Samenvatting Octrooirecht
Radboud Universiteit, 2025
Deze samenvatting is gebaseerd op literatuur, jurisprudentie en colleges binnen het vak
Octrooirecht aan de Radboud Universiteit.
25 juni 2025
Pagina 1 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
,Inhoudsopgave
1. Inleiding & positionering van het octrooirecht ...................................................................... 5
1.1 Begrip & Ratio ........................................................................................................................ 5
1.2 Geschiedenis ........................................................................................................................ 5
1.3 Verhouding tot de andere IE-rechten....................................................................................... 5
1.3.1 Merkenrecht & octrooirecht ................................................................................................... 5
1.3.1 Modellenrecht & octrooirecht ................................................................................................ 6
1.4 Grondslag/wetgeving ............................................................................................................. 6
1.4.1 Rijksoctrooiwet 1995 ....................................................................................................... 6
1.4.2 Europees octrooi ............................................................................................................. 6
1.4.3 PCT-route ....................................................................................................................... 7
1.4.4 Overige relevante wetten en verdragen ............................................................................. 7
2. De vereiste van een octrooi ................................................................................................. 8
2.1 Verschil Nederlands en Europees octrooi ............................................................................... 8
2.2 Nieuw ................................................................................................................................... 8
2.2.1 Niet nieuw, maar toch niet nieuwheidsschadelijk.............................................................. 8
2.2.2 Openbaarmaking............................................................................................................. 9
2.2.3 Fictieve stand van de techniek ......................................................................................... 9
2.3 Inventief ................................................................................................................................ 9
2.3.1 Verschillen ten opzichte van de nieuwheidstoets ............................................................ 10
2.3.2 Problem-solution approach (PSA) .................................................................................. 10
2.3.3 Gemiddelde vakman ..................................................................................................... 11
2.3.4 Vakkennis ..................................................................................................................... 11
2.3.5 Hindsight; aanwijzingen en contra-indicaties voor inventiviteit ........................................ 11
2.3.6 Stand van de techniek ................................................................................................... 12
2.3.7 Rb den Haag Accord/RCT ............................................................................................... 12
2.4 Nawerkbaar; toepasbaar zijn op het terrein van de nijverheid ..................................................13
2.5 Uitvinding .............................................................................................................................13
2.5.1 Uitvinding op technisch gebied ...................................................................................... 13
2.5.2 Uitzonderingen .............................................................................................................. 13
2.5.3 Uitvindingen die vatbaar zijn voor een octrooi ................................................................. 14
2.6 Plausibiliteitsvereiste ............................................................................................................14
2.6.1 drie benaderingen t.a.v. het plausibiliteitsvereiste .......................................................... 14
3. De octrooiaanvraag ........................................................................................................... 16
3.1 De octrooigemachtigde .........................................................................................................16
3.2 Eenheid van een octrooi ........................................................................................................16
3.2.1 Afsplitsing ..................................................................................................................... 16
3.3 Aanvraag van een Nederlands octrooi ....................................................................................17
3.3.1 Formele vereisten.......................................................................................................... 17
3.3.2 Indieningsdatum ........................................................................................................... 17
3.3.3 Octrooiregister .............................................................................................................. 17
3.3.4 Nieuwheidsonderzoek ................................................................................................... 18
3.3.5 Gronden waarop een octrooi bij het OCN kan worden afgewezen .................................... 18
3.4 Aanvraag van een Europees octrooi .......................................................................................18
3.4.1 Formele vereisten.......................................................................................................... 18
3.4.2 Materiële vereisten ........................................................................................................ 18
3.4.3 Indieningsdatum & verlening................................................................................................ 18
Pagina 2 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
,4. Aanspraak op een octrooi .................................................................................................. 19
4.1 Aanspraak op een octrooi binnen de ROW .............................................................................19
4.2 Aanspraak op een octrooi binnen de EOV...............................................................................20
