gedrag bij jong-adolescenten: de verschillen in sekse en leeftijdscategorie
Naam:
Werkgroep:
Docent:
Opleiding: Psychologie
Cursus: Ontwikkelingspsychologie & TOE
Datum:
Aantal woorden:
, Abstract
Het doel van dit onderzoek is het achterhalen van de factoren die invloed hebben op
externaliserend gedrag bij jong-adolescenten in de leeftijdscategorie negen tot veertien jaar.
De huidige studie onderzocht het verband tussen leeftijdscategorie, sekse en externaliserend
gedrag, waarbij verwacht werd dat jongens in de leeftijdscategorie 12-14 meer externaliserend
gedrag vertonen dan jongens in de leeftijdscategorie 9-11 jaar en meisjes in verschillende
leeftijdscategorieën niet verschillen in externaliserend gedrag. Tevens werd het verband
tussen vriendelijkheid en externaliserend gedrag onderzocht, waarbij verwacht werd dat
vriendelijkheid negatief samenhangt met externaliserend gedrag. Ook werd de invloed van
steun van ouders op externaliserend gedrag onderzocht, waar ook een negatief verband
verwacht werd. De steekproef bestond uit 126 jong-adolescenten in de leeftijdscategorie 9 tot
14 jaar.
Data werd verzameld middels vragenlijsten die door kind en ouder(s)/verzorger(s)
werden ingevuld. De resultaten toonden dat jongens meer externaliserend gedrag vertonen
dan meisjes, maar voor leeftijdscategorie, vriendelijkheid en ouderlijke steun is geen
significant effect gevonden.
Een aantal participanten gaf aan moeite te hebben met het volledig invullen van de
vragenlijsten in verband met de lengte. Voor vervolgonderzoek zou hier om gekeken moeten
worden of de vragenlijsten geschikt zijn voor de leeftijdszategorie 9 tot en met 14 jaar. Ook
zou gekeken moeten worden of de vragenlijsten ook geschikt zijn voor de jongere
participanten wat betreft woordgebruik en onderwerpen in de vragenlijsten. Bovendien zou
het vergroten van de steekproef de generaliseerbaarheid van de resultaten ten goede komen.
Keywords: jong-adolescenten, externaliserend gedrag, externaliserende
gedragsproblemen, zelfrapportage.
, Inleiding
Volgens het Nederlands jeugdinstituut geeft 12.6 procent van de jongeren in groep 8 van de
basisschool aan externaliserende gedragsproblemen te hebben (Nederlands Jeugdinstituut,
2018). Aan het begin van de middelbare school loopt dit op tot 14 procent. Externaliserend
probleemgedrag kan worden omschreven als agressief en oppositioneel gedrag tegenover de
buitenwereld (De Mol, 2012). Externaliserende gedragsproblemen in de jonge adolescentie, 9
t/m 14 jaar, klinken sterk door in het functioneren tijdens de adolescentie en op latere leeftijd
(Junger, Mesman & Meeus, 2003; Sytema, Gunther, Reelick, Drukker, Pijl, & Van ’t Land,
2003). Ook zorgt externaliserend gedrag voor problematische ontwikkelingsuitkomsten zoals
criminaliteit, een lager opleidingsniveau en veel schooluitval (Riet, Leeuwenburg, Brock &
Beek, 2014). Het is daarom van belang om een verklaring te zoeken van externaliserend
gedrag tijdens de vroege adolescentie. Dit kan helpen bij vroegtijdig signalatie van kinderen
die externaliserend gedrag zouden kunnen ontwikkelen en dit maakt preventie ervan
haalbaarder.
De mate van externaliserend gedrag hangt af van een aantal factoren. Ten eerste speelt
de persoonlijkheid van het kind een rol (Vreede, z.d.). Persoonlijkheid kan gemeten worden
door de vragenlijst de BIG5, deze meet 5 aspecten van de persoonlijkheid. Zo zijn lage scores
op welwillendheid, zorgvuldigheid en emotionele stabiliteit voorspellers voor hoge mate
externaliserend gedrag (Verhulst, Verheij & Ferdinant, 2003). Ook een hoge mate van
extraversie zorgt voor meer externaliserend gedrag. Deze kinderen zijn slecht in de omgang
met anderen en zullen sneller overgaan op pestgedrag (Vreede, z.d.). Kinderen met een hoog
niveau voor vriendelijkheid daarentegen vertonen minder snel externaliserend gedrag
(Verhulst, Verheij & Ferdinant, 2003). Jongens vertonen vaker een hoge mate van extraversie,
jongens vertonen dus meer externaliserend gedrag dan meisjes (Prinzie, 2004). Maar niet
alleen persoonlijkheid speelt een rol bij de uiting van externaliserend gedrag, ook de