H1: Fyisicochemische eigenschappen van geneesmiddelen
GENEESMIDDELEN IN VASTE TOESTAND
1. Introductie
- Drug = actieve stof geneesmiddel: paracetamol in Dafalgan
- Werkzame stof = therapeutisch actief ingrediënt
- Formulering = doseringsvorm: tablet,…: bepaalde hoeveelheid toedienen
- Hulpsto en = farmaceutische ingrediënten: zetmeel, cellulose…
2. Amorfe, kristallijne en polymorfe geneesmiddelen
→ Algemeen
- Moleculen w meestal gesynthetiseerd in opgeloste toestand
—> gm in vaste toestand verkrijgen: solvent doen verdampen —> gm blijft over
- Kristallijn: gede nieerde, meestal gemakkelijk (microscopisch) herkenbare structuren
—> 3D "roosters" waarin afzonderlijke moleculen aan zijkanten vh rooster zijn geplaatst
—> molecules op welbepaalde posities geordend t.o.v. elkaar
—> vb: cocaïne, meth-amfetamine, aciclovir
- Amorf: niet goed gede nieerd, willekeurig, ongeordend (microscopisch) uiterlijk
→ Gebaseerd op manier waarop afzonderlijke moleculen in vaste toestand zijn verpakt
—> gm opgelost: niet meer vn toepassing: afzonderlijke oplosmiddel- tssn gm-moleculen
- Groottes:
- Humane cel: 10 µm
- Bacteriën: enkele µm
- Virussen: 100 nm
- Aspirinemolecule: 1 nm (benzeenring)
—> gm-molecules: enkele nm
—> 1 kristal = 10-100 µm = miljarden gm moleculen
- Kristallen:
- Macrokristallen: 10-tallen µm —> meeste gm-kristallen
- Nanokristallen: 100en nm
- Bepaling kristalgrootte:
- Microscopisch —> 0,5 µm (gol engte licht : 500 - 1000 nm)
- Zeefanalyse —> grove indicaties
- 2g vd 1g blijft liggen: 2% ≥ 50 µm
- Lichtverstrooiing
- Polymor sme
- Verbindingen in opl: stollen in kristallijne / amorfe toestand
—> sommige gm id ene partij in amorfe & id andere in kristallijne toestand
- Polymor sme = verbindingen die tegelijkertijd als versch soorten kristallen kristalliseren
= moleculen rangschikken zich op 2 / meer versch manieren ih kristal
—> verschil in verpakking / verschil in oriëntatie / conformatie vd moleculen
- Versch kristalsoorten polymorf gm: neiging zich langzaam om te vormen tot meest
thermodynamisch stabiel kristaltype: conversie nr stabieler kristaltype i.f.v.d. tijd
- Polymorfen: versch fysische & chemische eigenschappen; smeltpunt, oplosbaarheid
—> amorfe vorm: vaak hogere oplosbaarheid
- Amorf gm = thermodynamisch niet stabiel: kan zich spontaan omzetten nr kristal (↓ E)
—> interacties tssn moleculen = ordening => E komt vrij = spontaan
→ Toestand bepalen: lichtmicroscopie, elektronenmicroscopie, calorimetrie
- Kristal: versch smelttemperaturen = versch kristallijne vormen
- Amorf: versch glasovergangstemperatuur
→ Di erentiële scanning calorimetrie —> kristallisatie-, smelt- & glasovergangstemp.
