ICW-samenvatting Deeltoets 2
Week 7
Media en publieke opinie
• Waarom is de aandacht van de media belangrijk?
• Wat is de medialogica/mediatisering?
• Welke overwegingen zijn belangrijk voor journalisten bij het ‘maken’ van nieuws?
Zijn media belangrijk?
Bepalen media hoe we de wereld zijn?
Journalist Joris Luyendijk:
• Nieuws = uitzonderingen op de regel
• We leren van deze uitzonderingen → maar niet hoe het ‘normaal’ gaat
• Bijvoorbeeld rampen, politieke schandalen en aanslagen
• Geeft betekenis aan de wereld om ons heen en hoe we de wereld zien
Onderzoek van Belt et al.,
• Welke rol speelt media in de beeldvorming?
• De manier waarop iets in de media verschijnt heeft een effect
• Voorbeeld: Kennedy en Nixon in het verkiezingsdebat, voor het eerst zichtbaar voor de
mensen en niet alleen hoorbaar. Kennedy zag er veel frisser en opgewekter uit, won als het
ware op zijn uiterlijk.
CNN effect
Berichtgeving Publieke opinie Druk op regering
“Global television networks, such as CNN, have become a decisive actor in determining policies and
outcomes of significant events.” (→ CNN had een bepalend beeld ten opzichte van hoe mensen over
een bepaald onderwerp dachten, hier keken veel politieke leiders naar wat het effect nog groter
maakte.)
Voorbeeld: Jonge vluchteling verdronken
• Foto hiervan heeft een hele belangrijke rol gespeeld bij het
veranderen van de publieke opinie over het
vluchtelingenprobleem maar ook in het beleid.
• In nog geen 2 uur ging de foto de hele wereld over en de dag
erna hebben meerdere landen hun beleid rondom het
vluchtelingenprobleem gewijzigd.
1
,Pseudo event
“Event planned to receive media publicity.”
• Kenmerken:
▪ Dramatisch
▪ Gepland media event
▪ Duidelijk afgebakend que tijd en plaats.
• Zouden niet hebben plaatsgevonden als er geen media aanwezig waren.
• Is te zien als een interview → niet iets spontaans maar een geplande situatie.
Medialogica en mediatisering
Medialogica = de macht om te bepalen wie en wat (politiek) relevant is, wordt voor een groot deel
bepaald door de media.
Mediatisering = een proces gerelateerd concept, gaat over de toename in iets en de toename van
media en het belang van media in onze samenleving.
Te vergelijken met globalisering: De invloed van de media wordt steeds groter.
• “Veranderingen in verband met communicatiemedia en hun ontwikkeling.”
• “Het proces waarbij de samenleving in een toenemend niveau wordt onderworpen aan/
afhankelijk wordt van, de media en hun logica.”
• “Een proces waarbij een ontwikkeling plaatsvindt die zorgt voor toenemende media-invloed.”
Mediatisering vs. Mediated communication Mediatisering
Structurele veranderingen,
Ik communiceer iets naar een publiek, gaat over het
opkomende afhankelijkheid
overbrengen van een boodschap via media. van de media
Vier dimensies van mediatisering:
Bepalen de mate waarin de politiek is gemedieerd Mediation
(in hoeverre de maatschappij afhankelijk wordt van Communicatie en
de media. interactie via media in
1. De mate waarin media de belangrijkste bron concrete situaties
van informatie voor burgers zijn geworden.
2. De mate waarin media onafhankelijk van politieke
instituties functioneren.
3. De mate waarin media-inhoud bepaald wordt door nieuwswaarden als negativiteit en
conflict en gedreven wordt door de noodzaak om een groot publiek aan te spreken.
4. De mate waarin politici hun percepties en gedrag aanpassen aan de (informele) regels die
nieuwsmedia opleggen.
Veranderende journalistiek
Partij logica Publieke logica Media logica
• Tot 1970 • 1970 - 1990 • Na 1990
Partij logica
• Media identificeert zich met de partij. (vb. Katholieken hadden eigen kranten en tv-programma’s
• Publiek fungeert als onderwerp, moeten geïnformeerd worden maar hebben terug te zeggen.