4.3 Rechten van de octrooiaanvrager voor verlening van het octrooi ..............................................20
4.3.1 Redelijke vergoeding ........................................................................................................... 20
4.4 Rechten van de octrooiaanvrager na verlening van het octrooi ................................................20
4.4.1 Handhavingsrecht. ........................................................................................................ 20
4.4.2 Uitzonderingen; art. 54c ROW ........................................................................................ 20
4.5 Uitputting .............................................................................................................................21
4.5.1 Leerstuk van uitputting .................................................................................................. 21
4.5.2 Uitzonderingen .............................................................................................................. 21
4.6 Recht van voorgebruik...........................................................................................................21
4.6.1 Recht van voorgebruik & tussengebruik; art. 55 ROW ...................................................... 21
4.6.2 Vervaardiging voor de verlening; art. 55a ROW ................................................................ 22
4.7 Overdragen van een octrooi ..................................................................................................22
4.7.1 Overdracht octrooi in de ROW ........................................................................................ 22
4.7.2 Overdracht octrooi in de EOV ......................................................................................... 22
4.8 Geldigheidsduur ...................................................................................................................22
5. Inbreuk op een octrooi ....................................................................................................... 23
5.1 Directe inbreuk .....................................................................................................................23
5.2 Indirecte inbreuk ..................................................................................................................23
5.3 Beschermingsomvang van een octrooi; art. 54b ROW & art. 69 EOV ........................................24
5.3.1 Protocol bij art. 69 EOV .................................................................................................. 24
5.3.2 Jurisprudentie ............................................................................................................... 24
5.3.3 Rol van het verleningsdossier ......................................................................................... 26
5.3.4 Equivalentie: beschermingsomvang in EOV .................................................................... 26
6. Verval en nietigheid ........................................................................................................... 27
6.1 Verval ..................................................................................................................................27
6.2 Nietigheid.............................................................................................................................27
6.2.1 Nietigheid v. niet-eenheid .............................................................................................. 27
6.2.2 Samenloop Europees en Rijksoctrooi ............................................................................. 28
6.2.3 Rol van het OCN bij de nietigheidsprocedure .................................................................. 28
6.2.4 Hulpverzoeken .............................................................................................................. 28
7. Opeising ........................................................................................................................... 29
7.1 Situatie na opeisen ...............................................................................................................29
7.2 Opeisen octrooiaanvraag ......................................................................................................30
8. Handhaving van een octrooi ............................................................................................... 30
8.1 Strategie/voortraject .............................................................................................................30
8.2 Wie kan handhaven? .............................................................................................................30
8.3 Procedure ............................................................................................................................30
8.3.1 Exclusieve bevoegdheid van de Rechtbank den Haag ...................................................... 30
8.3.2 Schorsing ...................................................................................................................... 31
8.3.3 Verkorte termijn procedure ............................................................................................ 31
8.3.4 Voor- en nadelen verschillende type procedures............................................................. 31
Pagina 3 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
, 8.4 Vorderingen..........................................................................................................................32
8.4.1 Schadevergoeding ......................................................................................................... 32
8.4.2 Verbod .......................................................................................................................... 33
8.4.3 Handhavingsrichtlijn...................................................................................................... 34
8.5 Buitengerechtelijke handhaving .............................................................................................34
8.5.1 Wapperverbod .............................................................................................................. 34
9. Licenties ........................................................................................................................... 35
9.1 Licentievoorwaarden ............................................................................................................35
9.2 Dwanglicenties .....................................................................................................................35
