Hoorcollege 1
Group model building in de praktijk:
- Het GMB is een manier om tot een gezamenlijk beeld te komen welke factoren positief/negatief effect hebben op
een fenomeen dat goed is afgebakend.
- De deelnemers zijn (ervarings)deskundigen.
- In een aantal bijeenkomsten wordt het de deelnemers gewerkt aan een causaal model (=oorzaak-gevolg relaties
visualiseren).
- Gedrag kan worden verklaard door structuur, met name ‘feedback-loops’.
- Leent zich uitstekend voor wicked problems, omdat mensen met verschillende probleempercepties mogelijkerwijs
tot een gedeelde perceptie kunnen komen.
Onderwerp:
- Onderwerp niet te breed / vaag / voldoende data / onderwerp ligt niet politiek gevoelig / urgentie is gemiddeld.
Wat zijn de opbrengsten van GMB sessies?
- Actoren leren tijdens GMB sessies door inzichten/ervaringen te delen.
- Opzet van GMB zorgt ervoor dat deelnemers hun mentale modellen delen en een gedeeld mentaal model
ontwikkelen (gezamenlijke werkelijkheid creëren).
- Door deelname aan GMB zullen deelnemers de bevindingen steunen (commitment en consensus).
- Methode kan zowel gebruikt worden om problemen te begrijpen, beleid te evalueren en verkennen welke
interventies zouden kunnen werken.
Een causaal model geeft een proces over de tijd weer.
Wat is een causale diagram?
- Bevat causale relaties (oorzaak-gevolg) in een brede context van opeenvolgende causale relaties.
- Kan kwalitatieven en kwantitatieve informatie bevatten.
- Bevat twee soorten modus:
- Expert modus: obv literatuur
- Gefacilliteerde modus: group model building
Het causale diagram bestaat uit:
- Variabelen: alle factoren
- Causaliteit: X beïnvloedt op Y
- Polariteit: de causaliteit kan een positief of negatief effect hebben.
Relaties:
Relaties kunnen lineair of complex zijn. Lineair is dus X op Y. Complex zijn meerdere factoren die leiden tot Y.
De 4 stappen van een GMB sessie:
1. Definiëren van het probleem, met een ‘referentiemodus’ van gedrag.
2. Identificeren van variabelen die een rol spelen in het probleem.
3. Identificeren van causale verbanden tussen variabelen, en de polariteit aangeven (+ of -).
4. Identificeren van feedback in het systeem, dat het probleem verklaart.
Stap 1: centrale vraag die je gaat beantwoorden in/aan de hand van een causaal diagram. Hoe concreter, hoe beter.
Stap 2: Identificeren van variabelen
Doel: zoveel mogelijk verschillende factoren achter het probleem in beeld brengen. Mensen maken een lijstje, noemen deze
variabelen en niks wordt afgekeurd.
Stap 3: Identificeren van causale verbanden en polariteiten
Doel: relaties tussen twee variabelen te vinden. Zodra iedereen het eens is teken je een pijl.
Stap 4: Identificeren van feedback loops
Kijken of er loops zijn.
,Rollen:
Het team heeft drie rollen:
- Facilitator: helpend, neutraal, vragend.
- Modelbouwer: noteert variabelen, trekt pijlen en voegt polariteiten toe.
- Notulist: schrijft mee, neemt niet mee deel.
Minimaal 2-3, maximaal 8-9 of minimaal 5, maximaal 15-20.
Wanneer is het model goed?
- Voldoende, maar niet teveel breedte.
- Positieve en negatieve relaties.
- Als de deelnemers tevreden zijn.
Beperkingen:
- Heeft een beperkte verklarende kracht.
- Representeert opvattingen van deelnemers, over dit probleem, in het nu. Niet altijd feitelijk aantoonbaar.
- Kans aanwezig dat foute aannames worden gemaakt.