• Rol van journalist is afhankelijk, fungeert als spreekbuis (nauwe band met politieke partijen).
• Rapportage is “gekleurd” en erg inhoudelijk.
• Media wordt gezien als “schoothondje” van politieke partijen.
2
, Publieke logica
• Opkomst van de tv en teloorgang van de zuilen.
• Media wordt kritischer.
• Media waakt over het publieke belang.
• Nog steeds veel inhoud; meer kritiek.
• “Waakhonden”
Media logica
• Media identificeert zich met het publiek
• Publiek is consument (wensen en verlangens van het publiek zijn belangrijker.
• Rol van journalist is dominant, entertaining en cynisch.
• Rapportage is interpretatief, minder inhoudelijk (populair).
• Journalistieke metafoor is een waakhond.
Nieuwswaarden
Wie bepaalt het nieuws?
• The gatekeeper
• De eigenaar of hoofdredactie
▪ Redactiestatuut (onafhankelijk in Nederland).
▪ Invloed valt mee.
• De adverteerder
▪ Geen directe invloed
▪ Wel indirect, afhankelijk van doelgroep worden bepaalde advertenties wel of niet geplaatst.
The gatekeeper
Kan de journalist bepalen wat nieuws is en wat niet?
• Wire editor:
• Krijgt nationaal en internationaal nieuws binnen
• Van persbureaus
• Filtert nieuws: wat kan weg, en wat is echt nieuws.
• Nieuws wat weg kan was volgens de gatekeeper: saai, niet interessant, propaganda, andere
verhalen waren beter.
• Dat de gatekeeper kiest maakt het erg subjectief.
Individu heeft weinig invloed
• Demografische kenmerken
▪ Beperkte invloed
• Persoonlijke waarden en normen
▪ Afhankelijk van rol/macht individu (Jinek zou bijvoorbeeld meer invloed hebben)
Andere factoren
• Negatief nieuws
• Kenmerken: aantal gewonden/doden
• Plaats van ramp/ongeluk – proximity
3
Week 7
Media en publieke opinie
• Waarom is de aandacht van de media belangrijk?
• Wat is de medialogica/mediatisering?
• Welke overwegingen zijn belangrijk voor journalisten bij het ‘maken’ van nieuws?
Zijn media belangrijk?
Bepalen media hoe we de wereld zijn?
Journalist Joris Luyendijk:
• Nieuws = uitzonderingen op de regel
• We leren van deze uitzonderingen → maar niet hoe het ‘normaal’ gaat
• Bijvoorbeeld rampen, politieke schandalen en aanslagen
• Geeft betekenis aan de wereld om ons heen en hoe we de wereld zien
Onderzoek van Belt et al.,
• Welke rol speelt media in de beeldvorming?
• De manier waarop iets in de media verschijnt heeft een effect
• Voorbeeld: Kennedy en Nixon in het verkiezingsdebat, voor het eerst zichtbaar voor de
mensen en niet alleen hoorbaar. Kennedy zag er veel frisser en opgewekter uit, won als het
ware op zijn uiterlijk.
CNN effect
Berichtgeving Publieke opinie Druk op regering
“Global television networks, such as CNN, have become a decisive actor in determining policies and
outcomes of significant events.” (→ CNN had een bepalend beeld ten opzichte van hoe mensen over
een bepaald onderwerp dachten, hier keken veel politieke leiders naar wat het effect nog groter
maakte.)
Voorbeeld: Jonge vluchteling verdronken
• Foto hiervan heeft een hele belangrijke rol gespeeld bij het
veranderen van de publieke opinie over het
vluchtelingenprobleem maar ook in het beleid.
• In nog geen 2 uur ging de foto de hele wereld over en de dag
erna hebben meerdere landen hun beleid rondom het
vluchtelingenprobleem gewijzigd.
1
,Pseudo event
“Event planned to receive media publicity.”
• Kenmerken:
▪ Dramatisch
▪ Gepland media event
▪ Duidelijk afgebakend que tijd en plaats.