9.3 Standard Essential Patent (SEP) ............................................................................................35
10. Bedrijfsgeheim .................................................................................................................. 36
10.1 Bedrijfsgeheim v. octrooi ...................................................................................................36
10.2 Wet bescherming bedrijfsgeheimen ...................................................................................36
10.2.1 Definities ...................................................................................................................... 36
10.2.2 Inhoud van de wet ......................................................................................................... 36
11. Eengemaakt Octrooigerecht: Unified Patent Court & Eenheidsoctrooi ................................. 37
11.1 Introductie ........................................................................................................................37
11.2 UPP: Unitary Patent Package .............................................................................................37
11.3 Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooi (UPCA) ...............................................38
11.3.1 Toepassingsgebied UPC .................................................................................................... 38
11.3.2 Rechters ........................................................................................................................... 38
11.3.3 Exclusieve bevoegdheid .................................................................................................... 38
11.3.4 Burfication ........................................................................................................................ 39
11.3.5 Materieelrechtelijke bepalingen ......................................................................................... 39
11.3.6 Rangorde van toegepast recht ........................................................................................... 39
11.3.7 Bevoegdheden van het gerecht .......................................................................................... 40
11.3.8 Beroep bij het Hof van Beroep ............................................................................................ 40
11.3.9 Reikwijdte beslissingen UPC .............................................................................................. 40
11.3.10 Overige opmerkingen....................................................................................................... 40
11.4 Verordening 1257/2012 .....................................................................................................41
11.4.1 Definitie ........................................................................................................................ 41
11.4.2 Eenheidsoctrooi als deel van het vermogen .................................................................... 41
11.4.3 Licenties ....................................................................................................................... 41
11.4.4 Taken EOB ........................................................................................................................ 41
11.5 Verordening 1260/2012 - talenverordening .........................................................................42
11.5.1 Inhoud van de verordening ............................................................................................. 42
11.5.2 Overgangsmaatregel ..................................................................................................... 42
OEFENVRAGEN ........................................................................................................................... 43
ANTWOORDEN OEFENVRAGEN .................................................................................................... 45
Pagina 4 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
,1. Inleiding & positionering van het octrooirecht
1.1 Begrip & Ratio
Octrooirecht is de bescherming van technische uitvindingen. Onder het begrip techniek
wordt verstaan “een vooruitgang op het gebied van de aanwending van natuurkrachten”.
Het begrip vooruitgang houdt niet in een verbetering, het betekent dat het nieuw is ten
opzichte van dat wat al is uitgevonden.
De ratio van het octrooirecht is tweedelig:
1. Investeringen moeten kunnen worden terugverdient
Er is een persoon die heeft geïnvesteerd in de uitvinding, deze persoon mag vervolgens
van zijn inkomsten profiteren om zo zijn investering terug te verdienen. Zou dit niet zo
zijn dan zou men niet zomaar willen blijven investeren in nieuwe uitvindingen.
2. Stand van de techniek moet openbaar zijn
Iedereen moet kennis kunnen nemen van de stand van de techniek, dit bevordert de
ontwikkeling.
1.2 Geschiedenis
In de tijd van de VOC werd voor het eerst een alleenrecht om iets te doen, namelijk het
recht om te varen. In 1795 tot 1806 kon de uitvinder een alleenrecht op een uitvinding
krijgen. Dit zorgde destijds echter voor veel kritiek en werd afgeschaft. In 1910 kwam het
alleenrecht op uitvindingen terug in de vorm van de Octrooiwet 1910. Deze wet vormt
nog steeds de basis voor de huidige Octrooiwet 1995.
1.3 Verhouding tot de andere IE-rechten
Techniek kan enkel worden beschermd via het octrooirecht. Dit kan niet via het
modellenrecht, merkenrecht of andere IE-rechten.
- Auteursrecht: HvJ Brompton Bicycle, r.o. 24: auteursrecht is niet bedoeld om techniek
te beschermen.
R.o. 33: wanneer de verschijningsvorm van het product uitsluitend wordt bepaald door
zijn technische functie, kan het niet in aanmerking komen voor auteursrechtelijke
bescherming. Kleine uitzondering ontstaat bij de combinatie van verschillende
technieken. Dit kan een creatieve keuze zijn. Deze combinatie kan echter ook via het
octrooirecht worden beschermd als deze nieuw is.
- Modellenrecht beschermt enkel het sierlijke aspect, uitgesloten in art. 3.2 onder a BVIE.
HvJ Doceram/Ceramtec, r.o. 32: voor de beoordeling of uiterlijke kenmerken van een
voortbrengsel uitsluitend door de technische functie van dat voortbrengsel worden
bepaald moet worden nagegaan of die functie de enige factor is die bepalend was voor
die kenmerken, en dat in dit verband niet doorslaggevend is of er alternatieve modellen
zijn.
- Merkenrecht, uitgesloten in art. 2.2bis lid 2 onder 3 BVIE.
Voor deze uitzondering dient er sprake te zijn van noodzakelijke techniek, wat is dit?
Onderscheid maken tussen de:
- Resultaatgerichte/doelgerichte leer: nadruk op het doel/effect van de uitvinding.