Dat er een relatie is tussen twee variabelen wil nog niet zeggen dat dat een heel belangrijke relatie is. Een causaal diagram
zegt niets over de sterkte van de verschillende relaties.
Maar van deze foute aannames en onduidelijkheid in de exacte dynamiek kan geleerd worden als deze besproken worden
(vaak op een ander moment).
Communicatie:
Er is niemand te aanwezig, mensen mogen nieuwe thema’s introduceren en men is in staat om eigen gedachten in te
brengen.
Iedereen is open. Men luistert naar elkaar.
Er is betrokkenheid (zijn deelnemers goede afspiegeling van relevante actoren), steun (van de sponsororganisatie/het
management), focus (= mate van gefocust blijven tijdens de bijeenkomsten), snelheid (= tempo van het proces) en
welwillendheid om mee te werken.
, Hoorcollege 2
Beleidsveranderingen:
Binnen de beleidswereld geïnteresseerd om te begrijpen hoe veranderingen zich
voordoen. Hoe kan het dat het zo moeilijk is om beleid aan te passen? Dit is een
van de kernvragen die spelen. Dit gebeurd door het rechter plaatje.
Als iets op de agenda staat betekent het niet meteen dat dit leidt tot een
besluit. Er zijn veel theorieën over besluitvorming, er worden een aantal
standaardtheorieën besproken over hoe beleidstheorieën worden gemaakt.
Frame of reference (referentiekader):
Binnen het debat staan mensen tegenover elkaar. Soms zijn mensen het deels
eens, soms niet. Zelden dat alle actoren het 100% met elkaar eens zien met wat
ze zien. Elke actor heeft een eigen referentiekader. Het referentiekader wordt
veroorzaakt door het feit dat jij een bril op hebt. Die lens in die bril is gevormd door jou opleiding, familie, je omgeving, je
religieuze opvoeding etc. Zo bril ontwikkelen over zaken die je wel of niet belangrijk vindt. Dingen die wel belangrijk zijn
worden geïnterpreteerd door de bril die je draagt. De info die je binnenkrijgt selecteert niet alleen wat je wel of niet ziet,
maar ook hoe je het ziet en wat je er van vind. Dit gebeurt grotendeels onbewust.
Deze bril bepaald of jij iets erg vind of niet. Hoe interpreteer je de feiten, waar leg je accenten op prioriteiten? De bril zorgt
er voor dat de perceptie van iedereen kan verschillen. Ook kan iedereen een ander probleem zien. Als je het gesprek met
elkaar gaat geeft iedereen zijn eigen probleemdefinitie. Die 3 elementen probleem, oorzaak, oplossing, is de meest handige
vorm van een probleemdefinitie. Waarom? Jij wil een debat winnen, steun krijgen. Je gaat mensen overtuigen. Ze steunen
dan niet alleen hoe jij problemen ziet en wat de oorzaken
zijn, maar ook de oplossing die jij voor ogen hebt.
Probleemdefinitie in algemene zin:
De probleemdefinitie in algemene zin omschrijft wat het
probleem is, wat de oorzaak is en hoe het opgelost kan
worden.
Wat zijn de kenmerken van een probleemdefinitie?
- Causaliteit
- Ernst van de situatie
- Frequentie
- Of het een nieuw of oud probleem is.
- Of mensen door het onderwerp geraakt worden of dat het een ver van hun bed show is.
- Wie wordt door het probleem geraakt (populatie) en spreken we positief of negatief over die probleem populatie.
- Wat is de oplossing voor het probleem?
- Wat vinden van de voorgestelde oplossing? Gaat dit werken en past dit bij de normen & waarden?
De rol van media:
Media kunnen ook een probleem framen. Zij kunnen een bepaalde issue op een bepaalde manier presenteren. De media is
niet neutraal, kiezen voor een bepaald perspectief om een issue te beschrijven. Een frame van een media bevat een aantal
elementen.
- De media definieert het probleem.
- Media definieert de oorzaak van het probleem.
- Geeft moreel oordeel.
