Hoorcollege 1 Weber: Wetenschap als beroep
Wat is de zin van wetenschap, of in de materiële zin de situatie van de afgestudeerde. Het is niet zo
dat de wetenschapper die het meest bekwaam is ook het meest succesvol is, dit is volgens Weber
vaak een kwestie van geluk. Dit komt door menselijke eigenaardigheden, je moet als wetenschapper
twee taken goed kunnen: bekwaam zijn en de wetenschap goed kunnen vertellen (leiderschap, een
goede leraar).
Volgens Weber bestaat de helft van de wetenschap uit creativiteit en ingeving. Zelfstandig
nadenken is een uiterst belangrijk persoonlijke gave. Het is je beroep wanneer je het specialiseert en
uitvoert, maar je roeping komt pas wanneer je je ziel erin steekt. Je roeping is hierbij niet direct het
beantwoorden van je vragen.
Het invallen van ideeën (creativiteit, uit het niets) moet gebeuren om ervoor te zorgen dat
iets/theorie/wetenschap presteert. Dit laat zich niet afdwingen en alleen hard werken is dus niet
genoeg. Het invallen komt wanneer je het niet verwacht, maar het kan niet komen als je van te voren
je niet druk maakt over vraagstukken. Of dit allemaal gebeurt is een kwestie van geluk en persoonlijke
aanleg.
Wetenschap kent volgens Weber vooruitgang. Het is het lot van de wetenschap dat het verouderd.
Wanneer een bepaalde wetenschap in vervulling wordt gebracht (theorie verzonnen) dan wekt deze
weer nieuwe vragen op. Wetenschappers moeten hopen dat anderen (volgende generatie
wetenschappers) verder komen dat zij zijn gekomen.
Wetenschap is vanwege technische redenen zinvol: het helpt de mens om praktisch te handelen en af
te stemmen op verwachtingen. Maar waarom is dit voor wetenschappers belangrijk ten aanzien van
hun beroep? Het zorgt voor toenemende rationalisering. Dit betekent niet direct toenemende
algemene kennis over de omstandigheden waarin we leven maar betekent zekerheid of geloof dat
als we het zouden willen we achter deze kennis zouden kunnen komen (Je weet niet hoe een tram
precies werkt, maar stemt je gedrag er wel volledig op af). Dit betekent het geloof dat wij
doormiddel van berekening zouden kunnen beheersen.
Intellectualisering: Door middel van berekening aan middelen komen.
Is dienen van de vooruitgang een zinvolle roeping? Het leert je hoe je juist moet handelen. Gebruik
van rationele experimenten. Exacte wetenschappen leren iets over de zin van de wereld maar geeft
geen antwoord op de vraag wat wij moeten doen.
De regels en methodologie van wetenschap gelden. Dit zorgt ervoor dat je theorieën kan aanvaarden
of afwijzen. Moet alles technisch willen beheersen? Je moet je in ieder geval niet wetenschappelijk
over politiek buigen. De politieke kleur van de wetenschapper moet uit de collegegaal blijven.
Gebeurt dit niet dan wordt wetenschap een wapen tegen zijn tegenstanders.
Er wordt van de wetenschapper verwacht dat hij intellectuele eerlijkheid biedt, feiten vaststelt om
de waarheid te zoeken en ongemakkelijke feiten aan het licht brengt. Daarnaast moet men wennen
dat er nou eenmaal politieke overtuigingen zijn, maar proberen zo objectief mogelijk te zijn.
,Meta-wetenschap
a. Wetenschap als object van wetenschap
- Wetenschaps-geschiedenis; wetenschap door de tijd heen
- Wetenschaps-sociologie; wat voor klasse komen de wetenschappers vandaan? Wetenschapper zijn
wordt groter naarmate je uit een hogere sociale klas komt?
- Wetenschaps-economie; econoom die de wetenschap tot object neemt. Relaties tussen
wetenschappelijke ontwikkeling en economische crisis? Als er minder wordt geïnvesteerd in de
wetenschap, gaat de economische status van Nederland achteruit.
Wetenschap is het object van wetenschap zelf, het is dus reflectief.
b. Filosofische reflectie op wetenschap
- Filosofie stelt vragen over de wetenschap die de wetenschap niet stelt over zichzelf
- Stelt andere soorten vragen; het is niet het verklaren van het een of het ander
- Voorbeelden:
-- Wat is dan die wetenschap eigenlijk?
Waarom zou je filosofie gaan bestuderen?
- Wetenschapper straalt gezag uit. In het wetenschappelijk debat komt de wetenschapper vertellen
hoe het zit.
