VERWARD OF VERGETEN?
We zien ze steeds vaker op straat of in het nieuws: mensen die verward gedrag
vertonen. Het zijn geen vreemden. Het zijn onze medeburgers, buren, familieleden. In
Nederland stijgt het aantal meldingen van ‘verwarde personen’ al een lange tijd. Maar
wie zijn deze mensen eigenlijk? En wat zegt onze reactie op hen over ons als
samenleving?
Als we dit probleem in het geheel bekijken, vanuit het maatschappelijk, sociologisch en
filosofisch-ethisch perspectief, zien we meer dan alleen overlast. Vanuit het
maatschappelijk gezondheidsperspectief kunnen we stellen dat het gaat om een
opstapeling van kwetsbaarheden: psychische aandoeningen, verslaving, schulden,
eenzaamheid (Vereniging Hogescholen, 2017). Maar het heeft ook betrekking tot de
samenleving waarin deze mensen leven. Vanuit het sociologisch en cultureel
antropologisch perspectief zien we dat mensen steeds meer op zichzelf leven, systemen
en regels ingewikkelder zijn geworden, en dat de sociale samenhang in de wijk en
samenhorigheid afnemen (Vereniging Hogescholen, 2017). Hierdoor raken mensen niet
alleen de controle over hun eigen leven kwijt, maar verdwijnen ze ook uit beeld bij de
samenleving.
De geestelijke gezondheidszorg is de laatste jaren afgeschaald, de wijkzorg
overbelast en op mantelzorgers komt steeds meer druk. Instellingen
schuiven verantwoordelijkheden af, terwijl politieagenten, die geen
zorgprofessionals zijn, vaak als eersten moeten ingrijpen. Michel de Roos,
politiechef Midden-Nederland, spreekt van een gefaald zorgsysteem (2025).
Hoe gaan wij hier ethisch gezien mee om? Welke vragen moeten we stellen
bij het beleid en bij ons eigen handelen? Als sociaal werker, burger of
beleidsmaker: wat betekenen onze kernwaarden als respect,
rechtvaardigheid, inclusie en menselijke waardigheid als we iemand pas zien
zodra hij overlast veroorzaakt? En hoe verhouden onze persoonlijke normen
zich tot de professionele normen? In mijn werk als sociaal werker probeer ik
de mens als mens te zien, ook waar systemen dat niet doen.
Een verward persoon is nooit alleen een individu met problemen, maar maakt deel uit
van een netwerk van naastbetrokkenen: familie, buren, zorgverleners. Als sociaal werkers
moeten we voortdurend oog hebben voor de lastige balans tussen wat goed is voor de
client, de mensen om hem heen, de betrokken organisaties en de bredere samenleving.
Want ook de veiligheid en draagkracht van de omgeving telt
mee. Belangrijk is om deze belangen goed tegen elkaar af te ‘’In mijn werk als sociaal
wegen, zonder de menselijke kant uit het oog te verliezen. werker probeer ik de
Beeldvorming speelt hierin een cruciale rol. Wanneer de mens als mens te zien,
media spreken over "verwarde personen" zonder enige ook waar systemen dat
context, ontstaat er snel een eenzijdig en soms niet doen.’’
stigmatiserend beeld. Dit beïnvloedt maatschappelijke
discussies over wetgeving, zoals de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, en over
wat "grensoverschrijdend gedrag" eigenlijk is (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, 2022). Kijken we naar de mens achter het gedrag, of laten we ons leiden door ons
eigen ongemak?
Volgens de politie kwamen er in 2024 meer dan 149.827 meldingen binnen over verward
gedrag (Politie, 2025). Elke melding is een signaal dat iemand ergens vastloopt, hierom is
dit dus een kans om vroegtijdig en zorgvuldig te handelen. Niet negeren, maar betrokken
blijven. Niet veroordelen, maar begrijpen.
Esmee Dijkshoorn 708210
We zien ze steeds vaker op straat of in het nieuws: mensen die verward gedrag
vertonen. Het zijn geen vreemden. Het zijn onze medeburgers, buren, familieleden. In
Nederland stijgt het aantal meldingen van ‘verwarde personen’ al een lange tijd. Maar
wie zijn deze mensen eigenlijk? En wat zegt onze reactie op hen over ons als
samenleving?
Als we dit probleem in het geheel bekijken, vanuit het maatschappelijk, sociologisch en
filosofisch-ethisch perspectief, zien we meer dan alleen overlast. Vanuit het
maatschappelijk gezondheidsperspectief kunnen we stellen dat het gaat om een
opstapeling van kwetsbaarheden: psychische aandoeningen, verslaving, schulden,
eenzaamheid (Vereniging Hogescholen, 2017). Maar het heeft ook betrekking tot de
samenleving waarin deze mensen leven. Vanuit het sociologisch en cultureel
antropologisch perspectief zien we dat mensen steeds meer op zichzelf leven, systemen
en regels ingewikkelder zijn geworden, en dat de sociale samenhang in de wijk en
samenhorigheid afnemen (Vereniging Hogescholen, 2017). Hierdoor raken mensen niet
alleen de controle over hun eigen leven kwijt, maar verdwijnen ze ook uit beeld bij de
samenleving.
De geestelijke gezondheidszorg is de laatste jaren afgeschaald, de wijkzorg
overbelast en op mantelzorgers komt steeds meer druk. Instellingen
schuiven verantwoordelijkheden af, terwijl politieagenten, die geen
zorgprofessionals zijn, vaak als eersten moeten ingrijpen. Michel de Roos,
politiechef Midden-Nederland, spreekt van een gefaald zorgsysteem (2025).
Hoe gaan wij hier ethisch gezien mee om? Welke vragen moeten we stellen
bij het beleid en bij ons eigen handelen? Als sociaal werker, burger of
beleidsmaker: wat betekenen onze kernwaarden als respect,
rechtvaardigheid, inclusie en menselijke waardigheid als we iemand pas zien
zodra hij overlast veroorzaakt? En hoe verhouden onze persoonlijke normen
zich tot de professionele normen? In mijn werk als sociaal werker probeer ik
de mens als mens te zien, ook waar systemen dat niet doen.
Een verward persoon is nooit alleen een individu met problemen, maar maakt deel uit
van een netwerk van naastbetrokkenen: familie, buren, zorgverleners. Als sociaal werkers
moeten we voortdurend oog hebben voor de lastige balans tussen wat goed is voor de
client, de mensen om hem heen, de betrokken organisaties en de bredere samenleving.
Want ook de veiligheid en draagkracht van de omgeving telt
mee. Belangrijk is om deze belangen goed tegen elkaar af te ‘’In mijn werk als sociaal
wegen, zonder de menselijke kant uit het oog te verliezen. werker probeer ik de
Beeldvorming speelt hierin een cruciale rol. Wanneer de mens als mens te zien,
media spreken over "verwarde personen" zonder enige ook waar systemen dat
context, ontstaat er snel een eenzijdig en soms niet doen.’’
stigmatiserend beeld. Dit beïnvloedt maatschappelijke
discussies over wetgeving, zoals de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, en over
wat "grensoverschrijdend gedrag" eigenlijk is (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, 2022). Kijken we naar de mens achter het gedrag, of laten we ons leiden door ons
eigen ongemak?
Volgens de politie kwamen er in 2024 meer dan 149.827 meldingen binnen over verward
gedrag (Politie, 2025). Elke melding is een signaal dat iemand ergens vastloopt, hierom is
dit dus een kans om vroegtijdig en zorgvuldig te handelen. Niet negeren, maar betrokken
blijven. Niet veroordelen, maar begrijpen.
Esmee Dijkshoorn 708210
