als kind ben je vaak
verbrand, je risico gaat dan omhoog)
- Meestal geeft een basaalcelcarcinoom geen klachten en wordt het toevallig gezien
- Vaak lijkt het op een klein wondje, die niet geneest. Soms is het een glanzend bultje of plekje
dat makkelijk bloedt.
- Patiënten met een BCC hebben een verhoogd risico op andere vormen van huidkanker:
plaveiselcelcarcinoom en melanoom.
- Erfelijkheid kan een rol spelen bij basaalcelcarcinoom. Als je het Basaal Cel Naevus
Syndroom (Gorlin-Goltz) hebt, heb je een grote kans op een basaalcelcarcinoom
3 subtypen BCC:
Oppervlakkige/superficieel BCC: Lijkt op eczeem, maar jeukt gewoonlijk niet. Typische glans, bij fel
licht (krijg je vaak makkelijk weg, omdat het oppervlakkig zit) → laag risico
Nodulaire/solide BCC: langzaam groeiend rood iets glanzend bultje met soms wat bloedvaatjes
daarin. In het bultje kan een niet genezend wondje ontstaan. (Micro nodulaire BCC) Groeiend in
kleine, fraai afgeronde nesten elk ongeveer ter grootte van de bulb van een haarfollikel → laag risico
Sprieterige/scleroserende BCC: Deze vorm heeft ’sprieterige’ uitlopers in de huid. De grens tussen
de tumor en de normale huid is vaak niet goed te onderscheiden. Het uiterlijk kan op een nodulair
basaalcelcarcinoom lijken, alleen ligt de sprieterig groeiende tumor vaak vlakker op de huid en is
moeilijker te herkennen = hoog risico
,Hoog risico: agressief, >2 cm. H-zone (ogen, oren, lippen, neus, nasolabiale plooi), meer kans op
uitzaaien, recidietumor
Laag risico: Niet agressief, <2 cm = primaire tumor. Op de romp, kleine kans op uitzaaien
Recidief: het opnieuw optreden van een ziekte, nadat deze een tijdlang verdwenen leek (in remissie)
Plaveiselcelcarcinoom (kan wel uitzaaien) (mannen hoger risico)
- Gaat uit van keratinocyten in het stratum basale en stratum spinosum
- Wanneer deze niet behandeld wordt, kan het door groeien in de diepte waardoor het ook
onderliggende weefsels kan beschadigen.
- Bij een kleine groep patiënten ontstaan er uitzaaiingen naar andere delen van het lichaam, dit
zijn bijna altijd eerst de omliggende lymfeklieren.
- Tijdige herkenning en behandeling van een plaveiselcelcarcinoom is daarom erg belangrijk.
- Begint meestal als een langzaam groeiend rozerood of huidkleurig knobbeltje met soms een
schilferkorstje erop.
- Wanneer dit korstje loslaat, blijft er een oppervlakkig slecht genezend zweertje achter.
- De belangrijkste etiologische factor is chronische blootstelling aan ultraviolet licht. Ruim 80%
van de plaveiselcelcarcinomen is in het hoofd-halsgebied gelokaliseerd, de overige 20% met
name in de aan zonlicht blootgestelde delen van romp en extremiteiten (handruggen).
- Hoeveelheid Uv-straling door je hele leven heen (hoe ouder je wordt, hoe hoger de kans op
een PCC)
- Verhoogd risico met een immuunstoornis of patiënten die immunosuppressiva gebruiken na
een orgaantransplantatie of patiënten met een lymfoom of leukemie hebben.
- Buitenberoepen, meer blootstelling aan UV-licht
Iatrogeen: behandeling in het ziekenhuis
PCC: BCC = 1:4
Predictiemodel metastasering PCC
Omvat de volgende factoren:
- Leeftijd (toenemende leeftijd)
- Geslacht (mannelijke geslacht)
- Aantal primaire PCC
- Locatie van de tumor/ Tumor diameter
- Mate van weefselinvasie (dermis, subcutane vet of er voorbij?)/ Differentiatiegraad
- Perineurale/lymf vasculaire invasie
Morbus Bowen:
- Premaligne (in-situ plaveiselcelcarcinoom) → Voorstadium van PCC bij niet behandelen
- Vooral bij ouderen (>60 jaar)
- Veel blootstelling aan zonlicht is de belangrijkste oorzaak.
- Meer risico om deze ziekte te krijgen als je medicijnen gebruikt die de afweer onderdrukken.
- Over het algemeen geen klachten. Soms kan een plek jeuken of pijn doen.
- Lijkt op een eczeem plekje of psoriasis. Probeer dit goed te leren herkennen
Actinische keratose:
- Actinische keratose (AK) meest voorkomende, premaligne huidafwijking → voorstadium PCC
- Chronische expositie aan Uv-straling is een belangrijke etiologische factor
- Gevarieerd erytheem irreguliere, ruw aanvoelende verhoorning, gelokaliseerd op aan zonlicht
blootgestelde delen. In de praktijk ziet men zowel solitaire AK’s als actinische
veldveranderingen. Chronische expositie aan ultraviolette straling is een belangrijke
etiologische factor.
- Bij lichte huidtypes in NL, ouder dan 45 jaar ligt de prevalentie voor mannen op 49% en voor
vrouwen op 28%. De incidentie blijft stijgen door o.a. de vergrijzing en verhoogde blootstelling
aan UV.
2
, - AK’s kunnen spontaan in regressie gaan ofwel evolueren in een keratinocyt maligniteit. De
kans op regressie van een AK varieert van 15-63% per laesie per jaar.
- Er is een relatie tussen AK’s en het ontstaan van plaveiselcelcarcinoom (PCC). De grootte van
de gevonden relatie varieert sterk tussen verschillende studies.
