1
,Inleiding
Belang van politiek (is politiek belangrijk?)
• Voorbeeld: invoeren van autogordel in 1975
• Veel verzet (privézaak) (‘wat moet de overheid doen?’)
• Groot gevolg: geschat 30.000 doden minder (B en NL)
➔ Vroeger was het niet verplicht om een autogordel te dragen, maar door het invoeren ervan
worden er veel levens gered. Vroeger was er hier verzet tegen en nu is het zo normaal. Zulke
soort beslissingen worden genomen door de overheid.
De belangrijkste kwestie in politiek is steeds wat moet de overheid doen en wat niet?/ Wat is
een privézaak en wat niet?/ In hoeverre moet de overheid ingrijpen in
privéaangelegenheden? (veel discussie over)
➔ Ander voorbeeld: roken in de auto met kinderen wordt verboden door de overheid. Vroeger
dachten we beslissen toch zelf of we onze kinderen vergiftigen of niet.
➔ De linkse partijen zijn voorstander van grote overheidsbemoeiing. De rechtse partijen vinden
dat de overheid zich niet te veel moeten moeien. Dit is het grote conflict tussen de liberale/
rechtse partijen (mensen moeten vrij zijn en hun keuzes zelf maken) en de socialistische/
linkse partijen (de overheid moet mensen beschermen). Dit is ook zo tussen de republikeinen
(rechts)(wapens niet aanbanden leggen, ze willen vrijheid) en democraten (links) (de
overheid moet omwille van veiligheidsredenen wapens verbieden of meer ingrijpen).
Op lange termijn hebben de socialisten gewonnen, want er zijn oneindig veel meer regels,
wetten en overheidsbemoeienis dan 5/10/100 jaar geleden. De overheid is steeds groter en
groter geworden, de staat is meer en meer gaan ingrijpen op ons leven.
• Politiek heeft impact
Beperkte ‘maakbaarheid’ van de samenleving (economie, mentaliteit…)(vb.
transmigrantencrisis, vluchtelingencrisis, radicalisering, corona, energie)
Nationale politiek verliest zijn greep (Luc Huyse)
➔ Politiek heeft dus impact, maar de samenleving evolueert ook los van de politiek. Er zijn
allerlei dingen zoals economische evoluties die de politiek niet onder controle heeft. De
economie, de cultuur, de technologische ontwikkelingen en de mentaliteit van de bevolking
zelf bepalen voor een groot deel hoe de samenleving eruit ziet.
Voorbeeld
De doorbraak van sociale media heeft een enorme invloed op de manier waarop burgers/ de
samenleving evolueert/functioneert. De EU probeert de sociale mediaproviders aanbanden
te leggen/reguleren.
Politiek loopt de werkelijkheid achter na. (bv chatgpt werd populair en pas toen denkt de
universiteit: hoe gaan we dat reguleren en aanbanden leggen?)
➔ Er is dus een spanning tussen evolutie en politiek die achter de feiten loopt en dit wil
stopzetten, de samenleving rechtvaardiger wil maken. Men wil de maatschappelijke evolutie
onder controle houden.
2
, ➔ Andere voorbeelden
Corona: de overheden hebben geworsteld om dit onder controle (slachtoffers beperken) te
hebben.
Transmigrantencrisis, vluchtelingencrisis, radicalisering, corona, energie,….
➔ Luc Huyse (politicoloog) zegt dat de samenleving ontsnapt aan politieke controle en regulatie.
Grote bedrijven zoals Apple en Facebook maken beslissingen en hebben meer invloed dan de
Belgische regering. De maakbaarheid van de samenleving neemt af doorheen de tijd.
Nationale politiek verliest zijn greep omdat meer belangrijke beslissingen op internationaal
niveau genomen worden.
• Deze cursus: bouwstenen van politiek
• Actoren, instellingen, functioneren
➔ Actoren: groepen die aan politiek doen zoals politieke partijen, belangengroepen, sociale
bewegingen, parlement, regering en ministers.
Instellingen: we denken na over hoe werkt een parlement/regering? Wat is de verhouding
tussen deze instellingen?
Functioneren: hoe werken deze?
