Vakdossier Schrifteducatie
Naam:
Studentnummer:
Vakgebied en moduulcode:
Handschrifteducatie, EN-PO-SC.V.19
Datum: 22-10-2024
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ................................................................................................................................ 1
Inleiding ........................................................................................................................................... 2
Stap 1: Verslag van Eigen Schriftontwikkeling ................................................................................ 3
Stap 2: Beschrijving Beginsituaties van 2 Groepen ......................................................................... 5
Stap 3: Schrijfles Ontwerpen ........................................................................................................... 8
Stap 4: Eigen Schriftvaardigheid Verbeteren ................................................................................ 12
Stap 5: Digitale Vormgeving en Verantwoording .......................................................................... 16
Literatuurlijst ................................................................................................................................. 17
Bijlage ............................................................................................................................................ 18
Foto’s vorige opleiding: ................................................................................................................. 18
Foto’s eigen handschrift ............................................................................................................ 19
Foto’s bordschrift, krijtbord: ..................................................................................................... 21
Foto’s bordschrift, whitebord: .................................................................................................. 27
Foto’s van SNS: .............................................................................................................................. 28
Foto’s van het werkboek, H1, H2 en H3 .................................................................................... 28
Foto’s van het werkboek, H4 ..................................................................................................... 35
1
,Inleiding
In dit vakdossier wordt mijn persoonlijke ontwikkeling en kennis binnen het vak schrifteducatie
uitgebreid toegelicht. Tijdens mijn eerdere opleiding heb ik al een basis gelegd op het gebied
van schrifteducatie, waarbij ik lessen heb gevolgd over het verbeteren van mijn eigen
handschrift en didactische vaardigheden. Hierbij zijn zowel schriftelijke als digitale vaardigheden
beoefend, zoals kalligrafie, verbonden en onverbonden schrift. In dit dossier wordt een verband
gelegd tussen mijn huidige handschriftvaardigheden en de vereisten voor het schrifteducatievak
in de praktijk op de basisschool. Ook worden de beginsituaties van leerlingen besproken, een
schrijfles ontworpen en mijn eigen schriftvaardigheid verder ontwikkeld. Het uiteindelijke doel is
om het handschriftonderwijs effectief en betekenisvol vorm te geven.
2
, Stap 1: Verslag van Eigen Schriftontwikkeling
In deze stap wordt mijn eigen schriftvaardigheid besproken aan de hand van de drie
kernconcepten: Vorm, Proces en Materiaal. Deze kernconcepten zijn essentieel binnen het
handschriftonderwijs, omdat ze gezamenlijk de basis vormen voor een goed leesbaar en
consistent handschrift. Kooijman (2019) benadrukt in zijn werk Van Schrift naar Schrijven dat de
ontwikkeling van schriftvaardigheden zowel op motorisch, perceptueel als cognitief niveau
gestimuleerd moet worden om tot duurzaam schrijfgedrag te komen.
Vorm
Mijn handschrift heeft enkele aandachtspunten, zoals de inconsistentie in de lengte van letters
zoals de d en t. Deze letters zijn vaak te lang en gelijk aan hoofdletters, wat volgens de didactiek
niet correct is. Dit verschijnsel komt door een gebrek aan controle over de lettertrajecten, zoals
beschreven door Kooijman (2019, H2). Een van de schriftcriteria is dat kleine letters (zoals de d
en t) duidelijk moeten verschillen in hoogte van de hoofdletters, zodat het letterbeeld niet
verwarrend wordt. Door deze letters niet consequent korter te maken, oogt mijn handschrift
onregelmatig en is het voor de lezer moeilijk om visuele patronen te herkennen. Dit probleem
wordt ook wel inconsistentie in vormrelatie genoemd.
Daarnaast varieert de richting van mijn letters in verbonden schrift, waardoor de leesbaarheid
vermindert. Dit betekent dat ik moeite heb met het aanhouden van een consistent
hellingspercentage. In het verbonden schrift hoort de hellingshoek van de letters te variëren
tussen 10 en 15 graden naar rechts (Kooijman, 2019, H2). Door deze variatie in helling wordt het
verbonden schrift minder vloeiend en kan het sneller vermoeiend zijn voor de lezer om langere
stukken tekst te lezen. Dit vereist correctie door het regelmatig oefenen van woorden en zinnen
met een nadruk op het lettertraject en de helling.
Proces
Mijn zithouding en pengreep zijn conform de richtlijnen goed. Ik let erop dat mijn pols in een
ontspannen positie is en dat mijn hand vrij beweegt over het papier. De website Van Schrift naar
Schrijven (https://www.vanschriftnaarschrijven.nl) wijst erop dat een goede zithouding
voorkomt dat de hand verkramping vertoont en zorgt voor een stabiele basis tijdens het
schrijven. Daarnaast zorgt een correcte pengreep ervoor dat de vingers de pen met voldoende
druk kunnen vasthouden zonder te verkrampen. Mijn huidige pengreep, waarbij ik de pen
vasthoud tussen de duim en wijsvinger, voldoet aan de richtlijnen voor een dynamische
driepuntsgreep (Kooijman, 2019, H3).
