Samenvatting Materieel Strafrecht
Brechje Keukens
Semester 1, periode 1
Verdieping Materieel Strafrecht
Master Publiekrecht: Strafrecht
1
, Inhoudsopgave
Week 1: De strafbare gedraging ............................................................................................................................................... 4
Componenten van strafbaar feit ..................................................................................................................................................... 4
Strafrechtelijke aansprakelijkheid rechtspersonen ......................................................................................................................... 5
HR Drijfmest .................................................................................................................................................................................... 6
HR Strafrechtelijke aansprakelijkheid en opzet feitelijk leidinggever ............................................................................................. 7
Week 2: Opzet .......................................................................................................................................................................... 8
Objectiverende tendens in het voorwaardelijk opzet...................................................................................................................... 8
Intentionaliteit en causaliteit ........................................................................................................................................................ 10
HR American Staffordshires .......................................................................................................................................................... 12
Week 3: Culpa ........................................................................................................................................................................ 13
Schuld............................................................................................................................................................................................ 13
Culpoze gevolgsdelicten ................................................................................................................................................................ 14
Roekeloosheid ............................................................................................................................................................................... 15
Verhouding opzet en schuld .......................................................................................................................................................... 15
HR Blackout................................................................................................................................................................................... 16
HR Filefuik ..................................................................................................................................................................................... 16
HR Vinkeveense plassen ................................................................................................................................................................ 17
Week 4: Deelname aan criminele organisatie ......................................................................................................................... 18
Voorwaarden art. 140 Sr............................................................................................................................................................... 18
Financiële steun aan een criminele organisatie ............................................................................................................................ 19
HR Mariënburcht .......................................................................................................................................................................... 19
HR Onvoorwaardelijk opzet .......................................................................................................................................................... 20
HR Beverwijk II .............................................................................................................................................................................. 20
HR Hofstad .................................................................................................................................................................................... 21
HR Piranha II ................................................................................................................................................................................. 21
Week 5A: Deelnemingsvormen .............................................................................................................................................. 22
Medeplegen .................................................................................................................................................................................. 22
Medeplichtigheid .......................................................................................................................................................................... 23
Openlijke geweldpleging ............................................................................................................................................................... 24
HR Overzichtsarrest Medeplegen ................................................................................................................................................. 25
HR Geef het mes! .......................................................................................................................................................................... 26
HR Beverwijk I ............................................................................................................................................................................... 27
HR Amerikaanse Ambassade ........................................................................................................................................................ 27
HR Anja Joos ................................................................................................................................................................................. 28
Week 5B: Computercriminaliteit in enge zin ........................................................................................................................... 29
Computervredebreuk en overnemen van gegevens...................................................................................................................... 29
Verstoring van computergegevens ............................................................................................................................................... 31
Verstoring van computersystemen ............................................................................................................................................... 31
2
, Hof Hackverweer .......................................................................................................................................................................... 33
Rb Mirai-botnet ............................................................................................................................................................................ 34
Week 6A: Strafuitsluitingsgronden ......................................................................................................................................... 35
Vormen van strafuitsluitingsgronden ........................................................................................................................................... 35
Noodweer(exces) nader bekeken .................................................................................................................................................. 37
Psychische overmacht nader bekeken .......................................................................................................................................... 39
Ontoerekenbaarheid nader bekeken ............................................................................................................................................ 39
HR Koevoet.................................................................................................................................................................................... 40
HR Boze buurman ......................................................................................................................................................................... 41
HR Schieten in tram ...................................................................................................................................................................... 42
HR Piranha II ................................................................................................................................................................................. 42
Week 6B: Computercriminaliteit in brede zin ......................................................................................................................... 43
Darknet Markets & Cryptocurrency .............................................................................................................................................. 43
Witwassen .................................................................................................................................................................................... 43
Oplichting, afpersing en afdreiging .............................................................................................................................................. 44
Online zedendelicten ..................................................................................................................................................................... 45
Jurisprudentieoverzicht december 2019 ....................................................................................................................................... 46
Week 7: Strafverzwaringsgronden .......................................................................................................................................... 48
Voorbedachte raad ....................................................................................................................................................................... 48
Zwaar lichamelijk letsel................................................................................................................................................................. 50
HR Overzichtsarrest voorbedachte raad ....................................................................................................................................... 51
HR Overzichtsarrest zwaar lichamelijk letsel ................................................................................................................................ 51
3
, Week 1: De strafbare gedraging
Strafrecht --> ultimum remedium.
> Maar: laatste tijd gaat strafbaarstelling meer naar voren.
Voorwaarden voor strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging;
2. Wettelijke delictsomschrijving;
3. Wederrechtelijk;
4. Te wijten aan de schuld van verdachte.
--> Verwerkt in hoofdvragen van art. 350 Sv.
Menselijke gedraging
Klassieke richting: gewilde spierbeweging.
> Huidige strafrecht --> onhoudbaar:
§ Meeste spierbewegingen zijn niet bewust of gewild (Fletcher);
§ Aansprakelijkheid voor het nalaten is ook strafbaar;
§ Aansprakelijkheid voor rechtspersonen.
