Gezondheidspsychologie
Hoofdstuk 1 : Wat is gezondheid ?
1.1 Inleiding + veranderende perspectieven
70 % van uitgaven binnen gezondheidszorg -> chronische ziekten ( depressie, diabetes,...)
- soms te voorkomen met een gezondere levensstijl
- ziekenfondsen pleiten voor meer preventieve maatregelen
- 4 gezondheidsparameters : roken, alcohol, beweging, voeding (Belgen scoren slecht)
1.1.2 Biomedisch ziektemodel & 1.1.4 biopsychosociaal ziektemodel
biomedisch biopsychosociaal
Kernopvatting: Ziekten en symptomen hebben een Kernopvatting: Ziekten en symptomen zijn het resultaat
fysiologische oorzaak. Genezing is technisch en van een samenspel van lichamelijke, psychologische,
mechanisch mogelijk via medische interventie. sociale en culturele factoren.
Kenmerken
Kenmerken - subjectieve beleving van ziekte
- afwezigheid van ziekte = gezondheid - meerdimensionale belastbaarheidsmodel
- diagnose - receptmodel - meer tijd nodig voor behandeling/diagnose
- symptomen verdwijnen door genezing van - sociale en culturele factoren spelen een rol
onderliggende ziekte
- 1 oorzaak -> 1 ziekte -> medische Vergelijking t.o.v. biomedisch model
behandeling/interventies integreert biologische, psychologische en sociale
processen
Aannames
- Symptomen ontstaan door een ziekte met een kritiek
fysieke oorzaak (intern & extern) bv. Onduidelijkheid over de relatieve zwaarte van elk
celmutaties. aspect + tijdsintensieve aanpak
Kritiek Gezondheidsdefinitie (meer dan ‘afwezigheid
reductionistisch : één oorzaak, één ziekte ziekte’)
(negeert psychologische / sociale factoren) - Vermogen om met fysieke, emotionele en
sociale uitdagingen om te gaan
- grondslag van veel succesvolle - eigen regie zoveel mogelijk behouden
behandelingen
toepassingen van het biopsychosociaal model :
- fantoompijn :pijn die iemand voelt in een geamputeerd lichaamsdeel
- positieve gezondheid
,Positieve gezondheid : grondlegger Machteld Huber ( inspiratie eigen ziekte-ervaringen)
Een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het
vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Een
om zo veel mogelijk eigen regie te voeren -> omschrijving waarin veerkracht & zingeving centraal staan
Blue zones : plekken in de wereld waar mensen op een gelukkige / gezonde manier heel oud worden
- veel fruit & groenten eten, veel beweging, deel uitmaken van ee sociale gemeenschap & zingeving
, provinciaal en landelijk beleid (macro)
- om gezondheidsachterstanden aan de pakken
- beleidsdoelen te bereiken
gemeenschappen ( meso)
- beleidsnota’s om beter aan te sluiten bij
behoeften van burgers & samenwerking
tussen organisaties te bevorderen
organisaties & praktijken ( micro)
- verminderen van ziekteverzuim
- ontwikkelen van beleidsvisies
- bevorderen van innovaties
individuele zorg (nano)
- diverse patiënten situaties bv. chronisch….
1.1.3 Vraagtekens bij dualisme : psychosociale modellen voor gezondheid en ziekte
Dualisme (René Descartes ) = opvatting dat lichaam en geest gescheiden zijn.
Ziekte : organische oorzaken
- veroorzaken unieke individuele reacties
- rol van de ‘geest’
Voorbeelden die dualisme uitdagen
- fantoompijn : Hoe kan een afwezig ledemaat pijn veroorzaken ?
- placebo-effect : Hoe kan een nep behandeling echte verbetering geven ?
-> geest beînvloedt lichamelijke toestand
Kritiek op klassieke dualisme
- Bracken & Thomas: pleiten voor model verder gaan dan scheiding lichaam/geest
- Neurowetenschap meet hersenactiviteit, maar verklaart niet de persoonlijke
beleving (gedachten, gevoelens).