1
ff fffifi fi fi fl
, → Biofarmaceutisch belang vd toestand
- Amorfe vaste sto en: hogere E —> inherent minder stabiel —> omzetting nr kristallijn
- ↑ moleculaire mobiliteit = ↑ chemische reactiviteit —> snellere chem. afbraak
- ↑ oplosbaarheid: ↑ biologische beschikbaarheid vn slecht in water oplosbare gm
- Invloed toestand:
- Op oplossnelheid
- Op technologische verwerkbaarheid vh gm in vaste toestand
(stroming, verdichting,... vh poeder)
- Belang kristallen; veel gm in vaste vorm toegediend
—> werkzame stof: werkt als 1 enkele molecule
—> versch kristalstructuren, polymorfen kunnen elk geoctrooieerd w:
oplosbaarheid verandert => werkzaamheid vh gm w beïnvloed
—> stabiliteit, toxiciteit & verwerkbaarheid = afhankelijk vd polymorfe vorm
- Crystallics: zoekt alle polymorfen vn nieuwe gm & procescondities waaronder ontstaan
—> solvent- en/of zoutvormer, temperatuur, concentratie & koeltijd w sterk gevarieerd
—> gemakkelijk 5 tot 15 versch polymorfen gevormd
—> meest robuuste & actieve kristalvorm maken
3. Onderkoelde vloeisto en en glazige toestand
→ Wat zijn onderkoelde vloeisto en
- Vloeistof afgekoeld tot onder vriespunt —> kristallisatie
- Nucleatie = start kristallisatieproces: alleen in aanwezigheid vn zaadkristal / -kern
waaromheen zich kristalstructuur kan vormen => vaste stof
= onvolkomenheid ad binnenkant vh vat / onzuiverheid ih water (fungeren vn nature als
plaatsen waar kristal zich kan gaan vormen) / voldoende verstoring (schudden vat)
- Bereiking vriespunt: geschikte opp.-imperfectie —> stof bevriest bij verwachte temp
—> opp. niet beschikbaar: geen kernen ontstaan => vloeistof blijft temp. verliezen
—> blijft vloeibaar = onderkoelde vloeistof
—> bij zeer zuivere & schone materialen met hoge viscositeit (water dr demineralisatie)
- Snel kristallisatie: schudden vat / klein kristalletje ad onderkoelde vloeistof toevoegen
- Water langzaam afkoelen:
- Onderkoelde vloeistof = vloeistof bij temp onder vriespunt, die niet vast w
—> thermodynamisch instabiel: w opgeheven dr vorming vn waterkristallen
—> energie/warmte komt vrij => ↑ temperatuur
- Evenwicht water & ijs: warmte die vrijkomt dr vorming kristallen tenietgedaan dr verdere
afkoeling water —> totdat water volledig bevroren is: evenwicht; temp blijft 0°C
- Water volledig gekristalliseerd: alleen ijs —> temperatuur ↓
- Water snel afkoelen:
- Snelheid waarmee vloeistof w afgekoeld = sneller dan snelheid waarmee moleculen zich
kunnen richten tot kristalrooster met 3D orde
- E = zo laag dat water viskeus w & vloeistof als "vast" w ervaren: nog steeds vloeistof
maar met zeer hoge viscositeit = amorf water
- Temp waarbij verandering vn eigenschappen optreedt = glasovergangstemperatuur (Tg)
—> vr water = -113 °C
< -113°C: glasachtige toestand = verglazing (onderkoelde vloeistof die op glas lijkt)
- Amorf water / gm = in glas toestand:
- Glas: zandkristallen smelten: smelttemp kristallen => gesmolten zand: snel afgekoeld
=> stolling: beletting opnieuw kristalvorming
—> glas = amorfe toestand
- Licht op materiaal: breking
- Doorzichtig = amorf
- Niet-doorzichtig = kristal
2
ff ff ff
, - In vitro fertilisatie: amorf water gevormd
- Afzondering cellen & bewaren: vlug invriezen —> verhindering dat water uitkristalliseert:
kristalvorming —> kristallen knn beschadiging veroorzaken aan celmembraan
—> cellen kunnen kapotgaan
- Metastabiele toestand = onderkoeld water: schijnbaar stabiel: boven op berg
—> klein duwtje: E komt vrij: kan gevaarlijk zijn
- Vb: tas met water in microgolf