- Suggereert oplossingen
Group model building in de praktijk:
- Het GMB is een manier om tot een gezamenlijk beeld te komen welke factoren positief/negatief effect hebben op
een fenomeen dat goed is afgebakend.
- De deelnemers zijn (ervarings)deskundigen.
- In een aantal bijeenkomsten wordt het de deelnemers gewerkt aan een causaal model (=oorzaak-gevolg relaties
visualiseren).
- Gedrag kan worden verklaard door structuur, met name ‘feedback-loops’.
- Leent zich uitstekend voor wicked problems, omdat mensen met verschillende probleempercepties mogelijkerwijs
tot een gedeelde perceptie kunnen komen.
Onderwerp:
- Onderwerp niet te breed / vaag / voldoende data / onderwerp ligt niet politiek gevoelig / urgentie is gemiddeld.
Wat zijn de opbrengsten van GMB sessies?
- Actoren leren tijdens GMB sessies door inzichten/ervaringen te delen.
- Opzet van GMB zorgt ervoor dat deelnemers hun mentale modellen delen en een gedeeld mentaal model
ontwikkelen (gezamenlijke werkelijkheid creëren).
- Door deelname aan GMB zullen deelnemers de bevindingen steunen (commitment en consensus).
- Methode kan zowel gebruikt worden om problemen te begrijpen, beleid te evalueren en verkennen welke
interventies zouden kunnen werken.
Een causaal model geeft een proces over de tijd weer.
Wat is een causale diagram?
- Bevat causale relaties (oorzaak-gevolg) in een brede context van opeenvolgende causale relaties.
- Kan kwalitatieven en kwantitatieve informatie bevatten.
- Bevat twee soorten modus:
- Expert modus: obv literatuur
- Gefacilliteerde modus: group model building
Het causale diagram bestaat uit:
- Variabelen: alle factoren
- Causaliteit: X beïnvloedt op Y
- Polariteit: de causaliteit kan een positief of negatief effect hebben.
Relaties:
Relaties kunnen lineair of complex zijn. Lineair is dus X op Y. Complex zijn meerdere factoren die leiden tot Y.
De 4 stappen van een GMB sessie:
1. Definiëren van het probleem, met een ‘referentiemodus’ van gedrag.
2. Identificeren van variabelen die een rol spelen in het probleem.
3. Identificeren van causale verbanden tussen variabelen, en de polariteit aangeven (+ of -).
4. Identificeren van feedback in het systeem, dat het probleem verklaart.
Stap 1: centrale vraag die je gaat beantwoorden in/aan de hand van een causaal diagram. Hoe concreter, hoe beter.
Stap 2: Identificeren van variabelen
Doel: zoveel mogelijk verschillende factoren achter het probleem in beeld brengen. Mensen maken een lijstje, noemen deze
variabelen en niks wordt afgekeurd.
Stap 3: Identificeren van causale verbanden en polariteiten
Doel: relaties tussen twee variabelen te vinden. Zodra iedereen het eens is teken je een pijl.
Stap 4: Identificeren van feedback loops
Kijken of er loops zijn.
,Rollen:
Het team heeft drie rollen:
- Facilitator: helpend, neutraal, vragend.
- Modelbouwer: noteert variabelen, trekt pijlen en voegt polariteiten toe.
- Notulist: schrijft mee, neemt niet mee deel.
Minimaal 2-3, maximaal 8-9 of minimaal 5, maximaal 15-20.
Wanneer is het model goed?
- Voldoende, maar niet teveel breedte.
- Positieve en negatieve relaties.
- Als de deelnemers tevreden zijn.
Beperkingen:
- Heeft een beperkte verklarende kracht.
- Representeert opvattingen van deelnemers, over dit probleem, in het nu. Niet altijd feitelijk aantoonbaar.
- Kans aanwezig dat foute aannames worden gemaakt.
Dat er een relatie is tussen twee variabelen wil nog niet zeggen dat dat een heel belangrijke relatie is. Een causaal diagram
zegt niets over de sterkte van de verschillende relaties.