• Historisch (beter begrijpen als we weten waar het van komt)(vb. vakbonden die mee
SZ besturen)
• Vergelijkend (comparatief)
➔ Vakbonden zijn de vertegenwoordigers van de werknemers, maar ook de verstrekkers van
werkloosheidsvergoedingen. Dit is omdat de vakbonden de uitvinders zijn van de
werkloosheidsuitkeringen. Later zei de staat dat dit een goed idee is, we moeten dit voor
iedereen doen en niet enkel voor de vakbondsleden. Geschiedenis kennen om te begrijpen
waarom iets zo is.
➔ We zullen vergelijkend werken.
Comparative Politics
• ‘If you only know one country, you do not know any country at all’ (Lipset)
➔ Het is door te vergelijken tussen landen/gemeenten dat je leert hoe een land in elkaar zit. Wij
zijn een land met heel veel partijen in het parlement (versnipperd), we hebben veel partijen
nodig om een regering te maken. In andere landen is dit minder het geval. België kan je
begrijpen door na te denken hoe komt het dat de regeringsformatie zo traag gaat? => enkel
begrijpen als je ziet dat België veel partijen nodig heeft en er dus veel partijen akkoord
moeten zijn voor er een regering is. Dit inzicht krijg je door te vergelijken met andere landen
met mindere partijen en een snellere regeringsvorming.
• België (Nederland) voortdurend gaan vergelijken met andere landen
• Voorbeeld: sterkte van rechts-populistische partijen (vgl. met Franstalig België)
3
, ➔ Om te begrijpen waarom rechts-populistische partijen zoals Vlaams Belang zo groot zijn,
moet je dit vergelijken met landen waar die partijen niet groot zijn. Door Vlaanderen en
Wallonië in een land te vergelijken kan je begrijpen waarom Vlaams Belang in Vlaanderen zo
populair is.
• = belangrijke tak in de politieke wetenschappen (naast bestuurskunde, internationale politiek
en politieke filosofie)
➔ Comparative politics is een onderdeel van politiek en een manier om aan politieke
wetenschappen te doen. In dit vak gaat het over de vergelijking van nationale politieke
systemen.
• Opvolgingsvakken met meer diepgang (drie masters: Political Science (Engelstalig), Politieke
Communicatie, Internationale Betrekkingen)
4
,Inleiding
Belang van politiek (is politiek belangrijk?)
• Voorbeeld: invoeren van autogordel in 1975
• Veel verzet (privézaak) (‘wat moet de overheid doen?’)
• Groot gevolg: geschat 30.000 doden minder (B en NL)
➔ Vroeger was het niet verplicht om een autogordel te dragen, maar door het invoeren ervan
worden er veel levens gered. Vroeger was er hier verzet tegen en nu is het zo normaal. Zulke
soort beslissingen worden genomen door de overheid.
De belangrijkste kwestie in politiek is steeds wat moet de overheid doen en wat niet?/ Wat is
een privézaak en wat niet?/ In hoeverre moet de overheid ingrijpen in
privéaangelegenheden? (veel discussie over)
➔ Ander voorbeeld: roken in de auto met kinderen wordt verboden door de overheid. Vroeger
dachten we beslissen toch zelf of we onze kinderen vergiftigen of niet.
➔ De linkse partijen zijn voorstander van grote overheidsbemoeiing. De rechtse partijen vinden
dat de overheid zich niet te veel moeten moeien. Dit is het grote conflict tussen de liberale/
rechtse partijen (mensen moeten vrij zijn en hun keuzes zelf maken) en de socialistische/
linkse partijen (de overheid moet mensen beschermen). Dit is ook zo tussen de republikeinen
(rechts)(wapens niet aanbanden leggen, ze willen vrijheid) en democraten (links) (de
overheid moet omwille van veiligheidsredenen wapens verbieden of meer ingrijpen).
Op lange termijn hebben de socialisten gewonnen, want er zijn oneindig veel meer regels,
wetten en overheidsbemoeienis dan 5/10/100 jaar geleden. De overheid is steeds groter en
groter geworden, de staat is meer en meer gaan ingrijpen op ons leven.
• Politiek heeft impact
Beperkte ‘maakbaarheid’ van de samenleving (economie, mentaliteit…)(vb.
transmigrantencrisis, vluchtelingencrisis, radicalisering, corona, energie)
Nationale politiek verliest zijn greep (Luc Huyse)
➔ Politiek heeft dus impact, maar de samenleving evolueert ook los van de politiek. Er zijn
allerlei dingen zoals economische evoluties die de politiek niet onder controle heeft. De
economie, de cultuur, de technologische ontwikkelingen en de mentaliteit van de bevolking
zelf bepalen voor een groot deel hoe de samenleving eruit ziet.