- Een hoog aantal AK’s kan gezien worden als een indicator voor het ontwikkelen van een
keratinocyt maligniteit. De kans per jaar dat een individuele actinische keratose over gaat in
een PCC neemt toe met het aantal laesies.
- Ongeveer 10% van de patiënten met AK’s ontwikkelt een PCC, waarbij het relatieve risico op
een PCC toeneemt met het aantal aanwezige AK’s
- Hoe dikker de AK is hoe groter de kans op PCC
- Als je er niets aandoet wilt niet zeggen dat het gelijk kwaadaardig wordt
Olse gradatie actinische keratosen:
Graad 1: Licht palpabel
Graad 2: Middelmatig dik en zichtbaar
Graad 3: Erg dik en hyperkeratotisch
Melanoom:
- Ontstaat in de melanocyten in de opperhuid. Vaak vanuit een bestaande naevus, maar kan
ook als een nieuwe plek ontstaan, of uit een lentigo.
- Kan overal op het lichaam voorkomen, meestal op delen die regelmatig worden blootgesteld
aan de zon.
- Indien niet verwijderd, groeit deze door naar diepere huidlagen en kan dan uitzaaien.
- Hoe dieper het melanoom is doorgedrongen in de huid des te groter is de kans op
uitzaaiingen naar andere lichaamsdelen. Vooral veroorzaak door:
- Intermitterende, intense zonblootstelling
- Cumulatieve UV-blootstelling, Zonnebank
- Strikte zonvermijding is ongewenst i.v.m. vitamine D gebrek.
- Mensen met rood haar hebben 3,6x meer kans op de ontwikkeling van melanoom
- Melanoom is wel gevoelig voor erfelijkheid (BCC en PCC minder)
Komende 10 jaar:
- Alle vormen van huidkanker blijven stijgen.
- Het aantal patiënten dat een beroep zal doen op huidkankerzorg zal met ongeveer 35%
stijgen.
- De kosten zullen stijgen door toename van het aantal diagnoses.
- De zorgt m.b.o. huidkanker zal toenemen.
Wat kan huidtherapeut doen:
- Herkennen van risicofactoren
- Aansporen patiënt tot vroegtijdige detectie
- Patiënten instrueren voor therapie i.o.m. de behandelaar
- Bij sommige therapieën tussentijdse wondinspectie
- Instructie voor zelfonderzoek
- Zelfmanagement
- Bespreken zonpreventie
Mensen met een donkere huid hebben een betere natuurlijke bescherming tegen de zon
Mensen met een donkere huid gaan ook beter om met de zon (bescherming met kleding)
Sterfte bij donkere huidtypen is hoger (minder kans op het krijgen, maar sterfte is groter)
Melanoom geen relatie met Uv-licht
Acraal melanoom: gelokaliseerd in voornamelijk teennagels. Meest voorkomend bij donkere huid
Vrouwen meer kans op melanoom ontwikkeling, mannen gaan er eerder dood aan.
, College huidkanker 2: zonpreventie
Zichtbaarlicht → 400 - 700 nm
UVA → 315 - 340 nm UVB → 280 - 315 nm
Huidveroudering Verbranding → roodheid
Oxidatieve stress Inflammatie
Pigmentatie Pigmentatie
Indirecte DNA-schade Directe DNA-schade
Huidkanker (beetje bij BCC en melanoom) Huidkanker (BCC en PCC en melanoom)
Kan door glas heen Vitamine D synthese
Huidverdikking
Is het hele jaar door Oogschade
Kan niet door glas heen
Zorgt voor vitamine D productie
UVA → gebruikt voor de zonnebank
UVA geeft een reactie op bestaande melanine. Melanine wordt geoxideerd waardoor je gelijk bruin
wordt. Mensen moeten niet onder de zonnebank voor vitamine D, want dat is door UVB
Positieve effecten zon:
- Aanmaak vitamine D
Vitamine D voorkomt rachitis bij kinderen.
Vitamine D en calcium kunnen 5-10 % van de (heup)fracturen bij ouderen voorkomen.
Een preventief effect van vitamine D bij hart- en vaatziekten en kanker is niet aangetoond.
Vitamine D heeft mogelijk een klein effect bij luchtweginfecties
Vitamine D kan auto-immuunziekten deels voorkomen.
- Bloedvatverwijding = vasodilatatie
- Licht stuurt je biologisch klok
Negatieve effecten:
- Zonnebrand/ huidkanker
- Immuunsysteem wordt onderdrukt (je wordt sneller ziek)
- Bruin worden
- Photo aging/ huidveroudering
- Onderdrukken immuunsysteem
- Beschadigd je ogen
Minimale Erytheem Dosis (MED) → kijken/opbouwen hoelang je in de zon kan blijven zonder
roodheid
- De MED is de kleinste hoeveelheid UV- straling die nodig is om een zichtbaar roodheid
(erytheem) op de huid te veroorzaken 24 uur na blootstelling.
- Op deze manier weet je hoelang je onbeschermd buiten kan zijn, zonder dat er schade
optreedt
- Subjectief: Dit wordt vaak gebruikt om de gevoeligheid van een individu voor zonlicht te
bepalen. Varieert van persoon tot persoon.
Wanneer de zon hoog staat
- Juli: 1 MED = huidtype x 10 minuten
- Juni en augustus: 1 MED = huidtype x 15 minuten
- Mei en september: 1 MED = huidtype x 25 minuten
Advies:
- Max 1 MED per dag
- Dagje strand = 5 MED
- 3 weken Zuid-Europa = 100 MED
Donkere huid: melanine zit meer om de celkern heen en zorgt voor bescherming
4