—> uit microgolf: niks te zien, lepel erin: vorming belletjes
—> ophe ng metastabiele toestand: verdamping water = oververhitting
- Kooksteentjes helpen het ontstaan van belletjes: verhindert oververhitting
- Gesmolten sucrose: (100% zuivere poedersuiker) opwarmen tot > smeltpunt (170°C):
gesmolten suiker
- Vlug afkoelen: geen kristallisatie: molecules kunnen zich niet ordenen —> amorf
- Traag afkoelen: tijd geven aan molecules om zich te ordenen —> kristal
- Verdamping water: 100% suiker
- Trage verdamping: kristal suiker: op bodem vast poeder: tijd gegeven vr kristallisatie
- Snelle verdamping: geen tijd om kristal te vormen: suiker in amorfe toestand
- Niet polymorf: altijd in bepaalde toestand, ongeacht snelle / trage afkoeling /
verdamping
- Bereiding materiaalklassen in amorfe toestand:
indien stol-snelheid sneller dan snelheid vorming kristalrooster
—> amorf materiaal verkregen dr afkoeling // dr verdamping vh oplosmiddel
- Verglazingsproces tijdens invriezen: niet alle gm
—> mannitol, NaCl,…: kristalliseren ipv over te gaan id glazen toestand
—> ↑ vd concentratie vd opgeloste sto en kan aanzienlijk zijn
- Isotone NaCl-oplossing (vriespunt -52°C) kan onderkoelde vloeistof w vn min -26°C
—> bij die temp: NaCl-conc 40 x zo hoog
- Droog methodes = solvent verwijderen
- Solvent invriezen: lage druk
- Sproei drogen
- Glas = niet-evenwichtige, niet-kristallijne, gecondenseerde toestand vn materie die
glasovergang vertoont
—> structuur = vergelijkbaar met die vn hun oorspronkelijke supergekoelde vloeisto en
—> ontspannen zich spontaan id richting vd SCL-toestand
—> uiteindelijke lot = kristalliseren
→ Glasovergangstemperatuur: farmaceutisch belang
- Moleculen met LMW (H₂O) => ↓ glasovergangstemp moleculen met hoger MW (sucrose)
—> kleine moleculen ertussen: kunstmatig meer ruimte tussen de gm moleculen
= grotere beweeglijkheid => lagere temp nodig om molecule stil te leggen
= lagere Tg
- Sucrose:
- Tg (100% sucrose) = 50°C
- Tg (40% sucrose) = -120°C
—> meer mobiliteit molecules
- Bij Tg: molecules liggen stil: vrijwel geen kinetische energie —> reacties liggen stil
- < Tg: amorf materiaal
- Amorf gm: 50°C onder Tg bewaren!
3
ffi ff ff
, - Glasovergangstemp = belangrijk vr optimale bewaartemperatuur vn gm
—> opslagtemperatuur < Tg: afbraak voorkomen
—> bij temp < Tg verliezen moleculen hun mobiliteit, lagere chemische reactiviteit
= beter bestand tegen afbraak
—> vaste stof in kristallijne toestand: moleculen volledig immobiel = stabieler
- Weekmakers (kleine moleculen) w ad polymeeroplossing toegevoegd
→ Kunnen zich tussen glasachtige polymeren voegen
→ Mobiliteit polymeren ↑ => na verdamping polymeeroplossing (meer vervormbaar)
→ Droog polymeer ( lm) met weekmaker blijft over: glasovergangstemp < kamertemp
→ Film verliest broosheid (glaseigenschappen) —> plastisch (rubberachtig)
- Vr polymeren (nagellak / gelatinecapsules): gestreefd nr bewaartemperatuur > Tg
—> bewaartemp < Tg => polymeer lms zouden eerder breken
—> solvent verdampt wnr lak op nagel is aangebracht
- Capsules met coating: bij pH maag lost polymeer lm niet op: capsule gaat volledig dr nr
darm: lost daar op = maagsapresistent
—> kleine weekmakers in polymeer lm: Tg < kamertemp: lm is rubberlike
- Afbeelding: 5 gm —> bij welke temp best bewaren?
- Invloed vh vochtgehalte op glasovergangstemp v.e. aantal gm in vaste toestand
- A: onafhankelijk vh vochtgehalte altijd id vriezer bewaren (RT > Tg)
- E: onafhankelijk vh vochtgehalte kan het altijd bij kamertemp. w bewaard (RT < Tg)
