Samenvatting Interne Belgische Politiek

Interne Belgische Politiek
Actualiteit:

- De Croo & Magnette formateurs  1 v.d. 2 wordt waarschijnlijk premier (uitzondering
Dehaene)
- Somers en regering willen stemplicht afschaffen bij lokale verkiezingen
o + impact lijststem verandert: toewijzing zetels enkel a.d.h.v. voorkeursstemmen i.p.v.
lijststemmen overbrengen
 Rechtstreekse verkiezing van Burgemeester.
o Meer middelen voor fusies van kleinere gemeenten.
- Vivaldi
o Moeilijke uitdaging om Vlamingen hun geloof in politiek opnieuw aan te wakkeren 
goede zaak voor politiek immobilisme
 Geen Vlaamse meerderheid: vereiste of niet.
 Federale kieskring?
- Nieuwe Kamervoorzitter: Eliane Tillieux (PS)  Kamer
o Senaat: Stephanie D’Hose
o Vlaams: Liesbeth Homans

Breuklijnen:

- Levensbeschouwelijk
- Sociaaleconomisch
- Communautair
- Materialisme vs. Postmaterialisme
- Verticale breuklijn (Luc Huysse)
o Breuklijn Politiek – volk
 Samenhang met mediatisering van de politiek ?

1. De Volksunie en erfgenamen
1.1. De aanloop tot de oprichting van de volksunie
- Taalproblematiek aan het front (WO I)  Vlamingen begrepen Waalse bevelhebbers niet =
bron van frustratie
 Frontpartij
 VNV uitgebouwd in jaren ’30 (Vlaams Nationaal Verbond)
- WO II: VNV komt in collaboratie terecht
 Zware repressie na WO II (ideologisch & communautair)
o Kans om Vlaamse beweging een hak te zetten (Nationalisme na Hitler met scheef
oog bekeken)
- Heropflakkering Vlaams bewustzijn
o Dynamitering Ijzertoren (Diksmuide)
o Talentelling 1947 (frauduleus  taalgrens vastleggen in jaren ’60)
o Anti-Vlaams karakter repressie
 Indruk dat het tegen de Vlamingen gericht was (politieke collaboratie
Vlaanderen  economische collaboratie Wallonië)

, o Aantal Vlaamse verworvenheden teruggeschroefd
 Oprichting nieuwe Vlaamse-nationale partij
o Voor- en tegenstanders
o CVP tegen
 Denken dat ze electoraal verlies zullen maken door oprichting van een
nieuwe Vlaamse partij
o Streefde naar recuperatie oud-VNV-kiezers (wat CVP ook probeerde)



- 1949: oprichting ‘Volksunie’ (kort bestaan)
o Federalisme
o Anti-repressie-partij (pleidooi voor amnestie)
- Parlementsverkiezingen 1949
 Oprichting ‘Vlaamse Concentratie’
o Anti-repressiepartij
o Eveneens kort bestaan
- Parlementsverkiezingen 1954
 Schoolstrijd: CVP  Socialistische en Liberale partij (= levensbeschouwelijke breuklijn)
o VU = communautaire breuklijn  zal niet scoren in deze tijd.
 Oprichting ‘Christelijke Vlaamse Volksunie’
o Slecht resultaat

1.2. Van het ontstaan tot de eerste politieke doorbraak 1954-‘61
- December 1954 oprichting Volksunie
 Gunstige voedingsbodem
o Koningskwestie (communautaire breuklijn)
 Meerderheid in totaal en 70% meerderheid in Vlaanderen, toch Leopold
III niet terug op de troon
o Aarzelende houding regering m.b.t. (anti-Vlaamse) repressie
o Gebrekkige toepassing taalwetten
o Publicatie resultaten talentelling 1947
 Belangrijkste eisen
o Federalisme (cf. 1949)
o Amnestie (cf. 1949)
- Volksunie onopgemerkt tot 1958 (Van Acker paarse premier tussen ’54 – ’58)
o Slecht politieke klimaat (cf. Schoolstrijd)
o Partij van ‘zwarten’ (collaborateurs)
o CVP zag VU als bedreiging (partij van scheurmakers)
 Volksunie verzwakt CVP in heetst van de schoolstrijd (over
levensbeschouwelijke breuklijn)
- Tekenen van opleving na 1958 (CVP terug aan de macht tot 1999 (dioxinecrisis))
o Parlementaire activiteit Frans Van der Elst (voorzitter sinds 1957)
o Partij organisatorisch uitgebouwd
o Na schoolstrijd communautaire problemen meer op voorgrond

1.3. Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961-‘70
- Parlementsverkiezingen 1961
 Volksunie grote overwinnar