- Het idee dat de geest een soort "afgesloten wereld in de schedel" is, klopt niet met
hoe mensen hun leven ervaren.
Freud's bijdrage
- Herdefinieerde het lichaam-geest probleem als een kwestie van bewustzijn
- Introduceerde het concept van het onbewuste, zichtbaar in o.a. "conversiehysterie"
(onverklaarbare lichamelijke klachten).
- Door therapie (hypnose, vrije associatie) = onbewuste conflicten als oorzaak.
Gevolgen voor de geneeskunde
- Freud’s werk leidde tot de psychosomatische geneeskunde
- Psychologie heeft aangetoond dat psychische en sociale factoren essentieel zijn
bij begrijpen van: ontstaan van ziekte, het verloop en de reactie op behandeling
, 1.1.5 Gedrag, dood en ziekte
Statistiek levensverwachting
- we worden steeds ouder
- vrouwen ouder dan mannen
- vooruitgang medische sector
- stijging in 20e eeuw
- geloof in effectiviteit &
. traditionele geneeskunde
bezorgdheid
daling van levensverwachting
door toename obesitas,..
verklaring
De soms grote verschillen in levensverwachting kunnen voor een groot deel verklaard worden door
verschillen in manier van leven, leefomstandigheden en voeding.
Vroeger Nu
- vermijden van infecties - eigen gedrag draagt bij aan kans op overlijden
- schoon water drinken - tabakgerelateerde aandoeningen x3
overlijden -> vaak gevolg van infectieziekten overlijden -> hart & vaatziekten, kankers,... (chronisch)
(longontsteking, influenza, tuberculose,....) vaak gekoppeld aan roken, alcohol,ongezonde voeding,...
Verbanden tussen individueel gedrag, gezondheid en ziekte vormen een belangrijke reden
waarom de gezondheidspsychologie zo snel is gegroeid.
Hoofdstuk 1 : Wat is gezondheid ?
1.1 Inleiding + veranderende perspectieven
70 % van uitgaven binnen gezondheidszorg -> chronische ziekten ( depressie, diabetes,...)
- soms te voorkomen met een gezondere levensstijl
- ziekenfondsen pleiten voor meer preventieve maatregelen
- 4 gezondheidsparameters : roken, alcohol, beweging, voeding (Belgen scoren slecht)
1.1.2 Biomedisch ziektemodel & 1.1.4 biopsychosociaal ziektemodel
biomedisch biopsychosociaal
Kernopvatting: Ziekten en symptomen hebben een Kernopvatting: Ziekten en symptomen zijn het resultaat
fysiologische oorzaak. Genezing is technisch en van een samenspel van lichamelijke, psychologische,
mechanisch mogelijk via medische interventie. sociale en culturele factoren.