- Wetenschappers hebben een maatschappelijke structuur dat zij iets hebben wat andere mensen
niet hebben. Wat hebben ze precies? Een geprivilegieerde toegang tot de waarheid. Ook de manier
die wetenschappers zelf uitstralen. Gewone mensen moeten vertrouwen op hun woord, waarvan we
niet zeker weten of het helemaal waar is. Je moet dan een goede reden hebben om hem te
vertrouwen. Als je daar over nadenkt als wetenschapper moet je wel zelf weten wie je zelf bent. Klopt
het dat jezelf kan verantwoorden dat je die positie waar kan maken? In essentie heeft de
wetenschapper een maatschappelijke status, die wordt geprefereerd om waar te maken, maar
waarop wordt dit eigenlijk gebaseerd?
Wat is bestuurskunde?
- Onderzoeken het functioneren van openbaar bestuur
- Kennis voor beter bestuur; zo kunnen maatschappelijke problemen beter worden aangepakt
Drie vragen:
1) Waarop berust een kennisclaim van een bestuurskundige?
2) Welk soort kennis voor beter bestuur kan een bestuurskundige dan hebben?
3) Hoe kan kennis dan tot goed bestuur leiden? Welke rol behoort een bestuurskundige te hebben?
Geprivilegieerde kennis?
Wetenschappers hebben een eigen jargon, eigen hiërarchie etc.
Lijkt op een sekte.
Vervolgens wordt er wel vaak aan mensen verteld wat ze moeten doen. Steeds meer mensen gaan
wetenschap wantrouwen.
Zit in ‘kennis om de wereld te verbeteren’, dan geen gevaar?
Is kennis automatisch positief? Niet persee, denk aan AI en vruchtwaterpunctie. Techniek wordt
zelfstandig, autonoom. Is hoe meer kennis, hoe beter, goed? Niet persee.. maar wat moeten jullie er
allemaal mee? Amish -> wilde geen technologie meer. Waar moeten wij dan staan?
, Welke rol moet de (bestuurs-) wetenschapper dan innemen?
Wetenschap moet niet het werk van de politiek doen.
II. Praktische zaken
De colleges
- De literatuur
III. Beginnen bij Weber
- Wetenschap als beroep
- Hoe moeten wij verder in deze politieke wereld, wat moeten wij?
- Wetenschap als beroep en roeping. Arbeidsmarktverhaal vertellen, roeping, meer filosofische inslag
komt.
Welke overeenkomsten en verschillen zie je met wetenschap en universiteit in onze tijd?
- Lastig om een aanstelling te krijgen als wetenschapper
- Arbeidsmarktvoorlichting, hoe kom je binnen?
- Continu wachten op promotie en vaste aanstelling, andere krijgen dit wel en jij zelf niet.
- Je moet je vaak binnenwerken met een proefschrift waar je niks extra’s voor krijgt, je moet er veel
werk voor doen voor weinig, tot je echt binnen bent.
- Goede wetenschapper is niet perse een goede docent.
- Nu zijn er veel meer studenten als vroeger. Wetenschap is niet democratisch. Sinds de jaren 50 is er
een democratisering van onderwijs geweest. Daarvoor was universitair onderwijs nog niet heel erg in
trek.
- De eis om te publiceren en onderzoek te doen is gekoppeld aan je aanstelling. Vroeger was dat niet.
- Goed onderwijs kunnen geven staan grote aantallen niet in de weg.
- Wat is wetenschappelijk onderwijs? Wat is de essentie? > docent leert de student zelfstandig leren
nadenken. Niet weten, maar een bepaalde manier om met kennis om te gaan.
- Eis om te specialiseren neemt steeds verder toe. Hoe meer kennis en wetenschap er komt, hoe
dieper je moet graven. Nu kan je geen generalist meer zijn.
- Amerika en Duitsland > weber; rationalisering. In het Amerikaanse systeem ziet hij dat de
rationalisering veel verder doorgeslagen is dan in Duitsland (produceren, effectiviteit, ondernemen).
De universiteit in Duitsland wordt een kapitalistisch bedrijf. Mensen worden zo gestuurd dat mensen
het hardste werken. Daar heb je 1 hoogleraar, 1 pitterssysteem. In Amerika heb je
onderzoeksgroepen met PhD’s etc. Sinds Weber alleen maar meer rationaliserende universiteiten.
Organisatiegewijs -> rationalisme.
- Roeping. Echte vent staat voor de zaak. Als je echt karakter hebt doe je iets uit bevlogenheid. Als
een beroep jou raakt, kun je de rest ook aan.
- Weber legt de nadruk op creativiteit. Hij geeft aan dat creativiteit een enorm belangrijk onderdeel is
van wetenschap. Maar wetenschap is meer dat je creatieve ideeën en nieuwe invalshoeken hebt.
Wetenschap vraagt creatieve geesten. Je moet weten wat je inval waard is.