Voorbeeld
De doorbraak van sociale media heeft een enorme invloed op de manier waarop burgers/ de
samenleving evolueert/functioneert. De EU probeert de sociale mediaproviders aanbanden
te leggen/reguleren.
Politiek loopt de werkelijkheid achter na. (bv chatgpt werd populair en pas toen denkt de
universiteit: hoe gaan we dat reguleren en aanbanden leggen?)
➔ Er is dus een spanning tussen evolutie en politiek die achter de feiten loopt en dit wil
stopzetten, de samenleving rechtvaardiger wil maken. Men wil de maatschappelijke evolutie
onder controle houden.
2
, ➔ Andere voorbeelden
Corona: de overheden hebben geworsteld om dit onder controle (slachtoffers beperken) te
hebben.
Transmigrantencrisis, vluchtelingencrisis, radicalisering, corona, energie,….
➔ Luc Huyse (politicoloog) zegt dat de samenleving ontsnapt aan politieke controle en regulatie.
Grote bedrijven zoals Apple en Facebook maken beslissingen en hebben meer invloed dan de
Belgische regering. De maakbaarheid van de samenleving neemt af doorheen de tijd.
Nationale politiek verliest zijn greep omdat meer belangrijke beslissingen op internationaal
niveau genomen worden.
• Deze cursus: bouwstenen van politiek
• Actoren, instellingen, functioneren
➔ Actoren: groepen die aan politiek doen zoals politieke partijen, belangengroepen, sociale
bewegingen, parlement, regering en ministers.
Instellingen: we denken na over hoe werkt een parlement/regering? Wat is de verhouding
tussen deze instellingen?
Functioneren: hoe werken deze?
• Historisch (beter begrijpen als we weten waar het van komt)(vb. vakbonden die mee
SZ besturen)
• Vergelijkend (comparatief)
➔ Vakbonden zijn de vertegenwoordigers van de werknemers, maar ook de verstrekkers van
werkloosheidsvergoedingen. Dit is omdat de vakbonden de uitvinders zijn van de
werkloosheidsuitkeringen. Later zei de staat dat dit een goed idee is, we moeten dit voor
iedereen doen en niet enkel voor de vakbondsleden. Geschiedenis kennen om te begrijpen
waarom iets zo is.
➔ We zullen vergelijkend werken.
Comparative Politics
• ‘If you only know one country, you do not know any country at all’ (Lipset)
➔ Het is door te vergelijken tussen landen/gemeenten dat je leert hoe een land in elkaar zit. Wij
zijn een land met heel veel partijen in het parlement (versnipperd), we hebben veel partijen
nodig om een regering te maken. In andere landen is dit minder het geval. België kan je
begrijpen door na te denken hoe komt het dat de regeringsformatie zo traag gaat? => enkel
begrijpen als je ziet dat België veel partijen nodig heeft en er dus veel partijen akkoord
moeten zijn voor er een regering is. Dit inzicht krijg je door te vergelijken met andere landen
met mindere partijen en een snellere regeringsvorming.
• België (Nederland) voortdurend gaan vergelijken met andere landen
• Voorbeeld: sterkte van rechts-populistische partijen (vgl. met Franstalig België)
3
, ➔ Om te begrijpen waarom rechts-populistische partijen zoals Vlaams Belang zo groot zijn,
moet je dit vergelijken met landen waar die partijen niet groot zijn. Door Vlaanderen en
Wallonië in een land te vergelijken kan je begrijpen waarom Vlaams Belang in Vlaanderen zo
populair is.
• = belangrijke tak in de politieke wetenschappen (naast bestuurskunde, internationale politiek
en politieke filosofie)
➔ Comparative politics is een onderdeel van politiek en een manier om aan politieke
wetenschappen te doen. In dit vak gaat het over de vergelijking van nationale politieke
systemen.
• Opvolgingsvakken met meer diepgang (drie masters: Political Science (Engelstalig), Politieke
Communicatie, Internationale Betrekkingen)
4