Nadruk op het beoogd technische resultaat.
- Apparaatgerichte leer: nadruk op het fysiek karakter van een uitvinding. Richt zich op
het middel waarmee het effect wordt bereikt.
è Apparaatgerichte leer is de heersende leer in Nederland.
1.3.1 Merkenrecht & octrooirecht
Zie in het merkenrecht:
- HvJ Philips/Remington: iets kan niet als merk worden ingeschreven indien wordt
aangetoond dat de wezenlijke functionele kenmerken van die vorm uitsluitend aan de
Pagina 5 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
, technische uitkomst zijn toe te schrijvem. Bewijs dat er andere vormen bestaan die
dezelfde technische uitkomst bieden kan dit argument niet opzij zetten.
- HvJ Lego/Mega Brands, r.o. 45 e.v.: geen bescherming van vormen die enkel een
technische oplossing bieden. De inschrijving als merk zou het gebruik van de technische
oplossing door andere hinderen.
- HvJ Gomboc, r.o. 33 e.v.: Onderzoek naar of een vorm noodzakelijk is voor het
verkrijgen van een technisch effect hoeft niet beperkt te worden tot de grafische
voorstelling van het teken. Bij het technisch effect dienen de gegevens te worden
achterhaald vanuit objectieve en betrouwbare bronnen en niet het doelpubliek zoals
gebruikelijk in het merkenrecht.
1.3.1 Modellenrecht & octrooirecht
HvJ Doceram/Ceramtec, r.o. 38: Voor de beoordeling of een uiterlijk kenmerk van een
voortbrengsel uitsluitend door de technische functie van dat voortbrengsel worden bepaald
dient de nationale rechter rekening te houden met alle relevante objectieve
omstandigheden van het specifieke geval. In dit verband hoeft niet te worden uitgegaan
van een objectieve waarnemer.
è Modellenrecht is mogelijk wat milder omdat dit t.a.v. het merkenrecht.
1.4 Grondslag/wetgeving
In Nederland kan men te maken krijgen met:
- Nederlands octrooi -> Rijksoctrooiwet 1995 (ROW)
- Europees octrooi -> Verordening inzake de verlening van Europese octrooien (EOV)
1.4.1 Rijksoctrooiwet 1995
Geschiedenis van de Nederlandse octrooiwet:
- Voor 1995 was het aanvragen van een octrooi erg duur;
- In 1995: toetsing van een octrooi werd overgelaten aan de rechter:
o Dit type octrooi was 6 jaar geldig
o Geen inhoudelijke toetsing, men kreeg gewoon het octrooi. Hierdoor was het
goedkoper.
o Geen oppositiemogelijkheid
- 2007: wijziging in de wetgeving, er vindt altijd een nieuwheidsonderzoek plaats.
Men krijgt echter desondanks dit onderzoek altijd een octrooi verleend. Dit resulteert
erin dat niet geldige octrooien toch kunnen worden ingeschreven.
Momenteel ligt er een wetsvoorstel voor vernieuwing, hoofdpunten van het nieuwe
voorstel zijn:
- Terug naar een getoetst octrooi zodat men met meer zekerheid weet dat een
geregistreerd octrooi geldig is.
- Mogelijkheid voor een oppositieprocedure.
- Meer technisch onderlegde rechters.
- PCT-route wordt voor Rijksoctrooien geopend (zie 1.4.3)
- Positie van de exclusieve licentienemer wordt versterkt doordat deze zelfstandig kan
optreden tegen inbreukmakers.
1.4.2 Europees octrooi
Europees octrooi heeft niks te maken met de EU, er zijn ook landen buiten de Unie bij
aangesloten. Kenmerken zijn:
- Octrooien worden inhoudelijk getoetst
- Na de verlening van een octrooi kan er oppositie worden ingesteld
- Na verlening valt het Europees octrooi uiteen in nationale octrooien, waar is afhankelijk
van de landen waarin bescherming is aangevraagd.
Nadelen van het Europees systeem is dat men, indien men wil procederen, dit in elk
land afzonderlijk moet doen, dit heeft de volgende gevolgen:
- Te duur: procedure in elk land opzetten is kostbaar.