Wat is de zin van wetenschap, of in de materiële zin de situatie van de afgestudeerde. Het is niet zo
dat de wetenschapper die het meest bekwaam is ook het meest succesvol is, dit is volgens Weber
vaak een kwestie van geluk. Dit komt door menselijke eigenaardigheden, je moet als wetenschapper
twee taken goed kunnen: bekwaam zijn en de wetenschap goed kunnen vertellen (leiderschap, een
goede leraar).
Volgens Weber bestaat de helft van de wetenschap uit creativiteit en ingeving. Zelfstandig
nadenken is een uiterst belangrijk persoonlijke gave. Het is je beroep wanneer je het specialiseert en
uitvoert, maar je roeping komt pas wanneer je je ziel erin steekt. Je roeping is hierbij niet direct het
beantwoorden van je vragen.
Het invallen van ideeën (creativiteit, uit het niets) moet gebeuren om ervoor te zorgen dat
iets/theorie/wetenschap presteert. Dit laat zich niet afdwingen en alleen hard werken is dus niet
genoeg. Het invallen komt wanneer je het niet verwacht, maar het kan niet komen als je van te voren
je niet druk maakt over vraagstukken. Of dit allemaal gebeurt is een kwestie van geluk en persoonlijke
aanleg.
Wetenschap kent volgens Weber vooruitgang. Het is het lot van de wetenschap dat het verouderd.
Wanneer een bepaalde wetenschap in vervulling wordt gebracht (theorie verzonnen) dan wekt deze
weer nieuwe vragen op. Wetenschappers moeten hopen dat anderen (volgende generatie
wetenschappers) verder komen dat zij zijn gekomen.
Wetenschap is vanwege technische redenen zinvol: het helpt de mens om praktisch te handelen en af
te stemmen op verwachtingen. Maar waarom is dit voor wetenschappers belangrijk ten aanzien van
hun beroep? Het zorgt voor toenemende rationalisering. Dit betekent niet direct toenemende
algemene kennis over de omstandigheden waarin we leven maar betekent zekerheid of geloof dat
als we het zouden willen we achter deze kennis zouden kunnen komen (Je weet niet hoe een tram
precies werkt, maar stemt je gedrag er wel volledig op af). Dit betekent het geloof dat wij
doormiddel van berekening zouden kunnen beheersen.
Intellectualisering: Door middel van berekening aan middelen komen.
Is dienen van de vooruitgang een zinvolle roeping? Het leert je hoe je juist moet handelen. Gebruik
van rationele experimenten. Exacte wetenschappen leren iets over de zin van de wereld maar geeft
geen antwoord op de vraag wat wij moeten doen.
De regels en methodologie van wetenschap gelden. Dit zorgt ervoor dat je theorieën kan aanvaarden
of afwijzen. Moet alles technisch willen beheersen? Je moet je in ieder geval niet wetenschappelijk
over politiek buigen. De politieke kleur van de wetenschapper moet uit de collegegaal blijven.
Gebeurt dit niet dan wordt wetenschap een wapen tegen zijn tegenstanders.
Er wordt van de wetenschapper verwacht dat hij intellectuele eerlijkheid biedt, feiten vaststelt om
de waarheid te zoeken en ongemakkelijke feiten aan het licht brengt. Daarnaast moet men wennen
dat er nou eenmaal politieke overtuigingen zijn, maar proberen zo objectief mogelijk te zijn.
,Meta-wetenschap
a. Wetenschap als object van wetenschap
- Wetenschaps-geschiedenis; wetenschap door de tijd heen
- Wetenschaps-sociologie; wat voor klasse komen de wetenschappers vandaan? Wetenschapper zijn
wordt groter naarmate je uit een hogere sociale klas komt?
- Wetenschaps-economie; econoom die de wetenschap tot object neemt. Relaties tussen
wetenschappelijke ontwikkeling en economische crisis? Als er minder wordt geïnvesteerd in de
wetenschap, gaat de economische status van Nederland achteruit.
Wetenschap is het object van wetenschap zelf, het is dus reflectief.
b. Filosofische reflectie op wetenschap
- Filosofie stelt vragen over de wetenschap die de wetenschap niet stelt over zichzelf
- Stelt andere soorten vragen; het is niet het verklaren van het een of het ander
- Voorbeelden:
-- Wat is dan die wetenschap eigenlijk?
Waarom zou je filosofie gaan bestuderen?
- Wetenschapper straalt gezag uit. In het wetenschappelijk debat komt de wetenschapper vertellen
hoe het zit.