De focus bij het verbeteren van mijn schrift ligt vooral op de consistentie van de bewegingen,
met name bij het overgaan van letterverbindingen in het verbonden schrift. Het trainen van dit
proces zou ik kunnen versterken door het oefenen van specifieke lettercombinaties zoals "be",
"de" en "te", omdat hier vaak mijn schrijfbeweging niet vloeiend verloopt. Om de juiste
3
Naam:
Studentnummer:
Vakgebied en moduulcode:
Handschrifteducatie, EN-PO-SC.V.19
Datum: 22-10-2024
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ................................................................................................................................ 1
Inleiding ........................................................................................................................................... 2
Stap 1: Verslag van Eigen Schriftontwikkeling ................................................................................ 3
Stap 2: Beschrijving Beginsituaties van 2 Groepen ......................................................................... 5
Stap 3: Schrijfles Ontwerpen ........................................................................................................... 8
Stap 4: Eigen Schriftvaardigheid Verbeteren ................................................................................ 12
Stap 5: Digitale Vormgeving en Verantwoording .......................................................................... 16
Literatuurlijst ................................................................................................................................. 17
Bijlage ............................................................................................................................................ 18
Foto’s vorige opleiding: ................................................................................................................. 18
Foto’s eigen handschrift ............................................................................................................ 19
Foto’s bordschrift, krijtbord: ..................................................................................................... 21
Foto’s bordschrift, whitebord: .................................................................................................. 27
Foto’s van SNS: .............................................................................................................................. 28
Foto’s van het werkboek, H1, H2 en H3 .................................................................................... 28
Foto’s van het werkboek, H4 ..................................................................................................... 35
1
,Inleiding
In dit vakdossier wordt mijn persoonlijke ontwikkeling en kennis binnen het vak schrifteducatie
uitgebreid toegelicht. Tijdens mijn eerdere opleiding heb ik al een basis gelegd op het gebied
van schrifteducatie, waarbij ik lessen heb gevolgd over het verbeteren van mijn eigen
handschrift en didactische vaardigheden. Hierbij zijn zowel schriftelijke als digitale vaardigheden
beoefend, zoals kalligrafie, verbonden en onverbonden schrift. In dit dossier wordt een verband
gelegd tussen mijn huidige handschriftvaardigheden en de vereisten voor het schrifteducatievak
in de praktijk op de basisschool. Ook worden de beginsituaties van leerlingen besproken, een
schrijfles ontworpen en mijn eigen schriftvaardigheid verder ontwikkeld. Het uiteindelijke doel is
om het handschriftonderwijs effectief en betekenisvol vorm te geven.
2
, Stap 1: Verslag van Eigen Schriftontwikkeling
In deze stap wordt mijn eigen schriftvaardigheid besproken aan de hand van de drie
kernconcepten: Vorm, Proces en Materiaal. Deze kernconcepten zijn essentieel binnen het
handschriftonderwijs, omdat ze gezamenlijk de basis vormen voor een goed leesbaar en
consistent handschrift. Kooijman (2019) benadrukt in zijn werk Van Schrift naar Schrijven dat de
ontwikkeling van schriftvaardigheden zowel op motorisch, perceptueel als cognitief niveau
gestimuleerd moet worden om tot duurzaam schrijfgedrag te komen.
Vorm
Mijn handschrift heeft enkele aandachtspunten, zoals de inconsistentie in de lengte van letters
zoals de d en t. Deze letters zijn vaak te lang en gelijk aan hoofdletters, wat volgens de didactiek
niet correct is. Dit verschijnsel komt door een gebrek aan controle over de lettertrajecten, zoals
beschreven door Kooijman (2019, H2). Een van de schriftcriteria is dat kleine letters (zoals de d
en t) duidelijk moeten verschillen in hoogte van de hoofdletters, zodat het letterbeeld niet
verwarrend wordt. Door deze letters niet consequent korter te maken, oogt mijn handschrift
onregelmatig en is het voor de lezer moeilijk om visuele patronen te herkennen. Dit probleem
wordt ook wel inconsistentie in vormrelatie genoemd.
Daarnaast varieert de richting van mijn letters in verbonden schrift, waardoor de leesbaarheid
vermindert. Dit betekent dat ik moeite heb met het aanhouden van een consistent
hellingspercentage. In het verbonden schrift hoort de hellingshoek van de letters te variëren
tussen 10 en 15 graden naar rechts (Kooijman, 2019, H2). Door deze variatie in helling wordt het
verbonden schrift minder vloeiend en kan het sneller vermoeiend zijn voor de lezer om langere
stukken tekst te lezen. Dit vereist correctie door het regelmatig oefenen van woorden en zinnen
met een nadruk op het lettertraject en de helling.
Proces
Mijn zithouding en pengreep zijn conform de richtlijnen goed. Ik let erop dat mijn pols in een
ontspannen positie is en dat mijn hand vrij beweegt over het papier. De website Van Schrift naar
Schrijven (https://www.vanschriftnaarschrijven.nl) wijst erop dat een goede zithouding
voorkomt dat de hand verkramping vertoont en zorgt voor een stabiele basis tijdens het
schrijven. Daarnaast zorgt een correcte pengreep ervoor dat de vingers de pen met voldoende
druk kunnen vasthouden zonder te verkrampen. Mijn huidige pengreep, waarbij ik de pen
vasthoud tussen de duim en wijsvinger, voldoet aan de richtlijnen voor een dynamische
driepuntsgreep (Kooijman, 2019, H3).
De focus bij het verbeteren van mijn schrift ligt vooral op de consistentie van de bewegingen,
met name bij het overgaan van letterverbindingen in het verbonden schrift. Het trainen van dit
proces zou ik kunnen versterken door het oefenen van specifieke lettercombinaties zoals "be",
"de" en "te", omdat hier vaak mijn schrijfbeweging niet vloeiend verloopt. Om de juiste
3