Pagina 6 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
Radboud Universiteit, 2025
Deze samenvatting is gebaseerd op literatuur, jurisprudentie en colleges binnen het vak
Octrooirecht aan de Radboud Universiteit.
25 juni 2025
Pagina 1 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
,Inhoudsopgave
1. Inleiding & positionering van het octrooirecht ...................................................................... 5
1.1 Begrip & Ratio ........................................................................................................................ 5
1.2 Geschiedenis ........................................................................................................................ 5
1.3 Verhouding tot de andere IE-rechten....................................................................................... 5
1.3.1 Merkenrecht & octrooirecht ................................................................................................... 5
1.3.1 Modellenrecht & octrooirecht ................................................................................................ 6
1.4 Grondslag/wetgeving ............................................................................................................. 6
1.4.1 Rijksoctrooiwet 1995 ....................................................................................................... 6
1.4.2 Europees octrooi ............................................................................................................. 6
1.4.3 PCT-route ....................................................................................................................... 7
1.4.4 Overige relevante wetten en verdragen ............................................................................. 7
2. De vereiste van een octrooi ................................................................................................. 8
2.1 Verschil Nederlands en Europees octrooi ............................................................................... 8
2.2 Nieuw ................................................................................................................................... 8
2.2.1 Niet nieuw, maar toch niet nieuwheidsschadelijk.............................................................. 8
2.2.2 Openbaarmaking............................................................................................................. 9
2.2.3 Fictieve stand van de techniek ......................................................................................... 9
2.3 Inventief ................................................................................................................................ 9
2.3.1 Verschillen ten opzichte van de nieuwheidstoets ............................................................ 10
2.3.2 Problem-solution approach (PSA) .................................................................................. 10
2.3.3 Gemiddelde vakman ..................................................................................................... 11
2.3.4 Vakkennis ..................................................................................................................... 11
2.3.5 Hindsight; aanwijzingen en contra-indicaties voor inventiviteit ........................................ 11
2.3.6 Stand van de techniek ................................................................................................... 12
2.3.7 Rb den Haag Accord/RCT ............................................................................................... 12
2.4 Nawerkbaar; toepasbaar zijn op het terrein van de nijverheid ..................................................13
2.5 Uitvinding .............................................................................................................................13
2.5.1 Uitvinding op technisch gebied ...................................................................................... 13
2.5.2 Uitzonderingen .............................................................................................................. 13
2.5.3 Uitvindingen die vatbaar zijn voor een octrooi ................................................................. 14
2.6 Plausibiliteitsvereiste ............................................................................................................14
2.6.1 drie benaderingen t.a.v. het plausibiliteitsvereiste .......................................................... 14
3. De octrooiaanvraag ........................................................................................................... 16
3.1 De octrooigemachtigde .........................................................................................................16
3.2 Eenheid van een octrooi ........................................................................................................16
3.2.1 Afsplitsing ..................................................................................................................... 16
3.3 Aanvraag van een Nederlands octrooi ....................................................................................17
3.3.1 Formele vereisten.......................................................................................................... 17
3.3.2 Indieningsdatum ........................................................................................................... 17
3.3.3 Octrooiregister .............................................................................................................. 17
3.3.4 Nieuwheidsonderzoek ................................................................................................... 18
3.3.5 Gronden waarop een octrooi bij het OCN kan worden afgewezen .................................... 18
3.4 Aanvraag van een Europees octrooi .......................................................................................18
3.4.1 Formele vereisten.......................................................................................................... 18
3.4.2 Materiële vereisten ........................................................................................................ 18
3.4.3 Indieningsdatum & verlening................................................................................................ 18
Pagina 2 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
,4. Aanspraak op een octrooi .................................................................................................. 19
4.1 Aanspraak op een octrooi binnen de ROW .............................................................................19
