1
INLEIDING STRAFRECHT
DEEL 1
L1: Een eerste kennismaking
met het strafrecht
Leerdoelen
het karakter van het strafrecht als een punitief systeem met een repressief
instrumentarium;
het leedtoevoegende karakter van de straffen;
de instrumentele/legistische benadering van het strafrecht;
de ontwikkeling van het strafrecht sinds de Verlichting tot heden en welke
richtingen daarin te onderscheiden zijn.
1.1 Eerste kennismaking
/
1.2 Plaats van het strafrecht
Karakterisering van strafrecht --> Houdt zich bezig met het
bestraffen van personen die een
strafbaar feit hebben gepleegd
Kern strafrecht --> Het regelt wie straf kan krijgen en
waarvoor
Strafrecht:
Straffen gebeurt door de overheid, niet door burgers zelf. De
overheid heeft een monopolie op straffen.
= Als een burger een strafbaar feit pleegt, moet hij
verantwoording afleggen aan de overheid, die hem namens de
samenleving een straf kan opleggen.
Kunnen burgers elkaar NIET dagvaarden voor de gepleegde
strafbare feiten. Alleen de officier van justitie kan dit doen.
, 2
(Belast met vervolging van verdachten)
<--> Verschil met civielrechtelijk rechtsgebied (burgerlijk)
Regelt de verhouding tussen burgers onderling
Overheid komt niet tussen
Burgers kunnen elkaar voor de burgerlijke rechter slepen, door een
advocaat een dagvaarding te laten sturen
Ingewikkelde, tijdrovende en geldverslindende aangelegenheid
STAAT
|
Strafrecht
|
BURGER <-- civiel recht --> BURGER
Strafrecht is niet het enige rechtsgebied dat de verhouding
tussen burgers en de overheid regelt. Ook bijv. Bestuursrecht.
--> Regelt wijze waarop het openbaar bestuur moet
functioneren bij het nemen van beslissingen die de
burger direct of indirect raken.
--> Vb: - afgeven horecavergunning
- aanleg nieuwe spoorlijn
--> Terug te vinden in AwB (Algemene wet bestuursrecht)
De verhouding tussen bestuursrecht en strafrecht is vrij complex.
Soms kunnen bestuurlijke sancties worden opgelegd door een
bestuursorgaan voor gedragingen die vroeger strafrechtelijk werden
afgedaan.
Vb: Voor een groot deel van de verkeersdelicten, zoals
snelheidsovertredingen, worden bestuurlijke sancties opgelegd.
Verschillende soorten dagvaardingen:
Civielrechtelijke dagvaardingen
, 3
o Worden verstuurd door de ene burger aan de andere
o Civielrechtelijke geschil
o Voor de burgerlijke rechter
Strafrechtelijke dagvaardingen
o Worden verstuurd door een officier van justitie
o Om een verdachte terecht te laten staan
o Voor de strafrechter
Voorbeeld:
Paul snijdt fietser Wouter de pas af. Die roept ‘klootzak’. In woede springt
Paul uit zijn auto en slaat Wouter in zijn gezicht. Wouter verliest zijn
tanden. Paul stapt in zijn auto en rijdt weg.
--> EIGENRICHTING = Het recht in eigen handen nemen =
verboden
--> Mishandeling art 300 Sr.
--> Politie onderzoekt de zaak en maakt het over aan officier van
justitie
--> Deze laatste zal een dagvaarding uitbrengen voor strafbaar feit
mishandeling
--> Straf die wordt opgelegd is 1000 EUR en voorwaardelijke
gevangenisstraf van 2 weken (deze boete is bedoeld als straf)
--> Daarmee is de schade van Wouter nog niet vergoed. Hij kan de
schade verhalen op Paul. Via advocaat Paul dagvaarden
voor de burgerlijke rechter.
--> Dit is een Ingewikkelde, tijdrovende en geldverslindende
aangelegenheid
--> Hierdoor bestaat er binnen strafrecht de mogelijkheid voor
slachtoffers van strafbare feiten om als ‘benadeelde partij’
schadevergoeding te verzoeken aan de strafrechter
1.3 Doelen van straffen
2 DOELEN:
1. Vergelding
De dader heeft iets slechts gedaan — bijvoorbeeld schade
toegebracht aan een persoon of de samenleving. Door hem te
, 4
straffen, laat de samenleving zien dat dit gedrag niet wordt
geaccepteerd.
De straf is een manier om terug te doen: de dader heeft
anderen pijn gedaan, en krijgt nu zelf een vorm van pijn of
ongemak.
Dat geeft mensen een gevoel van rechtvaardigheid: “Hij heeft
iets verkeerds gedaan, en nu krijgt hij wat hij verdient.”
2. Preventie
Mensen willen geen straf krijgen, dus zullen zij gedrag dat mogelijk
tot straf leidt, zoveel mogelijk proberen te voorkomen.