• Zouden niet hebben plaatsgevonden als er geen media aanwezig waren.
• Is te zien als een interview → niet iets spontaans maar een geplande situatie.
Medialogica en mediatisering
Medialogica = de macht om te bepalen wie en wat (politiek) relevant is, wordt voor een groot deel
bepaald door de media.
Mediatisering = een proces gerelateerd concept, gaat over de toename in iets en de toename van
media en het belang van media in onze samenleving.
Te vergelijken met globalisering: De invloed van de media wordt steeds groter.
• “Veranderingen in verband met communicatiemedia en hun ontwikkeling.”
• “Het proces waarbij de samenleving in een toenemend niveau wordt onderworpen aan/
afhankelijk wordt van, de media en hun logica.”
• “Een proces waarbij een ontwikkeling plaatsvindt die zorgt voor toenemende media-invloed.”
Mediatisering vs. Mediated communication Mediatisering
Structurele veranderingen,
Ik communiceer iets naar een publiek, gaat over het
opkomende afhankelijkheid
overbrengen van een boodschap via media. van de media
Vier dimensies van mediatisering:
Bepalen de mate waarin de politiek is gemedieerd Mediation
(in hoeverre de maatschappij afhankelijk wordt van Communicatie en
de media. interactie via media in
1. De mate waarin media de belangrijkste bron concrete situaties
van informatie voor burgers zijn geworden.
2. De mate waarin media onafhankelijk van politieke
instituties functioneren.
3. De mate waarin media-inhoud bepaald wordt door nieuwswaarden als negativiteit en
conflict en gedreven wordt door de noodzaak om een groot publiek aan te spreken.
4. De mate waarin politici hun percepties en gedrag aanpassen aan de (informele) regels die
nieuwsmedia opleggen.
Veranderende journalistiek
Partij logica Publieke logica Media logica
• Tot 1970 • 1970 - 1990 • Na 1990
Partij logica
• Media identificeert zich met de partij. (vb. Katholieken hadden eigen kranten en tv-programma’s
• Publiek fungeert als onderwerp, moeten geïnformeerd worden maar hebben terug te zeggen.
• Rol van journalist is afhankelijk, fungeert als spreekbuis (nauwe band met politieke partijen).
• Rapportage is “gekleurd” en erg inhoudelijk.
• Media wordt gezien als “schoothondje” van politieke partijen.
2
, Publieke logica
• Opkomst van de tv en teloorgang van de zuilen.
• Media wordt kritischer.
• Media waakt over het publieke belang.
• Nog steeds veel inhoud; meer kritiek.
• “Waakhonden”
Media logica
• Media identificeert zich met het publiek
• Publiek is consument (wensen en verlangens van het publiek zijn belangrijker.
• Rol van journalist is dominant, entertaining en cynisch.
• Rapportage is interpretatief, minder inhoudelijk (populair).
• Journalistieke metafoor is een waakhond.
Nieuwswaarden
Wie bepaalt het nieuws?
• The gatekeeper
• De eigenaar of hoofdredactie
▪ Redactiestatuut (onafhankelijk in Nederland).
▪ Invloed valt mee.
• De adverteerder
▪ Geen directe invloed
▪ Wel indirect, afhankelijk van doelgroep worden bepaalde advertenties wel of niet geplaatst.
The gatekeeper
Kan de journalist bepalen wat nieuws is en wat niet?
• Wire editor:
• Krijgt nationaal en internationaal nieuws binnen
• Van persbureaus
• Filtert nieuws: wat kan weg, en wat is echt nieuws.
• Nieuws wat weg kan was volgens de gatekeeper: saai, niet interessant, propaganda, andere
verhalen waren beter.
• Dat de gatekeeper kiest maakt het erg subjectief.
Individu heeft weinig invloed
• Demografische kenmerken
▪ Beperkte invloed
• Persoonlijke waarden en normen
▪ Afhankelijk van rol/macht individu (Jinek zou bijvoorbeeld meer invloed hebben)
Andere factoren
• Negatief nieuws
• Kenmerken: aantal gewonden/doden
• Plaats van ramp/ongeluk – proximity
3