, o Doorbraak vooral in steden
 CVP zwaar verlies
 Regering Lefèvre-Spaak
o Sociaaleconomische problematiek
o Communautaire problematiek (taalgrens)
o VU geen rechtstreekse invloed op besluitvorming
 Wel onrechtstreeks als ‘zweeppartij’ voor CVP
 Thema’s aankaarten
 CVP moet antwoorden, anders electoraal verlies aan VU
- Partijcongres Mechelen 1963
o Koerswijziging naar levensbeschouwelijk pluralisme doet wantrouwen ontstaan
 Interne spanningen
o Rechter- en linkervleugel  spanningsveld
 Rechtervleugel (Karel Dillen): Vlaams-radicale pressiepartij
 Linkervleugel: omvorming tot sociaal-progressieve oppositiepartij
o Breuk met VMO
o Deconinck (links georiënteerd federalisme)
- Parlementsverkiezingen 1965: groot succes
 Verlies regeringspartijen
 Winst bij VU
o Gunstig politiek klimaat
o Verruimingsoperatie (namen) (Schiltz, Coppieters, Anciaux)
o Stevige organisatorische uitbouw
 PVV grootste overwinnaar
 Regering Harmel-Spinoy (rooms-rood) (= opvolging Lefèvre-Spaak)
 Regering Vanden Boeynants-De Clerq (rooms-blauw) vanaf ‘66
o Sociaaleconomisch
o Communautair: Leuvense universiteit struikelsteen
- Parlementsverkiezingen 1968
o In het teken van het communautaite
 Communautaire partijen beste resultaat
 VU derde partij in Vlaanderen
o Verruimingsstrategie Lode Claes
 Regering Eyskens-Merlot-Cools
o ‘Werkgroep der 28’
- Gemeenteraadsverkiezingen 1970
 VU-verkozenen veelal uit schepencolleges geweerd
o Vooral op aandringen CVP
- Installatie Cultuurraden met steun van VU 1971

1.4. Van oppositiepartij tot regeringspartij: 1971-‘77
- Parlementsverkiezingen 1971
 FDF-RW grote overwinnaar
 VU bleef derde partij
o Electoraal plafond bereikt
o Nieuwe strategie VU leidt tot spanningen

,  Keuze voor al of niet regeringsverantwoordelijkheid  zware
spanningen
 1973 Partijcongres bevestigt participationisme (verantwoordelijkheid
nemen als voorwaarden er zijn)
- Parlementsverkiezingen 1974
o Na val regering Leburton (Ibramco-affaire)
o Economische crisis
 Verlies communautaire partijen
 Winst CVP/PSC
 Vorming regering Tindemans
o CVP sterke campagne gevoerd met figuur van Tindemans  verpersoonlijking
van campagnes
o VU voor het eerst betrokken bij regeringsonderhandelingen niet in regering
 Binnen partij: machtsstrijd
 Schiltz  Van der Elst
- Parlementsverkiezingen 1977
 VU status quo, betrokken bij onderhandelingen  komen in regering terecht
o CVP samen met communautaire partijen VU en FDF
o Interne wrijvingen
 ‘Gemeenschapsakkoord’  Egmontpact
o Gevoel aan Vlaamse kant dat het vooral goed is voor Franstaligen en niet voor
Vlamingen (verschillende interpretaties binnen dezelfde regering)
o Bron voor spanningen  Tindemans I komt ten val
o Bron voor dissidenties binnen VU
 Vlaamse Volkspartij (VNP) door Lode Claes (Brussels fenomeen)
 Oorspronkelijke verruimingsoperatie-opbrengst
 Vlaams-Nationale Partij (VNP) door Karel Dillen(Antwerps fenomeen)
 Samen basis voor Vlaams Blok
 Schiltz verdedigt Egmontpact

1.5. Na het Egmontpact
- Parlementsverkiezingen 1978
 Zware nederlaag VU
o Concurrentie Vlaams Blok
o Interne discussie over participationisme
 Schiltz: volwaardige beleidspartij (linkervleugel)
 Gabriels: Herbronning, radicalisme (rechtervleugel)
 1979: Vic Anciaux nieuwe voorzitter
- Parlementsverkiezingen 1981
o (Marc) Eyskens gevallen over zgn. ‘staking’ van PS-ministers
 Waalse staal politiek en economisch probleem
 Financiering nodig  coalitiepartners onder druk
o Campagne erg communautair geladen (politiek klimaat goed voor VU)
 Klemtoon op: economisch herstelbeleid, Waalse staal, maar ook
rakettenkwestie en staatshervorming
o Verlaging kiesgerechtigde leeftijd tot 18 jaar
 Gunstige uitslag VU en winst voor Liberalen
 Verlies voor Christendemocraten