4.2 Aanspraak op een octrooi binnen de EOV...............................................................................20
4.3 Rechten van de octrooiaanvrager voor verlening van het octrooi ..............................................20
4.3.1 Redelijke vergoeding ........................................................................................................... 20
4.4 Rechten van de octrooiaanvrager na verlening van het octrooi ................................................20
4.4.1 Handhavingsrecht. ........................................................................................................ 20
4.4.2 Uitzonderingen; art. 54c ROW ........................................................................................ 20
4.5 Uitputting .............................................................................................................................21
4.5.1 Leerstuk van uitputting .................................................................................................. 21
4.5.2 Uitzonderingen .............................................................................................................. 21
4.6 Recht van voorgebruik...........................................................................................................21
4.6.1 Recht van voorgebruik & tussengebruik; art. 55 ROW ...................................................... 21
4.6.2 Vervaardiging voor de verlening; art. 55a ROW ................................................................ 22
4.7 Overdragen van een octrooi ..................................................................................................22
4.7.1 Overdracht octrooi in de ROW ........................................................................................ 22
4.7.2 Overdracht octrooi in de EOV ......................................................................................... 22
4.8 Geldigheidsduur ...................................................................................................................22
5. Inbreuk op een octrooi ....................................................................................................... 23
5.1 Directe inbreuk .....................................................................................................................23
5.2 Indirecte inbreuk ..................................................................................................................23
5.3 Beschermingsomvang van een octrooi; art. 54b ROW & art. 69 EOV ........................................24
5.3.1 Protocol bij art. 69 EOV .................................................................................................. 24
5.3.2 Jurisprudentie ............................................................................................................... 24
5.3.3 Rol van het verleningsdossier ......................................................................................... 26
5.3.4 Equivalentie: beschermingsomvang in EOV .................................................................... 26
6. Verval en nietigheid ........................................................................................................... 27
6.1 Verval ..................................................................................................................................27
6.2 Nietigheid.............................................................................................................................27
6.2.1 Nietigheid v. niet-eenheid .............................................................................................. 27
6.2.2 Samenloop Europees en Rijksoctrooi ............................................................................. 28
6.2.3 Rol van het OCN bij de nietigheidsprocedure .................................................................. 28
6.2.4 Hulpverzoeken .............................................................................................................. 28
7. Opeising ........................................................................................................................... 29
7.1 Situatie na opeisen ...............................................................................................................29
7.2 Opeisen octrooiaanvraag ......................................................................................................30
8. Handhaving van een octrooi ............................................................................................... 30
8.1 Strategie/voortraject .............................................................................................................30
8.2 Wie kan handhaven? .............................................................................................................30
8.3 Procedure ............................................................................................................................30
8.3.1 Exclusieve bevoegdheid van de Rechtbank den Haag ...................................................... 30
8.3.2 Schorsing ...................................................................................................................... 31
8.3.3 Verkorte termijn procedure ............................................................................................ 31
8.3.4 Voor- en nadelen verschillende type procedures............................................................. 31
Pagina 3 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
, 8.4 Vorderingen..........................................................................................................................32
8.4.1 Schadevergoeding ......................................................................................................... 32
8.4.2 Verbod .......................................................................................................................... 33
8.4.3 Handhavingsrichtlijn...................................................................................................... 34
8.5 Buitengerechtelijke handhaving .............................................................................................34
8.5.1 Wapperverbod .............................................................................................................. 34
9. Licenties ........................................................................................................................... 35
9.1 Licentievoorwaarden ............................................................................................................35
9.2 Dwanglicenties .....................................................................................................................35