Kenmerken
Kenmerken - subjectieve beleving van ziekte
- afwezigheid van ziekte = gezondheid - meerdimensionale belastbaarheidsmodel
- diagnose - receptmodel - meer tijd nodig voor behandeling/diagnose
- symptomen verdwijnen door genezing van - sociale en culturele factoren spelen een rol
onderliggende ziekte
- 1 oorzaak -> 1 ziekte -> medische Vergelijking t.o.v. biomedisch model
behandeling/interventies integreert biologische, psychologische en sociale
processen
Aannames
- Symptomen ontstaan door een ziekte met een kritiek
fysieke oorzaak (intern & extern) bv. Onduidelijkheid over de relatieve zwaarte van elk
celmutaties. aspect + tijdsintensieve aanpak
Kritiek Gezondheidsdefinitie (meer dan ‘afwezigheid
reductionistisch : één oorzaak, één ziekte ziekte’)
(negeert psychologische / sociale factoren) - Vermogen om met fysieke, emotionele en
sociale uitdagingen om te gaan
- grondslag van veel succesvolle - eigen regie zoveel mogelijk behouden
behandelingen
toepassingen van het biopsychosociaal model :
- fantoompijn :pijn die iemand voelt in een geamputeerd lichaamsdeel
- positieve gezondheid
,Positieve gezondheid : grondlegger Machteld Huber ( inspiratie eigen ziekte-ervaringen)
Een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het
vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Een
om zo veel mogelijk eigen regie te voeren -> omschrijving waarin veerkracht & zingeving centraal staan
Blue zones : plekken in de wereld waar mensen op een gelukkige / gezonde manier heel oud worden
- veel fruit & groenten eten, veel beweging, deel uitmaken van ee sociale gemeenschap & zingeving
, provinciaal en landelijk beleid (macro)
- om gezondheidsachterstanden aan de pakken
- beleidsdoelen te bereiken
gemeenschappen ( meso)
- beleidsnota’s om beter aan te sluiten bij
behoeften van burgers & samenwerking
tussen organisaties te bevorderen
organisaties & praktijken ( micro)
- verminderen van ziekteverzuim
- ontwikkelen van beleidsvisies
- bevorderen van innovaties
individuele zorg (nano)
- diverse patiënten situaties bv. chronisch….
1.1.3 Vraagtekens bij dualisme : psychosociale modellen voor gezondheid en ziekte
Dualisme (René Descartes ) = opvatting dat lichaam en geest gescheiden zijn.
Ziekte : organische oorzaken
- veroorzaken unieke individuele reacties
- rol van de ‘geest’
Voorbeelden die dualisme uitdagen
- fantoompijn : Hoe kan een afwezig ledemaat pijn veroorzaken ?
- placebo-effect : Hoe kan een nep behandeling echte verbetering geven ?
-> geest beînvloedt lichamelijke toestand
Kritiek op klassieke dualisme
- Bracken & Thomas: pleiten voor model verder gaan dan scheiding lichaam/geest
- Neurowetenschap meet hersenactiviteit, maar verklaart niet de persoonlijke
beleving (gedachten, gevoelens).
- Het idee dat de geest een soort "afgesloten wereld in de schedel" is, klopt niet met
hoe mensen hun leven ervaren.
Freud's bijdrage
- Herdefinieerde het lichaam-geest probleem als een kwestie van bewustzijn
- Introduceerde het concept van het onbewuste, zichtbaar in o.a. "conversiehysterie"
(onverklaarbare lichamelijke klachten).
- Door therapie (hypnose, vrije associatie) = onbewuste conflicten als oorzaak.
Gevolgen voor de geneeskunde
- Freud’s werk leidde tot de psychosomatische geneeskunde
- Psychologie heeft aangetoond dat psychische en sociale factoren essentieel zijn
bij begrijpen van: ontstaan van ziekte, het verloop en de reactie op behandeling
, 1.1.5 Gedrag, dood en ziekte
Statistiek levensverwachting
- we worden steeds ouder
- vrouwen ouder dan mannen
- vooruitgang medische sector
- stijging in 20e eeuw
- geloof in effectiviteit &
. traditionele geneeskunde
bezorgdheid
daling van levensverwachting
door toename obesitas,..
verklaring
De soms grote verschillen in levensverwachting kunnen voor een groot deel verklaard worden door
verschillen in manier van leven, leefomstandigheden en voeding.
Vroeger Nu
- vermijden van infecties - eigen gedrag draagt bij aan kans op overlijden
- schoon water drinken - tabakgerelateerde aandoeningen x3
overlijden -> vaak gevolg van infectieziekten overlijden -> hart & vaatziekten, kankers,... (chronisch)
(longontsteking, influenza, tuberculose,....) vaak gekoppeld aan roken, alcohol,ongezonde voeding,...
Verbanden tussen individueel gedrag, gezondheid en ziekte vormen een belangrijke reden
waarom de gezondheidspsychologie zo snel is gegroeid.
