College 9 – cel cyclus / taak 8
Celcyclus = beschrijft de levenscyclus van een eukaryotische cel tot de volgende celdeling
Belangrijk om te weten:
Wat zijn 4 fases van de celcylus
Wat is het celcyclus controle systeem (… afhankelijke kinases)
1
, 1. Cellen groeien minimaal, controleren
2. DNA verdubbelen (alleen als de cel een signaal krijgt om te delen)
3. Verdelen DNA → 2 dochtercellen
Tijdsduur van de celcyclus = verschillende tijdsduur, cellen delen niet altijd, cellen delen
alleen met een signaal van buitenaf
Interfase: groeifase
- G1 = cellen kunnen lang in deze fase verblijven, organellen aangemaakt, controle,
voorbereiding op het verdubbelen van DNA
2
, - S-fase = DNA verdubbelen
- G2-fase = voorbereiding voor mitose en cytokinese, organisatie verdubbeld DNA
Mitose = fysiek in 2en splitsen – fases mitose niet belangrijk voor tentamen!
- Profase = DNA begint te condenseren, vorming centromeren (draden die
chromatiden uit elkaar trekken)
- Prometafase = kernmembraan verbrokkelt, microtubuli kunnen doordringen in de
kern en interactie aangaan met de chromosomen
- Metafase = chromatiden mooi uitgelin in het midden van de cel
- Anafase = microtubuli worden steeds korter → chromatiden naar polen (zijkant)
cel getrokken
- Telofase en cytokinesis = scheiding van DNA naar 2 dochtercellen
Celcyclus controle systeem = controleren en reguleren alle stappen in de celcyclus
→ bij fouten celcyclus stoppen en oplossen fout
- Checkpoints = voordat er iets met het DNA gebeurd is er altijd een checkpoint,
zonder goedkeuring van het checkpoint geen progessie in de celcyclus
1. Einde G1 fase = is er geen groeisignaal of is er DNA schade
2. Einde G2 = is DNA wat gemaakt is in voorgaande fases foutloos
3. M-fase = zijn alle chromosomen goed bevestigd aan de mitotische trekdraden
(microtubuli)
3
, - Cyclin dependent protein kinases (CdK’s) = pas actief als ze binden aan een
cycline, afhankelijk van periode (aan of afwezigheid cyclines), rouleren tijdens de
cyclus en zetten belangrijke eiwitten (voor DNA replicatie, mitose etc) aan en uit
middels fosforylatie
➢ Forforylatie is een manier om eiwitten aan en uit te zetten
➢ Kinase = eiwit, enzym, dat andere eiwitten kan fosforyleren → eiwit aan of uit
zetten
*Nadat CDK een fosforgroep aan een eiwit gekoppeld heeft wordt cycline afgebroken,
CDK blijft bestaan
- voordat de cel gaat delen naar dochtercellen worden alle cyclines opgeruimd door
APC/C, omdat anders de dochtercellen cyclines bevatten van de moedercel
4
Celcyclus = beschrijft de levenscyclus van een eukaryotische cel tot de volgende celdeling
Belangrijk om te weten:
Wat zijn 4 fases van de celcylus
Wat is het celcyclus controle systeem (… afhankelijke kinases)
1
, 1. Cellen groeien minimaal, controleren
2. DNA verdubbelen (alleen als de cel een signaal krijgt om te delen)
3. Verdelen DNA → 2 dochtercellen
Tijdsduur van de celcyclus = verschillende tijdsduur, cellen delen niet altijd, cellen delen
alleen met een signaal van buitenaf
Interfase: groeifase
- G1 = cellen kunnen lang in deze fase verblijven, organellen aangemaakt, controle,
voorbereiding op het verdubbelen van DNA
2
, - S-fase = DNA verdubbelen
- G2-fase = voorbereiding voor mitose en cytokinese, organisatie verdubbeld DNA
Mitose = fysiek in 2en splitsen – fases mitose niet belangrijk voor tentamen!
- Profase = DNA begint te condenseren, vorming centromeren (draden die
chromatiden uit elkaar trekken)
- Prometafase = kernmembraan verbrokkelt, microtubuli kunnen doordringen in de
kern en interactie aangaan met de chromosomen
- Metafase = chromatiden mooi uitgelin in het midden van de cel
- Anafase = microtubuli worden steeds korter → chromatiden naar polen (zijkant)
cel getrokken
- Telofase en cytokinesis = scheiding van DNA naar 2 dochtercellen
Celcyclus controle systeem = controleren en reguleren alle stappen in de celcyclus
→ bij fouten celcyclus stoppen en oplossen fout
- Checkpoints = voordat er iets met het DNA gebeurd is er altijd een checkpoint,
zonder goedkeuring van het checkpoint geen progessie in de celcyclus
1. Einde G1 fase = is er geen groeisignaal of is er DNA schade
2. Einde G2 = is DNA wat gemaakt is in voorgaande fases foutloos
3. M-fase = zijn alle chromosomen goed bevestigd aan de mitotische trekdraden
(microtubuli)
3
, - Cyclin dependent protein kinases (CdK’s) = pas actief als ze binden aan een
cycline, afhankelijk van periode (aan of afwezigheid cyclines), rouleren tijdens de
cyclus en zetten belangrijke eiwitten (voor DNA replicatie, mitose etc) aan en uit
middels fosforylatie
➢ Forforylatie is een manier om eiwitten aan en uit te zetten
➢ Kinase = eiwit, enzym, dat andere eiwitten kan fosforyleren → eiwit aan of uit
zetten
*Nadat CDK een fosforgroep aan een eiwit gekoppeld heeft wordt cycline afgebroken,
CDK blijft bestaan
- voordat de cel gaat delen naar dochtercellen worden alle cyclines opgeruimd door
APC/C, omdat anders de dochtercellen cyclines bevatten van de moedercel
4