A. Speciale preventie
Als de verdacht een strafrechtelijke norm overschrijdt,
dan zal hij de volgende keer wel 2x
nadenken, voordat hij dat nog eens doet
= Voorkomen / ontmoedigen
B. Generale preventie
Dat ook anderen dan de gestrafte lessen trekken uit het
feit dat er voor het plegen van een strafbaar feit een
straf opgelegd kan worden.
= Potentiële wetsovertreders afschrikken
1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht
en sanctierecht
Strafrecht bestaat uit:
Materieel strafrecht
o Wat een strafbaar feit is
o Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen
daarvoor kunnen worden gestraft
Gaat om strafbepalingen
vb diefstal en moord
Uitsluitingen van strafbaarheid
vb noodweer
Uitbreiding van strafbaarheid
vb poging en medeplichtigheid
o Zie Wetboek van strafrecht
, 5
Formeel strafrecht = strafprocesrecht / strafvordering
o Welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van
het materiële strafrecht is overtreden
o Zie Wetboek van Strafvordering
Vb regels bevoegdheden politie, duur voorlopige
hechtenis, inhoud dagvaardingen, instellen hoger
beroep
Sanctierecht
o Betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde
straffen mogen worden opgelegd
o Zie Wetboek van Strafrecht + Wetboek van
Strafvordering
Hoewel het Wetboek van Strafrecht (Sr.) voornamelijk materieel strafrecht
en sanctierecht bevat, zijn hierin ook onderwerpen geregeld met een sterk
formeelstrafrechtelijk karakter, zoals ne bis in idem (art 68Sr.)
Materieel strafrecht en formeel strafrecht # wetten in formele en
materiële zin
-->Totstandkoming van wetten
+ werking van wetten
--> Formele wet: door regering en Staten-Generaal
--> Zegt niets over de inhoud
1.5 Commuun en bijzonder strafrecht
Strafrecht is verspreid over een groot aantal wetten.
Art. 107 Gw.
- Commune strafrecht
Strafrecht dat in wetboeken is opgenomen
- Bijzondere strafrecht
Er bestaan veel strafbepalingen in ander wetten
Vb: Wegenverkeerswet 1994, Wet wapens en munitie en Opiumwet
--> Strafbepalingen die behoren tot materiële strafrecht, maar ook
bevoegdheden die behoren tot formele strafrecht
Wetten tot stand gekomen door de lagere openbare lichamen: APV
INLEIDING STRAFRECHT
DEEL 1
L1: Een eerste kennismaking
met het strafrecht
Leerdoelen
het karakter van het strafrecht als een punitief systeem met een repressief
instrumentarium;
het leedtoevoegende karakter van de straffen;
de instrumentele/legistische benadering van het strafrecht;
de ontwikkeling van het strafrecht sinds de Verlichting tot heden en welke
richtingen daarin te onderscheiden zijn.
1.1 Eerste kennismaking
/
1.2 Plaats van het strafrecht
Karakterisering van strafrecht --> Houdt zich bezig met het
bestraffen van personen die een
strafbaar feit hebben gepleegd
Kern strafrecht --> Het regelt wie straf kan krijgen en
waarvoor
Strafrecht:
Straffen gebeurt door de overheid, niet door burgers zelf. De
overheid heeft een monopolie op straffen.
= Als een burger een strafbaar feit pleegt, moet hij
verantwoording afleggen aan de overheid, die hem namens de
samenleving een straf kan opleggen.
Kunnen burgers elkaar NIET dagvaarden voor de gepleegde
strafbare feiten. Alleen de officier van justitie kan dit doen.
, 2
(Belast met vervolging van verdachten)
<--> Verschil met civielrechtelijk rechtsgebied (burgerlijk)
Regelt de verhouding tussen burgers onderling
Overheid komt niet tussen
Burgers kunnen elkaar voor de burgerlijke rechter slepen, door een
advocaat een dagvaarding te laten sturen
Ingewikkelde, tijdrovende en geldverslindende aangelegenheid
STAAT
|
Strafrecht
|
BURGER <-- civiel recht --> BURGER
Strafrecht is niet het enige rechtsgebied dat de verhouding
tussen burgers en de overheid regelt. Ook bijv. Bestuursrecht.
--> Regelt wijze waarop het openbaar bestuur moet
functioneren bij het nemen van beslissingen die de
burger direct of indirect raken.
--> Vb: - afgeven horecavergunning
- aanleg nieuwe spoorlijn
--> Terug te vinden in AwB (Algemene wet bestuursrecht)
De verhouding tussen bestuursrecht en strafrecht is vrij complex.
Soms kunnen bestuurlijke sancties worden opgelegd door een
bestuursorgaan voor gedragingen die vroeger strafrechtelijk werden
afgedaan.
Vb: Voor een groot deel van de verkeersdelicten, zoals
snelheidsovertredingen, worden bestuurlijke sancties opgelegd.
