Samenvatting Biologie vwo 4 thema 1 inleiding in de biologie

Thema 1
BS1
Niveaus in de biologie
 Molecuul
o DNA, H2O, suiker
 Celorganel
o Een onderdeel van een cel met een eigen functie
o Bladgroenkorrel, celkern
 Cel
o Beencel, plantaardige cel, dierlijke cel
 Weefsel
o Dezelfde soorten cellen bij elkaar met dezelfde vorm en functie
o Spierweefsel, kraakbeenweefsel
 Orgaan
o Verschillende weefsels bij elkaar
o Hart, hersenen, oog, nier
 Orgaanstelsel
o Bestaat uit een aantal organen dat samen een functie uitoefent
o Zenuwstelsel, ademhalingsstelsel, spierstelsel
 Organisme
o 1 levend wezen
o Mens, leeuw, vogel, slang
 Populatie
o Groep individuen van dezelfde soort in een bepaald gebied
o Leeuwen, vogels, slangen
 (Soort)
o Als ze zich kunnen voortplanten en hun nakomelingen ook vruchtbaar zijn
o Hoort niet echt in dit rijtje
 Levensgemeenschap
o Populaties van verschillende soorten in een bepaald gebied
 Ecosysteem
o Bepaald gebied met abiotische en biotische factoren
 Biosfeer
o Alle systemen op aarde
o Systeem aarde
 Levende organismen vertonen levensverschijnselen (voortplanten, groeien,
ontwikkelen en stofwisseling
 Een organisme is dood als het geen levensverschijnselen meer vertoond
 Iets is levenloos als het nooit geleefd heeft in de natuur
 Van ontstaan tot dood van een organisme noem je een levensloop
 Een levenscyclus van een soort eindigt als de soort uitsterft

1

, Emergente eigenschap
 Een eigenschap die optreedt wanneer men van organisatie niveau veranderd
 Bv. 1 cel kan niet nadenken, maar meerdere cellen bij elkaar vormen de hersenen en
kunnen wel nadenken.
 Bv. 1 cel kan geen bloed rondpompen, maar meerdere cellen samen vormen een hart
en die kan wel bloed rondpompen.

BS2
Dekweefsel
 Bekleedt en beschermt inwendige en uitwendige lichaamsoppervlakten
 De cellen zijn vaak rechthoekig en liggen dicht tegen elkaar
Zenuwweefsel
 In je hersenen, ruggenmerg en zenuwen
 Zenuwcellen hebben sterk vertakte uitlopers om info door te geven
Spierweefsel
 Langgerekte cellen die kunnen samenwerken
Bindweefsel
 Geeft steun en vorm aan het organisme of afzonderlijke organen
 Verbindt de lichaamsdelen onderling en vult ruimte op tussen organen
 Cellen liggen verder uit elkaar met vezels en tussencelstof er tussen
o Vezels: kunnen stevig of elastisch zijn of een netwerk vormen.

Tussencelstof
 Het soort hangt samen met de functie van het weefsel, bv. ter versteviging
Kraakbeen
 Bevat minder kalkzouten maar meer collageenvezels
 Elastisch en buigzaam
 Hersteld moeilijk omdat het geen bloedvaten bevat

BS3
Plantaardige en dierlijke cellen
 Beide cellen
o Celmembraan
 Buitenste laag van een cel, bestaat uit vetmoleculen
o Cytoplasma
 Celplasma
 Grondplasma + organellen
 Bestaat uit water en opgeloste stoffen

2