- C: mobiele molecules: best in frigo bewaren (RT > Tg)
4. Hygroscopiciteit van vaste sto en
→ Farmaceutisch belang
- Activiteit vd vaste stof
- Belangrijk vr afbraak vn gm
- Bepaalde zouten vn gm w gesynthetiseerd omdat ze minder hygroscopisch zijn
- Hygroscopiciteit v.e. gm voorspellen op basis vn zijn chemische structuur
—> experimenteel: Karl-Fischer: in watervrij solvent oplossen —> water w mee getitreerd
- Belangrijk om te weten hoeveel men moet afwegen
- Water kan aanleiding geven tot afbraakreacties
- Silicagel = vaste, vochtabsorberende kristallen v.e. silicaat, synthetisch gemaakt uit
natriumsilicaat —> trekken water aan
- Gm die veel water opnemen: proberen vh gm een zout te maken
—> ↓ vochtaantrekkend
—> soms ook beter wateroplosbaar
- Chloride-zout vn mor ne = kristal mor ne + chloride-ionen
- Sulfaat-zout vn mor ne = kristal mor ne + sulfaat-ionen
4
fi fi fi ff fififi fi fi fi
GENEESMIDDELEN IN VASTE TOESTAND
1. Introductie
- Drug = actieve stof geneesmiddel: paracetamol in Dafalgan
- Werkzame stof = therapeutisch actief ingrediënt
- Formulering = doseringsvorm: tablet,…: bepaalde hoeveelheid toedienen
- Hulpsto en = farmaceutische ingrediënten: zetmeel, cellulose…
2. Amorfe, kristallijne en polymorfe geneesmiddelen
→ Algemeen
- Moleculen w meestal gesynthetiseerd in opgeloste toestand
—> gm in vaste toestand verkrijgen: solvent doen verdampen —> gm blijft over
- Kristallijn: gede nieerde, meestal gemakkelijk (microscopisch) herkenbare structuren
—> 3D "roosters" waarin afzonderlijke moleculen aan zijkanten vh rooster zijn geplaatst
—> molecules op welbepaalde posities geordend t.o.v. elkaar
—> vb: cocaïne, meth-amfetamine, aciclovir
- Amorf: niet goed gede nieerd, willekeurig, ongeordend (microscopisch) uiterlijk
→ Gebaseerd op manier waarop afzonderlijke moleculen in vaste toestand zijn verpakt
—> gm opgelost: niet meer vn toepassing: afzonderlijke oplosmiddel- tssn gm-moleculen
- Groottes:
- Humane cel: 10 µm
- Bacteriën: enkele µm
- Virussen: 100 nm
- Aspirinemolecule: 1 nm (benzeenring)
—> gm-molecules: enkele nm
—> 1 kristal = 10-100 µm = miljarden gm moleculen
- Kristallen:
- Macrokristallen: 10-tallen µm —> meeste gm-kristallen
- Nanokristallen: 100en nm
- Bepaling kristalgrootte:
- Microscopisch —> 0,5 µm (gol engte licht : 500 - 1000 nm)
- Zeefanalyse —> grove indicaties
- 2g vd 1g blijft liggen: 2% ≥ 50 µm
- Lichtverstrooiing
- Polymor sme
- Verbindingen in opl: stollen in kristallijne / amorfe toestand
—> sommige gm id ene partij in amorfe & id andere in kristallijne toestand
- Polymor sme = verbindingen die tegelijkertijd als versch soorten kristallen kristalliseren
= moleculen rangschikken zich op 2 / meer versch manieren ih kristal
—> verschil in verpakking / verschil in oriëntatie / conformatie vd moleculen
- Versch kristalsoorten polymorf gm: neiging zich langzaam om te vormen tot meest
thermodynamisch stabiel kristaltype: conversie nr stabieler kristaltype i.f.v.d. tijd
- Polymorfen: versch fysische & chemische eigenschappen; smeltpunt, oplosbaarheid
—> amorfe vorm: vaak hogere oplosbaarheid
- Amorf gm = thermodynamisch niet stabiel: kan zich spontaan omzetten nr kristal (↓ E)
—> interacties tssn moleculen = ordening => E komt vrij = spontaan
→ Toestand bepalen: lichtmicroscopie, elektronenmicroscopie, calorimetrie
- Kristal: versch smelttemperaturen = versch kristallijne vormen
- Amorf: versch glasovergangstemperatuur
→ Di erentiële scanning calorimetrie —> kristallisatie-, smelt- & glasovergangstemp.