Verschillende soorten dagvaardingen:
Civielrechtelijke dagvaardingen
, 3
o Worden verstuurd door de ene burger aan de andere
o Civielrechtelijke geschil
o Voor de burgerlijke rechter
Strafrechtelijke dagvaardingen
o Worden verstuurd door een officier van justitie
o Om een verdachte terecht te laten staan
o Voor de strafrechter
Voorbeeld:
Paul snijdt fietser Wouter de pas af. Die roept ‘klootzak’. In woede springt
Paul uit zijn auto en slaat Wouter in zijn gezicht. Wouter verliest zijn
tanden. Paul stapt in zijn auto en rijdt weg.
--> EIGENRICHTING = Het recht in eigen handen nemen =
verboden
--> Mishandeling art 300 Sr.
--> Politie onderzoekt de zaak en maakt het over aan officier van
justitie
--> Deze laatste zal een dagvaarding uitbrengen voor strafbaar feit
mishandeling
--> Straf die wordt opgelegd is 1000 EUR en voorwaardelijke
gevangenisstraf van 2 weken (deze boete is bedoeld als straf)
--> Daarmee is de schade van Wouter nog niet vergoed. Hij kan de
schade verhalen op Paul. Via advocaat Paul dagvaarden
voor de burgerlijke rechter.
--> Dit is een Ingewikkelde, tijdrovende en geldverslindende
aangelegenheid
--> Hierdoor bestaat er binnen strafrecht de mogelijkheid voor
slachtoffers van strafbare feiten om als ‘benadeelde partij’
schadevergoeding te verzoeken aan de strafrechter
1.3 Doelen van straffen
2 DOELEN:
1. Vergelding
De dader heeft iets slechts gedaan — bijvoorbeeld schade
toegebracht aan een persoon of de samenleving. Door hem te
, 4
straffen, laat de samenleving zien dat dit gedrag niet wordt
geaccepteerd.
De straf is een manier om terug te doen: de dader heeft
anderen pijn gedaan, en krijgt nu zelf een vorm van pijn of
ongemak.
Dat geeft mensen een gevoel van rechtvaardigheid: “Hij heeft
iets verkeerds gedaan, en nu krijgt hij wat hij verdient.”
2. Preventie
Mensen willen geen straf krijgen, dus zullen zij gedrag dat mogelijk
tot straf leidt, zoveel mogelijk proberen te voorkomen.
A. Speciale preventie
Als de verdacht een strafrechtelijke norm overschrijdt,
dan zal hij de volgende keer wel 2x
nadenken, voordat hij dat nog eens doet
= Voorkomen / ontmoedigen
B. Generale preventie
Dat ook anderen dan de gestrafte lessen trekken uit het
feit dat er voor het plegen van een strafbaar feit een
straf opgelegd kan worden.
= Potentiële wetsovertreders afschrikken
1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht
en sanctierecht
Strafrecht bestaat uit:
Materieel strafrecht
o Wat een strafbaar feit is
o Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen
daarvoor kunnen worden gestraft
Gaat om strafbepalingen
vb diefstal en moord
Uitsluitingen van strafbaarheid
vb noodweer
Uitbreiding van strafbaarheid
vb poging en medeplichtigheid
o Zie Wetboek van strafrecht
, 5
Formeel strafrecht = strafprocesrecht / strafvordering
o Welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van
het materiële strafrecht is overtreden
o Zie Wetboek van Strafvordering
Vb regels bevoegdheden politie, duur voorlopige
hechtenis, inhoud dagvaardingen, instellen hoger
beroep
Sanctierecht
o Betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde
straffen mogen worden opgelegd
o Zie Wetboek van Strafrecht + Wetboek van
Strafvordering
Hoewel het Wetboek van Strafrecht (Sr.) voornamelijk materieel strafrecht
en sanctierecht bevat, zijn hierin ook onderwerpen geregeld met een sterk
formeelstrafrechtelijk karakter, zoals ne bis in idem (art 68Sr.)
Materieel strafrecht en formeel strafrecht # wetten in formele en
materiële zin
-->Totstandkoming van wetten
+ werking van wetten
--> Formele wet: door regering en Staten-Generaal
--> Zegt niets over de inhoud
1.5 Commuun en bijzonder strafrecht
Strafrecht is verspreid over een groot aantal wetten.
Art. 107 Gw.
- Commune strafrecht
Strafrecht dat in wetboeken is opgenomen
- Bijzondere strafrecht
Er bestaan veel strafbepalingen in ander wetten
Vb: Wegenverkeerswet 1994, Wet wapens en munitie en Opiumwet
--> Strafbepalingen die behoren tot materiële strafrecht, maar ook
bevoegdheden die behoren tot formele strafrecht
Wetten tot stand gekomen door de lagere openbare lichamen: APV