9.3 Standard Essential Patent (SEP) ............................................................................................35
10. Bedrijfsgeheim .................................................................................................................. 36
10.1 Bedrijfsgeheim v. octrooi ...................................................................................................36
10.2 Wet bescherming bedrijfsgeheimen ...................................................................................36
10.2.1 Definities ...................................................................................................................... 36
10.2.2 Inhoud van de wet ......................................................................................................... 36
11. Eengemaakt Octrooigerecht: Unified Patent Court & Eenheidsoctrooi ................................. 37
11.1 Introductie ........................................................................................................................37
11.2 UPP: Unitary Patent Package .............................................................................................37
11.3 Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooi (UPCA) ...............................................38
11.3.1 Toepassingsgebied UPC .................................................................................................... 38
11.3.2 Rechters ........................................................................................................................... 38
11.3.3 Exclusieve bevoegdheid .................................................................................................... 38
11.3.4 Burfication ........................................................................................................................ 39
11.3.5 Materieelrechtelijke bepalingen ......................................................................................... 39
11.3.6 Rangorde van toegepast recht ........................................................................................... 39
11.3.7 Bevoegdheden van het gerecht .......................................................................................... 40
11.3.8 Beroep bij het Hof van Beroep ............................................................................................ 40
11.3.9 Reikwijdte beslissingen UPC .............................................................................................. 40
11.3.10 Overige opmerkingen....................................................................................................... 40
11.4 Verordening 1257/2012 .....................................................................................................41
11.4.1 Definitie ........................................................................................................................ 41
11.4.2 Eenheidsoctrooi als deel van het vermogen .................................................................... 41
11.4.3 Licenties ....................................................................................................................... 41
11.4.4 Taken EOB ........................................................................................................................ 41
11.5 Verordening 1260/2012 - talenverordening .........................................................................42
11.5.1 Inhoud van de verordening ............................................................................................. 42
11.5.2 Overgangsmaatregel ..................................................................................................... 42
OEFENVRAGEN ........................................................................................................................... 43
ANTWOORDEN OEFENVRAGEN .................................................................................................... 45
Pagina 4 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
,1. Inleiding & positionering van het octrooirecht
1.1 Begrip & Ratio
Octrooirecht is de bescherming van technische uitvindingen. Onder het begrip techniek
wordt verstaan “een vooruitgang op het gebied van de aanwending van natuurkrachten”.
Het begrip vooruitgang houdt niet in een verbetering, het betekent dat het nieuw is ten
opzichte van dat wat al is uitgevonden.
De ratio van het octrooirecht is tweedelig:
1. Investeringen moeten kunnen worden terugverdient
Er is een persoon die heeft geïnvesteerd in de uitvinding, deze persoon mag vervolgens
van zijn inkomsten profiteren om zo zijn investering terug te verdienen. Zou dit niet zo
zijn dan zou men niet zomaar willen blijven investeren in nieuwe uitvindingen.
2. Stand van de techniek moet openbaar zijn
Iedereen moet kennis kunnen nemen van de stand van de techniek, dit bevordert de
ontwikkeling.
1.2 Geschiedenis
In de tijd van de VOC werd voor het eerst een alleenrecht om iets te doen, namelijk het
recht om te varen. In 1795 tot 1806 kon de uitvinder een alleenrecht op een uitvinding
krijgen. Dit zorgde destijds echter voor veel kritiek en werd afgeschaft. In 1910 kwam het
alleenrecht op uitvindingen terug in de vorm van de Octrooiwet 1910. Deze wet vormt
nog steeds de basis voor de huidige Octrooiwet 1995.
1.3 Verhouding tot de andere IE-rechten
Techniek kan enkel worden beschermd via het octrooirecht. Dit kan niet via het
modellenrecht, merkenrecht of andere IE-rechten.
- Auteursrecht: HvJ Brompton Bicycle, r.o. 24: auteursrecht is niet bedoeld om techniek
te beschermen.
R.o. 33: wanneer de verschijningsvorm van het product uitsluitend wordt bepaald door
zijn technische functie, kan het niet in aanmerking komen voor auteursrechtelijke
bescherming. Kleine uitzondering ontstaat bij de combinatie van verschillende
technieken. Dit kan een creatieve keuze zijn. Deze combinatie kan echter ook via het
octrooirecht worden beschermd als deze nieuw is.
- Modellenrecht beschermt enkel het sierlijke aspect, uitgesloten in art. 3.2 onder a BVIE.
HvJ Doceram/Ceramtec, r.o. 32: voor de beoordeling of uiterlijke kenmerken van een
voortbrengsel uitsluitend door de technische functie van dat voortbrengsel worden
bepaald moet worden nagegaan of die functie de enige factor is die bepalend was voor
die kenmerken, en dat in dit verband niet doorslaggevend is of er alternatieve modellen
zijn.
- Merkenrecht, uitgesloten in art. 2.2bis lid 2 onder 3 BVIE.
Voor deze uitzondering dient er sprake te zijn van noodzakelijke techniek, wat is dit?
Onderscheid maken tussen de:
- Resultaatgerichte/doelgerichte leer: nadruk op het doel/effect van de uitvinding.
Nadruk op het beoogd technische resultaat.