1
ff fffifi fi fi fl
, → Biofarmaceutisch belang vd toestand
- Amorfe vaste sto en: hogere E —> inherent minder stabiel —> omzetting nr kristallijn
- ↑ moleculaire mobiliteit = ↑ chemische reactiviteit —> snellere chem. afbraak
- ↑ oplosbaarheid: ↑ biologische beschikbaarheid vn slecht in water oplosbare gm
- Invloed toestand:
- Op oplossnelheid
- Op technologische verwerkbaarheid vh gm in vaste toestand
(stroming, verdichting,... vh poeder)
- Belang kristallen; veel gm in vaste vorm toegediend
—> werkzame stof: werkt als 1 enkele molecule
—> versch kristalstructuren, polymorfen kunnen elk geoctrooieerd w:
oplosbaarheid verandert => werkzaamheid vh gm w beïnvloed
—> stabiliteit, toxiciteit & verwerkbaarheid = afhankelijk vd polymorfe vorm
- Crystallics: zoekt alle polymorfen vn nieuwe gm & procescondities waaronder ontstaan
—> solvent- en/of zoutvormer, temperatuur, concentratie & koeltijd w sterk gevarieerd
—> gemakkelijk 5 tot 15 versch polymorfen gevormd
—> meest robuuste & actieve kristalvorm maken
3. Onderkoelde vloeisto en en glazige toestand
→ Wat zijn onderkoelde vloeisto en
- Vloeistof afgekoeld tot onder vriespunt —> kristallisatie
- Nucleatie = start kristallisatieproces: alleen in aanwezigheid vn zaadkristal / -kern
waaromheen zich kristalstructuur kan vormen => vaste stof
= onvolkomenheid ad binnenkant vh vat / onzuiverheid ih water (fungeren vn nature als
plaatsen waar kristal zich kan gaan vormen) / voldoende verstoring (schudden vat)
- Bereiking vriespunt: geschikte opp.-imperfectie —> stof bevriest bij verwachte temp
—> opp. niet beschikbaar: geen kernen ontstaan => vloeistof blijft temp. verliezen
—> blijft vloeibaar = onderkoelde vloeistof
—> bij zeer zuivere & schone materialen met hoge viscositeit (water dr demineralisatie)
- Snel kristallisatie: schudden vat / klein kristalletje ad onderkoelde vloeistof toevoegen
- Water langzaam afkoelen:
- Onderkoelde vloeistof = vloeistof bij temp onder vriespunt, die niet vast w
—> thermodynamisch instabiel: w opgeheven dr vorming vn waterkristallen
—> energie/warmte komt vrij => ↑ temperatuur
- Evenwicht water & ijs: warmte die vrijkomt dr vorming kristallen tenietgedaan dr verdere
afkoeling water —> totdat water volledig bevroren is: evenwicht; temp blijft 0°C
- Water volledig gekristalliseerd: alleen ijs —> temperatuur ↓
- Water snel afkoelen:
- Snelheid waarmee vloeistof w afgekoeld = sneller dan snelheid waarmee moleculen zich
kunnen richten tot kristalrooster met 3D orde
- E = zo laag dat water viskeus w & vloeistof als "vast" w ervaren: nog steeds vloeistof
maar met zeer hoge viscositeit = amorf water
- Temp waarbij verandering vn eigenschappen optreedt = glasovergangstemperatuur (Tg)
—> vr water = -113 °C
< -113°C: glasachtige toestand = verglazing (onderkoelde vloeistof die op glas lijkt)
- Amorf water / gm = in glas toestand:
- Glas: zandkristallen smelten: smelttemp kristallen => gesmolten zand: snel afgekoeld
=> stolling: beletting opnieuw kristalvorming
—> glas = amorfe toestand
- Licht op materiaal: breking
- Doorzichtig = amorf
- Niet-doorzichtig = kristal
2
ff ff ff
, - In vitro fertilisatie: amorf water gevormd
- Afzondering cellen & bewaren: vlug invriezen —> verhindering dat water uitkristalliseert:
kristalvorming —> kristallen knn beschadiging veroorzaken aan celmembraan
—> cellen kunnen kapotgaan
- Metastabiele toestand = onderkoeld water: schijnbaar stabiel: boven op berg
—> klein duwtje: E komt vrij: kan gevaarlijk zijn
- Vb: tas met water in microgolf
—> uit microgolf: niks te zien, lepel erin: vorming belletjes
—> ophe ng metastabiele toestand: verdamping water = oververhitting
- Kooksteentjes helpen het ontstaan van belletjes: verhindert oververhitting
- Gesmolten sucrose: (100% zuivere poedersuiker) opwarmen tot > smeltpunt (170°C):
gesmolten suiker
- Vlug afkoelen: geen kristallisatie: molecules kunnen zich niet ordenen —> amorf
- Traag afkoelen: tijd geven aan molecules om zich te ordenen —> kristal