Alleen strafrechtelijk aansprakelijk indien er verantwoordelijkheid is / verwijtbaar handelen --> dit veronderstelt een
zekere autonomie en vrije wil.
Strafrecht en de vrije wil
Verschillende opvattingen:
§ Hard determinisme: vrije wil is niet te verzoenen met neurowetenschappelijke inzichten --> verkiezen deze
inzichten boven de vrije wil;
§ Libertarisme: zelfde als determinisme, maar verkiezen de vrije wil als enige verklaring voor menselijk gedrag;
§ Compatibilisme: compromis --> accepteren de werking van de hersenen, maar vinden dit wel verenigbaar met de
vrije wil
--> Genoeg vrije wil om verantwoordelijkheid toe te kennen.
Weerlegging determinisme:
§ Fletcher: beginpunt is de Theory of Language --> een computer begrijpt niet wat die zegt.
--> Taal is een specifiek menselijk fenomeen en er zit een verschil tussen begrijpen en verklaren.
§ Roef: strafrecht gaat niet uit van een causaliteitscontrole, maar van een capaciteitscontrole:
o Zelfbewustzijn;
o Vermogen tot reflectie / rationaliteit;
o Vermogen tot handelen --> inclusief het vermogen om anders te handelen.
Voorbeeld: capaciteitscontrole ontbreekt bij ontoerekeningsvatbaarheid --> resulteert ook in een uitspraak
waarin je verdachte dus niet kan straffen.
§ Hart: relatie tussen verantwoordelijkheid als aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid als capaciteit en
vermogen.
Theory of Action (Fletcher) --> terug te zien in het Nederlandse strafrecht:
§ Culpa;
§ Opzet;
§ Causaliteit;
§ Schulduitsluitingsgronden.
Modern Nederlandse strafrecht --> compatibilistisch: in beginsel wordt er uit gegaan van de rationaliteit van ieder
individu.
> Maar: door tweesporenstelsel en mogelijkheid van verminderde toerekeningsvatbaarheid wordt de
mogelijkheid geboden dat men in mindere mate gedetermineerd zijn.
Nederlandse strafrecht --> daadstrafrecht (ipv daderstrafrecht)
> Kempen: daadstrafrecht is in geding bij de strafbaarstelling van verblijf in terroristisch gebied en daarnaast op
gespannen voet met beginsel van wederrechtelijkheid.
Componenten van strafbaar feit
Strafbaar gedrag --> twee componenten:
§ Objectieve zijde --> harm of actus reus;
§ Subjectieve zijde --> fault of mens rea.
4
Brechje Keukens
Semester 1, periode 1
Verdieping Materieel Strafrecht
Master Publiekrecht: Strafrecht
1
, Inhoudsopgave
Week 1: De strafbare gedraging ............................................................................................................................................... 4
Componenten van strafbaar feit ..................................................................................................................................................... 4
Strafrechtelijke aansprakelijkheid rechtspersonen ......................................................................................................................... 5
HR Drijfmest .................................................................................................................................................................................... 6
HR Strafrechtelijke aansprakelijkheid en opzet feitelijk leidinggever ............................................................................................. 7
Week 2: Opzet .......................................................................................................................................................................... 8
Objectiverende tendens in het voorwaardelijk opzet...................................................................................................................... 8
Intentionaliteit en causaliteit ........................................................................................................................................................ 10
HR American Staffordshires .......................................................................................................................................................... 12
Week 3: Culpa ........................................................................................................................................................................ 13
Schuld............................................................................................................................................................................................ 13
Culpoze gevolgsdelicten ................................................................................................................................................................ 14
Roekeloosheid ............................................................................................................................................................................... 15
Verhouding opzet en schuld .......................................................................................................................................................... 15
HR Blackout................................................................................................................................................................................... 16
HR Filefuik ..................................................................................................................................................................................... 16
HR Vinkeveense plassen ................................................................................................................................................................ 17
Week 4: Deelname aan criminele organisatie ......................................................................................................................... 18
Voorwaarden art. 140 Sr............................................................................................................................................................... 18
Financiële steun aan een criminele organisatie ............................................................................................................................ 19
HR Mariënburcht .......................................................................................................................................................................... 19
HR Onvoorwaardelijk opzet .......................................................................................................................................................... 20
HR Beverwijk II .............................................................................................................................................................................. 20
HR Hofstad .................................................................................................................................................................................... 21
HR Piranha II ................................................................................................................................................................................. 21
Week 5A: Deelnemingsvormen .............................................................................................................................................. 22
Medeplegen .................................................................................................................................................................................. 22
Medeplichtigheid .......................................................................................................................................................................... 23
Openlijke geweldpleging ............................................................................................................................................................... 24
HR Overzichtsarrest Medeplegen ................................................................................................................................................. 25
HR Geef het mes! .......................................................................................................................................................................... 26