Maar van deze foute aannames en onduidelijkheid in de exacte dynamiek kan geleerd worden als deze besproken worden
(vaak op een ander moment).
Communicatie:
Er is niemand te aanwezig, mensen mogen nieuwe thema’s introduceren en men is in staat om eigen gedachten in te
brengen.
Iedereen is open. Men luistert naar elkaar.
Er is betrokkenheid (zijn deelnemers goede afspiegeling van relevante actoren), steun (van de sponsororganisatie/het
management), focus (= mate van gefocust blijven tijdens de bijeenkomsten), snelheid (= tempo van het proces) en
welwillendheid om mee te werken.
, Hoorcollege 2
Beleidsveranderingen:
Binnen de beleidswereld geïnteresseerd om te begrijpen hoe veranderingen zich
voordoen. Hoe kan het dat het zo moeilijk is om beleid aan te passen? Dit is een
van de kernvragen die spelen. Dit gebeurd door het rechter plaatje.
Als iets op de agenda staat betekent het niet meteen dat dit leidt tot een
besluit. Er zijn veel theorieën over besluitvorming, er worden een aantal
standaardtheorieën besproken over hoe beleidstheorieën worden gemaakt.
Frame of reference (referentiekader):
Binnen het debat staan mensen tegenover elkaar. Soms zijn mensen het deels
eens, soms niet. Zelden dat alle actoren het 100% met elkaar eens zien met wat
ze zien. Elke actor heeft een eigen referentiekader. Het referentiekader wordt
veroorzaakt door het feit dat jij een bril op hebt. Die lens in die bril is gevormd door jou opleiding, familie, je omgeving, je
religieuze opvoeding etc. Zo bril ontwikkelen over zaken die je wel of niet belangrijk vindt. Dingen die wel belangrijk zijn
worden geïnterpreteerd door de bril die je draagt. De info die je binnenkrijgt selecteert niet alleen wat je wel of niet ziet,
maar ook hoe je het ziet en wat je er van vind. Dit gebeurt grotendeels onbewust.
Deze bril bepaald of jij iets erg vind of niet. Hoe interpreteer je de feiten, waar leg je accenten op prioriteiten? De bril zorgt
er voor dat de perceptie van iedereen kan verschillen. Ook kan iedereen een ander probleem zien. Als je het gesprek met
elkaar gaat geeft iedereen zijn eigen probleemdefinitie. Die 3 elementen probleem, oorzaak, oplossing, is de meest handige
vorm van een probleemdefinitie. Waarom? Jij wil een debat winnen, steun krijgen. Je gaat mensen overtuigen. Ze steunen
dan niet alleen hoe jij problemen ziet en wat de oorzaken
zijn, maar ook de oplossing die jij voor ogen hebt.
Probleemdefinitie in algemene zin:
De probleemdefinitie in algemene zin omschrijft wat het
probleem is, wat de oorzaak is en hoe het opgelost kan
worden.
Wat zijn de kenmerken van een probleemdefinitie?
- Causaliteit
- Ernst van de situatie
- Frequentie
- Of het een nieuw of oud probleem is.
- Of mensen door het onderwerp geraakt worden of dat het een ver van hun bed show is.
- Wie wordt door het probleem geraakt (populatie) en spreken we positief of negatief over die probleem populatie.
- Wat is de oplossing voor het probleem?
- Wat vinden van de voorgestelde oplossing? Gaat dit werken en past dit bij de normen & waarden?
De rol van media:
Media kunnen ook een probleem framen. Zij kunnen een bepaalde issue op een bepaalde manier presenteren. De media is
niet neutraal, kiezen voor een bepaald perspectief om een issue te beschrijven. Een frame van een media bevat een aantal
elementen.
- De media definieert het probleem.
- Media definieert de oorzaak van het probleem.
- Geeft moreel oordeel.
- Suggereert oplossingen