- Apparaatgerichte leer: nadruk op het fysiek karakter van een uitvinding. Richt zich op
het middel waarmee het effect wordt bereikt.
è Apparaatgerichte leer is de heersende leer in Nederland.
1.3.1 Merkenrecht & octrooirecht
Zie in het merkenrecht:
- HvJ Philips/Remington: iets kan niet als merk worden ingeschreven indien wordt
aangetoond dat de wezenlijke functionele kenmerken van die vorm uitsluitend aan de
Pagina 5 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
, technische uitkomst zijn toe te schrijvem. Bewijs dat er andere vormen bestaan die
dezelfde technische uitkomst bieden kan dit argument niet opzij zetten.
- HvJ Lego/Mega Brands, r.o. 45 e.v.: geen bescherming van vormen die enkel een
technische oplossing bieden. De inschrijving als merk zou het gebruik van de technische
oplossing door andere hinderen.
- HvJ Gomboc, r.o. 33 e.v.: Onderzoek naar of een vorm noodzakelijk is voor het
verkrijgen van een technisch effect hoeft niet beperkt te worden tot de grafische
voorstelling van het teken. Bij het technisch effect dienen de gegevens te worden
achterhaald vanuit objectieve en betrouwbare bronnen en niet het doelpubliek zoals
gebruikelijk in het merkenrecht.
1.3.1 Modellenrecht & octrooirecht
HvJ Doceram/Ceramtec, r.o. 38: Voor de beoordeling of een uiterlijk kenmerk van een
voortbrengsel uitsluitend door de technische functie van dat voortbrengsel worden bepaald
dient de nationale rechter rekening te houden met alle relevante objectieve
omstandigheden van het specifieke geval. In dit verband hoeft niet te worden uitgegaan
van een objectieve waarnemer.
è Modellenrecht is mogelijk wat milder omdat dit t.a.v. het merkenrecht.
1.4 Grondslag/wetgeving
In Nederland kan men te maken krijgen met:
- Nederlands octrooi -> Rijksoctrooiwet 1995 (ROW)
- Europees octrooi -> Verordening inzake de verlening van Europese octrooien (EOV)
1.4.1 Rijksoctrooiwet 1995
Geschiedenis van de Nederlandse octrooiwet:
- Voor 1995 was het aanvragen van een octrooi erg duur;
- In 1995: toetsing van een octrooi werd overgelaten aan de rechter:
o Dit type octrooi was 6 jaar geldig
o Geen inhoudelijke toetsing, men kreeg gewoon het octrooi. Hierdoor was het
goedkoper.
o Geen oppositiemogelijkheid
- 2007: wijziging in de wetgeving, er vindt altijd een nieuwheidsonderzoek plaats.
Men krijgt echter desondanks dit onderzoek altijd een octrooi verleend. Dit resulteert
erin dat niet geldige octrooien toch kunnen worden ingeschreven.
Momenteel ligt er een wetsvoorstel voor vernieuwing, hoofdpunten van het nieuwe
voorstel zijn:
- Terug naar een getoetst octrooi zodat men met meer zekerheid weet dat een
geregistreerd octrooi geldig is.
- Mogelijkheid voor een oppositieprocedure.
- Meer technisch onderlegde rechters.
- PCT-route wordt voor Rijksoctrooien geopend (zie 1.4.3)
- Positie van de exclusieve licentienemer wordt versterkt doordat deze zelfstandig kan
optreden tegen inbreukmakers.
1.4.2 Europees octrooi
Europees octrooi heeft niks te maken met de EU, er zijn ook landen buiten de Unie bij
aangesloten. Kenmerken zijn:
- Octrooien worden inhoudelijk getoetst
- Na de verlening van een octrooi kan er oppositie worden ingesteld
- Na verlening valt het Europees octrooi uiteen in nationale octrooien, waar is afhankelijk
van de landen waarin bescherming is aangevraagd.
Nadelen van het Europees systeem is dat men, indien men wil procederen, dit in elk
land afzonderlijk moet doen, dit heeft de volgende gevolgen:
- Te duur: procedure in elk land opzetten is kostbaar.
Pagina 6 van 47
Samenvatting Octrooirecht - 2025