- Wetenschappers hebben een maatschappelijke structuur dat zij iets hebben wat andere mensen
niet hebben. Wat hebben ze precies? Een geprivilegieerde toegang tot de waarheid. Ook de manier
die wetenschappers zelf uitstralen. Gewone mensen moeten vertrouwen op hun woord, waarvan we
niet zeker weten of het helemaal waar is. Je moet dan een goede reden hebben om hem te
vertrouwen. Als je daar over nadenkt als wetenschapper moet je wel zelf weten wie je zelf bent. Klopt
het dat jezelf kan verantwoorden dat je die positie waar kan maken? In essentie heeft de
wetenschapper een maatschappelijke status, die wordt geprefereerd om waar te maken, maar
waarop wordt dit eigenlijk gebaseerd?
Wat is bestuurskunde?
- Onderzoeken het functioneren van openbaar bestuur
- Kennis voor beter bestuur; zo kunnen maatschappelijke problemen beter worden aangepakt
Drie vragen:
1) Waarop berust een kennisclaim van een bestuurskundige?
2) Welk soort kennis voor beter bestuur kan een bestuurskundige dan hebben?
3) Hoe kan kennis dan tot goed bestuur leiden? Welke rol behoort een bestuurskundige te hebben?
Geprivilegieerde kennis?
Wetenschappers hebben een eigen jargon, eigen hiërarchie etc.
Lijkt op een sekte.
Vervolgens wordt er wel vaak aan mensen verteld wat ze moeten doen. Steeds meer mensen gaan
wetenschap wantrouwen.
Zit in ‘kennis om de wereld te verbeteren’, dan geen gevaar?
Is kennis automatisch positief? Niet persee, denk aan AI en vruchtwaterpunctie. Techniek wordt
zelfstandig, autonoom. Is hoe meer kennis, hoe beter, goed? Niet persee.. maar wat moeten jullie er
allemaal mee? Amish -> wilde geen technologie meer. Waar moeten wij dan staan?
, Welke rol moet de (bestuurs-) wetenschapper dan innemen?
Wetenschap moet niet het werk van de politiek doen.
II. Praktische zaken
De colleges
- De literatuur
III. Beginnen bij Weber
- Wetenschap als beroep
- Hoe moeten wij verder in deze politieke wereld, wat moeten wij?
- Wetenschap als beroep en roeping. Arbeidsmarktverhaal vertellen, roeping, meer filosofische inslag
komt.
Welke overeenkomsten en verschillen zie je met wetenschap en universiteit in onze tijd?
- Lastig om een aanstelling te krijgen als wetenschapper
- Arbeidsmarktvoorlichting, hoe kom je binnen?
- Continu wachten op promotie en vaste aanstelling, andere krijgen dit wel en jij zelf niet.
- Je moet je vaak binnenwerken met een proefschrift waar je niks extra’s voor krijgt, je moet er veel
werk voor doen voor weinig, tot je echt binnen bent.
- Goede wetenschapper is niet perse een goede docent.
- Nu zijn er veel meer studenten als vroeger. Wetenschap is niet democratisch. Sinds de jaren 50 is er
een democratisering van onderwijs geweest. Daarvoor was universitair onderwijs nog niet heel erg in
trek.
- De eis om te publiceren en onderzoek te doen is gekoppeld aan je aanstelling. Vroeger was dat niet.
- Goed onderwijs kunnen geven staan grote aantallen niet in de weg.
- Wat is wetenschappelijk onderwijs? Wat is de essentie? > docent leert de student zelfstandig leren
nadenken. Niet weten, maar een bepaalde manier om met kennis om te gaan.
- Eis om te specialiseren neemt steeds verder toe. Hoe meer kennis en wetenschap er komt, hoe
dieper je moet graven. Nu kan je geen generalist meer zijn.
- Amerika en Duitsland > weber; rationalisering. In het Amerikaanse systeem ziet hij dat de
rationalisering veel verder doorgeslagen is dan in Duitsland (produceren, effectiviteit, ondernemen).
De universiteit in Duitsland wordt een kapitalistisch bedrijf. Mensen worden zo gestuurd dat mensen
het hardste werken. Daar heb je 1 hoogleraar, 1 pitterssysteem. In Amerika heb je
onderzoeksgroepen met PhD’s etc. Sinds Weber alleen maar meer rationaliserende universiteiten.
Organisatiegewijs -> rationalisme.
- Roeping. Echte vent staat voor de zaak. Als je echt karakter hebt doe je iets uit bevlogenheid. Als
een beroep jou raakt, kun je de rest ook aan.
- Weber legt de nadruk op creativiteit. Hij geeft aan dat creativiteit een enorm belangrijk onderdeel is
van wetenschap. Maar wetenschap is meer dat je creatieve ideeën en nieuwe invalshoeken hebt.
Wetenschap vraagt creatieve geesten. Je moet weten wat je inval waard is.