HR Beverwijk I ............................................................................................................................................................................... 27
HR Amerikaanse Ambassade ........................................................................................................................................................ 27
HR Anja Joos ................................................................................................................................................................................. 28
Week 5B: Computercriminaliteit in enge zin ........................................................................................................................... 29
Computervredebreuk en overnemen van gegevens...................................................................................................................... 29
Verstoring van computergegevens ............................................................................................................................................... 31
Verstoring van computersystemen ............................................................................................................................................... 31
2
, Hof Hackverweer .......................................................................................................................................................................... 33
Rb Mirai-botnet ............................................................................................................................................................................ 34
Week 6A: Strafuitsluitingsgronden ......................................................................................................................................... 35
Vormen van strafuitsluitingsgronden ........................................................................................................................................... 35
Noodweer(exces) nader bekeken .................................................................................................................................................. 37
Psychische overmacht nader bekeken .......................................................................................................................................... 39
Ontoerekenbaarheid nader bekeken ............................................................................................................................................ 39
HR Koevoet.................................................................................................................................................................................... 40
HR Boze buurman ......................................................................................................................................................................... 41
HR Schieten in tram ...................................................................................................................................................................... 42
HR Piranha II ................................................................................................................................................................................. 42
Week 6B: Computercriminaliteit in brede zin ......................................................................................................................... 43
Darknet Markets & Cryptocurrency .............................................................................................................................................. 43
Witwassen .................................................................................................................................................................................... 43
Oplichting, afpersing en afdreiging .............................................................................................................................................. 44
Online zedendelicten ..................................................................................................................................................................... 45
Jurisprudentieoverzicht december 2019 ....................................................................................................................................... 46
Week 7: Strafverzwaringsgronden .......................................................................................................................................... 48
Voorbedachte raad ....................................................................................................................................................................... 48
Zwaar lichamelijk letsel................................................................................................................................................................. 50
HR Overzichtsarrest voorbedachte raad ....................................................................................................................................... 51
HR Overzichtsarrest zwaar lichamelijk letsel ................................................................................................................................ 51
3
, Week 1: De strafbare gedraging
Strafrecht --> ultimum remedium.
> Maar: laatste tijd gaat strafbaarstelling meer naar voren.
Voorwaarden voor strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging;
2. Wettelijke delictsomschrijving;
3. Wederrechtelijk;
4. Te wijten aan de schuld van verdachte.
--> Verwerkt in hoofdvragen van art. 350 Sv.
Menselijke gedraging
Klassieke richting: gewilde spierbeweging.
> Huidige strafrecht --> onhoudbaar:
§ Meeste spierbewegingen zijn niet bewust of gewild (Fletcher);
§ Aansprakelijkheid voor het nalaten is ook strafbaar;
§ Aansprakelijkheid voor rechtspersonen.
Alleen strafrechtelijk aansprakelijk indien er verantwoordelijkheid is / verwijtbaar handelen --> dit veronderstelt een
zekere autonomie en vrije wil.
Strafrecht en de vrije wil
Verschillende opvattingen:
§ Hard determinisme: vrije wil is niet te verzoenen met neurowetenschappelijke inzichten --> verkiezen deze
inzichten boven de vrije wil;
§ Libertarisme: zelfde als determinisme, maar verkiezen de vrije wil als enige verklaring voor menselijk gedrag;
§ Compatibilisme: compromis --> accepteren de werking van de hersenen, maar vinden dit wel verenigbaar met de
vrije wil
--> Genoeg vrije wil om verantwoordelijkheid toe te kennen.
Weerlegging determinisme:
§ Fletcher: beginpunt is de Theory of Language --> een computer begrijpt niet wat die zegt.
--> Taal is een specifiek menselijk fenomeen en er zit een verschil tussen begrijpen en verklaren.
§ Roef: strafrecht gaat niet uit van een causaliteitscontrole, maar van een capaciteitscontrole:
o Zelfbewustzijn;
o Vermogen tot reflectie / rationaliteit;
o Vermogen tot handelen --> inclusief het vermogen om anders te handelen.
Voorbeeld: capaciteitscontrole ontbreekt bij ontoerekeningsvatbaarheid --> resulteert ook in een uitspraak
waarin je verdachte dus niet kan straffen.
§ Hart: relatie tussen verantwoordelijkheid als aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid als capaciteit en
vermogen.
Theory of Action (Fletcher) --> terug te zien in het Nederlandse strafrecht:
§ Culpa;
§ Opzet;
§ Causaliteit;
§ Schulduitsluitingsgronden.
Modern Nederlandse strafrecht --> compatibilistisch: in beginsel wordt er uit gegaan van de rationaliteit van ieder
individu.
> Maar: door tweesporenstelsel en mogelijkheid van verminderde toerekeningsvatbaarheid wordt de
mogelijkheid geboden dat men in mindere mate gedetermineerd zijn.
Nederlandse strafrecht --> daadstrafrecht (ipv daderstrafrecht)
> Kempen: daadstrafrecht is in geding bij de strafbaarstelling van verblijf in terroristisch gebied en daarnaast op
gespannen voet met beginsel van wederrechtelijkheid.
Componenten van strafbaar feit
Strafbaar gedrag --> twee componenten:
§ Objectieve zijde --> harm of actus reus;
§ Subjectieve zijde --> fault of mens rea.
4