- Verdamping water: 100% suiker
- Trage verdamping: kristal suiker: op bodem vast poeder: tijd gegeven vr kristallisatie
- Snelle verdamping: geen tijd om kristal te vormen: suiker in amorfe toestand
- Niet polymorf: altijd in bepaalde toestand, ongeacht snelle / trage afkoeling /
verdamping
- Bereiding materiaalklassen in amorfe toestand:
indien stol-snelheid sneller dan snelheid vorming kristalrooster
—> amorf materiaal verkregen dr afkoeling // dr verdamping vh oplosmiddel
- Verglazingsproces tijdens invriezen: niet alle gm
—> mannitol, NaCl,…: kristalliseren ipv over te gaan id glazen toestand
—> ↑ vd concentratie vd opgeloste sto en kan aanzienlijk zijn
- Isotone NaCl-oplossing (vriespunt -52°C) kan onderkoelde vloeistof w vn min -26°C
—> bij die temp: NaCl-conc 40 x zo hoog
- Droog methodes = solvent verwijderen
- Solvent invriezen: lage druk
- Sproei drogen
- Glas = niet-evenwichtige, niet-kristallijne, gecondenseerde toestand vn materie die
glasovergang vertoont
—> structuur = vergelijkbaar met die vn hun oorspronkelijke supergekoelde vloeisto en
—> ontspannen zich spontaan id richting vd SCL-toestand
—> uiteindelijke lot = kristalliseren
→ Glasovergangstemperatuur: farmaceutisch belang
- Moleculen met LMW (H₂O) => ↓ glasovergangstemp moleculen met hoger MW (sucrose)
—> kleine moleculen ertussen: kunstmatig meer ruimte tussen de gm moleculen
= grotere beweeglijkheid => lagere temp nodig om molecule stil te leggen
= lagere Tg
- Sucrose:
- Tg (100% sucrose) = 50°C
- Tg (40% sucrose) = -120°C
—> meer mobiliteit molecules
- Bij Tg: molecules liggen stil: vrijwel geen kinetische energie —> reacties liggen stil
- < Tg: amorf materiaal
- Amorf gm: 50°C onder Tg bewaren!
3
ffi ff ff
, - Glasovergangstemp = belangrijk vr optimale bewaartemperatuur vn gm
—> opslagtemperatuur < Tg: afbraak voorkomen
—> bij temp < Tg verliezen moleculen hun mobiliteit, lagere chemische reactiviteit
= beter bestand tegen afbraak
—> vaste stof in kristallijne toestand: moleculen volledig immobiel = stabieler
- Weekmakers (kleine moleculen) w ad polymeeroplossing toegevoegd
→ Kunnen zich tussen glasachtige polymeren voegen
→ Mobiliteit polymeren ↑ => na verdamping polymeeroplossing (meer vervormbaar)
→ Droog polymeer ( lm) met weekmaker blijft over: glasovergangstemp < kamertemp
→ Film verliest broosheid (glaseigenschappen) —> plastisch (rubberachtig)
- Vr polymeren (nagellak / gelatinecapsules): gestreefd nr bewaartemperatuur > Tg
—> bewaartemp < Tg => polymeer lms zouden eerder breken
—> solvent verdampt wnr lak op nagel is aangebracht
- Capsules met coating: bij pH maag lost polymeer lm niet op: capsule gaat volledig dr nr
darm: lost daar op = maagsapresistent
—> kleine weekmakers in polymeer lm: Tg < kamertemp: lm is rubberlike
- Afbeelding: 5 gm —> bij welke temp best bewaren?
- Invloed vh vochtgehalte op glasovergangstemp v.e. aantal gm in vaste toestand
- A: onafhankelijk vh vochtgehalte altijd id vriezer bewaren (RT > Tg)
- E: onafhankelijk vh vochtgehalte kan het altijd bij kamertemp. w bewaard (RT < Tg)
- C: mobiele molecules: best in frigo bewaren (RT > Tg)
4. Hygroscopiciteit van vaste sto en
→ Farmaceutisch belang
- Activiteit vd vaste stof
- Belangrijk vr afbraak vn gm
- Bepaalde zouten vn gm w gesynthetiseerd omdat ze minder hygroscopisch zijn
- Hygroscopiciteit v.e. gm voorspellen op basis vn zijn chemische structuur
—> experimenteel: Karl-Fischer: in watervrij solvent oplossen —> water w mee getitreerd
- Belangrijk om te weten hoeveel men moet afwegen
- Water kan aanleiding geven tot afbraakreacties
- Silicagel = vaste, vochtabsorberende kristallen v.e. silicaat, synthetisch gemaakt uit
natriumsilicaat —> trekken water aan
- Gm die veel water opnemen: proberen vh gm een zout te maken
—> ↓ vochtaantrekkend
—> soms ook beter wateroplosbaar
- Chloride-zout vn mor ne = kristal mor ne + chloride-ionen
- Sulfaat-zout vn mor ne = kristal mor ne + sulfaat-ionen
4
fi fi fi ff fififi fi fi fi
